Ajans Türk Binası

Yapım Yılı: 1964

Türkiye İş Bankası Kadıköy Şube ve Lojmanları, ardından da pek çok Türk filminde başrolde olan Muammer Karaca Evi  vesilesiyle, Türkiye’nin kendi bürosunu açan ilk kadın mimarı Perran Doğancı‘dan söz açmıştım.

Perran Hanım ile ilgili dosyamı -şimdilik- Ankara’daki -eski- Ajans Türk Binası ile bitireyim.

MARKA, KALİTE

Neyyire Perran Doğancı, daha önce de bahsettim, bir doktor-başhekim kızı, İstanbul Kız Lisesi’ndeki eğitiminin ardından Türkiye (Teknik Üniversite-Mimarlık Fakültesi) ve Almanya’da mimarlık eğitimi alıp çalışmalar yapmış.

O dönem resim hocası Ercüment Kalmık, sanat tarihi hocası Bedri Rahmi Eyüboğlu! Marka ve kalite sadece şarkılarda değil yani…

BAĞLARBAŞI’NDAKİ O EVİ BİLEN?

CağaloğluÇatalçeşme Sokak’ta bulunan baba evinin alt katını öğrenciler ve onunla çalışanlarla dolu bir ofise dönüştürüyor.

Ama benim asıl merak ettiğim -ki sanırım burayı Ethem Sancak almış ve ev bir dolu değişiklik geçirmiş- Bağlarbaşı’ndaki kendi evi. Öğrencilerine ve onunla çalışanlarına buradan -bir kez daha- açık açık çağrı yapayım; sizde fotoğrafı var mı?

Bağlarbaşı o kadar da az bildiğim bir yerdir ki benim tahayyül de edemiyorum, nerede vs.

ÜST KUŞAKTAN BİLGİLİ

Sarp Evliyagil benim araştırdığım binaların pek çoğunda gezinmiş biri. Ajans Türk Şirketler Topluluğu Yönetim Kurulu Başkanı, Müze Evliyagil ve Evliyagil Dolapdere Kurucusu. Mimarlığa değer veren üst kuşakları, ailesi sayesinde, benim geçmişine hayranlıkla baktığım pek çok bina hakkında bilgisi olabiliyor ve bunu benimle ya da bu tarz araştırmalar yapan hesaplarla cömertlikle paylaştığını görüyorum.

DEV NEŞET GÜNAL FRESKİ

Şöyle yazdı Sarp: “Perran Doğancı yengemin kardeşi. Kızılay’daki 1963-64 yılı yapımı Ajans Türk binasının da mimarıdır. Hani cephesinde 10 metrelik ikonik Neşet Günal freski olan. Uzaktan akrabam olduğu için çok vakit geçirdim kendisiyle, Bağlarbaşı’ndaki evinde kalırdım eskiden. Kendi çizip kendi inşaa ettirdiği 3 katlı Corbusier esintili kolonlar üzerinde kesintisiz boğaz manzaralı bina efsanedir (merak ettiğim ev). Hatta bazen üst katını da kiraya verirdi, o katta da Bağdat Caddesi’nde önemli yapıları olan mimar Melih Koray kiracısıydı uzun yıllar.

Perran Hanım’ın az ve öz eseri vardır. Uzun yıllar Almanya’da bir mimari büroda çalışmış. Bu arada kurduğu ilk mimari bürodaki yardımcısı Behruz Çinici! Bizimkiler Behruz Beyle o vasıta ile tanışıyorlar, Ankara’daki villalar o vesile ile Behruz Bey tarafından çiziliyor, müzenin de oğlu Can Çinici tarafından çizilmesi bu dostluk silsilesi sayesinde oluyor.”

Allahım en sevdiğim bilgi tipi. İlk ağızdan…

O DÖNEMDEN GÖKYÜZÜ FOTOĞRAFLARI

Sonra Sarp bana Kızılay’da Ziya Gökalp Bulvarı No:27’deki Ajans Türk binasından fotoğraflar gönderdi. Havadan çekilmiş bir fotoğraf, Perran Hanım’ın kendi yaptığı maketler, rahmetli babasının -şair Necdet Evliyagil- üçgen ofisinden bir çizim detayı.. Arkadaşları o yıllarda o ofise “uçan daire” derlermiş.

Evliyagil şu notu da eklemiş: “Proje 9 Aralık 1963’te tasdik edilmiş, Mayıs 1964’de binaya ruhsat almışlar! 6 ayda 9 katlı bina! O gün için imkansız, bugün için bile çılgınca.”

Benim için Ajans Türk Matbaası pek bilindik. Matbaadan öte. Babamın hâlâ sakladığım Ajans Türk Takvimleri Şiir Antolojisi ciltleri vardır. Şiir antolojilerini hazırlayan da Sarp’ın babası, şair Necdet Evliyagil.

AJANS TÜRK TAŞINMIŞ İŞLEV DEĞİŞTİRMİŞ

AjansTürk’ün sitesinde bina ve iki kardeşin emeğine dair şöyle satırlar bulmak mümkün: “Ajans-Türk, 1951 yılında Şevket ve Necdet Evliyagil kardeşler tarafından kurulmuştur.(…) Evliyagil Kardeşler yeni ve geniş bir binada, daha çok donanarak, daha rahat ve çağdaş çalışmayı uygulamaya getirmek için her zaman yardımlarını gördükleri Türkiye İş Bankası’nın desteklemesiyle Kızılay’da Ziya Gökalp Bulvarı No:27’deki Ajans-Türk Binasını yaptırdılar.

Ajans-Türk bu binada Şevket ve Necdet’li olarak tam 30 yıl geceli gündüzlü yaşamının en mutlu ve verimli yıllarını geçirdi.

Hem ‘Ajans-Türk Özel Haber Ajansı’ hem de ‘Ajans-Türk Basımevi’, bugün Ankara Atatürk Bulvarındaki ‘Vakko’ mağazalarının yükseldiği yerde bulunan Yağcıoğlu Ailesi’nin boşaltılmış villasına ve arkasındaki büyük bahçesine yerleşmişti. Kuruluş büyüdükçe, yandaki apartmanların garaj ve zemin katlarına da taştı. Ama buralara da sığmadı… Ajans Türk ikinci mekan olarak 13 yıl sonra 1964 yılında; Kızılay Meydanı’na açılan Ziya Gökalp Bulvarında basımevi olarak yaptırılan kendi binasına taşındı.”

Bu bina da 1991’de İstanbul yoluna taşınmış, onun mimarı Erhan Kocabıyıkoğlu.

Perran Hanım’ın yaptığı bina ise hala ayakta ancak işlev ve birçok fiziksel değişiklikle birlikte… Anladığım kadarıyla bir dönem dersane de olmuş, otel de….

Sonuçta bir şirketin, tarihini binalar üzerinden anlatması da ne ilginç ve kıymetli.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Eminönü

Esnaf Hastanesi

Güven Çimen’in bana gönderdiği bir epostayı yeni gördüm ve İstanbul Esnaf Hastanesi’nin güzel binasıyla tanıştım. Arkitekt dergisinde yayımlanan fotoğrafları siyah-beyaz haliyle bile bu kadar güzelken yapıldığı yıllardaki halini merak ediyor insan. Mimar Güven Çimen’den aktarıyorum: “İstanbul’daki en sevdiğim Le Corbusier tarzı binalardan, şu an İstanbul Üniversitesi

Devamı »
Nişantaşı

Karaosmanoğlu (Polikar) Apartmanı

Bir zamanlar yaşamış bazı insanlar, yıllar yıllar sonra, onları zamanında hiç tanımamış, akrabalık ilişkileri de olmayan insanlar tarafından da anılabiliyor. Zamanının pek çok ünlü davasıyla gündeme gelen avukat, yazar ve ‘ilklerin çevirmeni’ Haydar Rifat Yorulmaz ile İnayet Apartmanı vesilesiyle tanışmıştık. İlk Türk sosyalistlerinden Haydar Rifat

Devamı »
Nişantaşı

Konak Sineması Yeniden

Çıkan kısmın özeti: Her şey, Haziran 2020’de, İstanbul’da yaşayan pek çok kişinin önünden geçmiş olabileceği Harbiye’deki Başaran Apartmanı hakkında kısa bir metin yazmamla başladı. Bina ile ilgili metinde tabii ki, “Bir zamanların efsanevi sineması Konak da bu binanın altındaymış” yazmıştım. Yasemin Hanım’ın (Yasemin Uygur sanırım,

Devamı »
Osmanbey

Trak Apartmanı

Her şey tiyatro ve sinema sanatçısı, simültane tercüman Serra Yılmaz ile bir sohbetimiz sırasında başladı. Kendisi bu sitenin / Instagram hesabının da iyi bir takipçisi, ara sıra şahane ipuçları da veren biri.  Onunla yaptığımız Nasıl Olunur bölümünü dinleyenler de anlamışlardır (podcast  serisinde 170’inci bölüm) Serra

Devamı »
Gümüşsuyu

Havacı Canip Orhun Evi

Apartmanları ve yaşayanlarıyla Gümüşsuyu’nun -hatta Ayaspaşa diyeyim- en karakteristik sokaklardan biridir Saray Arkası. Alman Konsolosluğu’nun arkasında kalan, ‘nezih’ tabir edilen sokaklardan. Komşum; bu hesapta sıkça da yer alır. Güzel bir bina ve -nadir olur- bir yazı var; şahane: “Bu ev 1900 yılında Mehmet Vehbi Bey tarafından Mimar

Devamı »
Bebek

Narlıyan Apartmanı

Yine bir semtin simge binalarından biri olan ama üzerinde adı da yazmayan, hakkında bilgi edinilmesi zor olan bir bina; Bebek’in en sembol yapılarından Narlıyan Apartmanı. Apartman desem de yalı. Önenden geçer geçer ismini bulamaz, adını bilmediğim için de ‘bakınamazdım’. İnci Karcılıoğlu “Nilay Hanım satışa çıkıyor,

Devamı »
İstiklal Caddesi

İş Sanat Resim Müzesi (4. Sigorta Han)

4. SİGORTA HAN’DAN İŞ BANKASI RESİM MÜZESİ’NE Konumuz, 1905-1911 yılları arasında, Joseph Baudouy tarafından inşa ettirildiği düşünülen, mimarı henüz bilinmeyen, bir Cadde-i Kebir yani İstiklal Caddesi binası… 1950 yılında Suat Nirven’in hazırladığı sigorta haritasında ismi 4. Sigorta Han olarak geçiyor. Cadde’de Odakule’nin hemen yanında.  1953-2016 yılları

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.