Bakireler Anıtı’nın Heykeli

Zamanın efsanevi Süreyya Plajı’nın içinde, denizde kalan Bakireler Anıtı‘nın fotoğraflarını ilk gördüğümde çok şaşırmış, çok da merak etmiştim; “Şimdi nerede?”

Betona gömüldüğünü, İstanbul’un Maltepe semtinde, şimdi Migros olan alanın bahçesinde kaldığını yazmıştım. İlgilenenler, plajın geçmişine dair yazıyı buradan okuyabilir. Gelişmeler var; bir restorasyon duyurusu oldu mesela…

Ama Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat Tasarım Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Seza Sinanlar Uslu öyle bir şeyle karşılaşmış ki, bunu Twitter’dan paylaştığında, sitemi yapan Eylül Görmüş bana gönderdi, ben de buraya daha önce Spadaro Paşa Apartmanı‘nın muhteşem hikayesini yazan Seza Hanım’a hemen sordum. Sağolsun yazı 10 dakika sonra epostamdaydı. Buyrunuz müthiş kavuşmaya… Seza Hanım’ın kaleminden:

ANITIN TABANINA İNDİM VE YAZIYI SİLDİM

“Maltepe’de sahil doldurulduktan sonra toprağa gömülerek bir otopark girişinde kalan Süreyya Plajı’nın simgesi Bakireler Anıtı yaz başında restorasyona alınmış, hem Maltepe hem de Büyükşehir Belediyesi ekipleri tarafından yeni bir çevre düzenlemesi için çalışmalar başlatıldığı duyurulmuştu.

Bu yaz gidip geldikçe takip ettiğim bu anıtın orijinalinde bulunan Venüs heykeline dair acaba bir iz çıkar mı diye ara ara bakınıyordum. Ve bugün (16 Ağustos 2023) o iz karşıma çıktı!

Eski fotoğraflarda görülen Venüs heykelinin kaidesi açığa çıkarılmış, kaide üzerindeki plaka da görünür hale getirilmişti. Alt satırdaki Türkan yazısı net olarak okunmasına rağmen üst satır seçilmiyordu. “İnşaat alanına girmek tehlikeli ve yasaktır” uyarılarıyla büyümüş olsak da kayıp düşmeden anıtının tabanına indim ve ıslatılmış mendille yazıyı sildim. Yakından bakınca kırmızı taş üzerine kazınmış “HEYKELTIRAŞ TÜRKAN” ibaresini heyecanla okudum. İnsanın eli de, kalbi aynı anda titrer mi? Evet böyle durumlarda titriyor!

Bahsi geçen “Heykeltıraş Türkan” Türkan Tangör’dü. Ağabeyi mimar Münci Tangör tarafından yapılan anıta konan Venüs heykelinin akıbeti halen meçhul olsa da biz şimdi heykeltıraşımızın adını biliyoruz.

HİKAYELER DE YAZIYORDU

Türkan Tangör’ün doğum tarihi kaynaklarda farklı görünüyor ancak, 1940’ların başında Güzel Sanatlar Akademisi’nde Rudolf Belling Atölyesi’ne devam ettiğini biliyoruz. Devlet Resim ve Heykel Sergileri’nde adına sık sık rastladığımız Tangör’ün akademi öncesinde Milli Musiki ve Temsil Akademisi’nde okuduğunu, 1939 yılında da Uyanış adıyla yayımlananmaya devam eden Serveti Fünun dergisinde kısa hikayelerinin basıldığını şimdi hızlıca araştırınca öğreniyoruz.

HEYKELTRAŞ TÜRKAN YENİDEN ARAMIZDA

Anıtın yerleştirilme tarihi ve ortadan kaybolmasına ilişkin bilgiler henüz netlik kazanmış değil. Belki belediye yetkilileri bu konuda bizleri aydınlatırlar.

Merak edenler Türkan Tangör’ün katıldığı sergiler hakkında daha fazla bilgi edinmek için, Büşra Sokur’un 2020 yılında tamamladığı “Türkiye’de kadın heykeltıraşlar 1900-1950” başlıklı yüksek lisans tezine bakılabilir.

Şunu da ilave etmek isterim ki kırmızı taş üzerine adını yazdıran kadın heykeltıraşımızın soyadını kullanmadan sadece adını ve unvanını belirtmiş olması “kadın sanatçı” kimliğinin vurgulanması bakımından her halükarda erken tarihli özgün bir duruşa işaret ediyor.

Ne mutlu ki “Heykeltıraş Türkan” yeniden aramızda!”

YOLLARI KESİŞENLER

Yolu Bakireler Anıtı’nın Heykeli ile kesişen binaları aşağıda görebilirsiniz. Bu binaların hikâyelerini birlikte okumanızı öneririz.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Pendik

Burla Biraderler Köşkü

Ben Pendik tarafını hiç bilmem… Bir konuk yazarım var.  Deniz Yılmaz Akman, kendi ifadesiyle “çocukluğundan bu yana kendisinde iz bırakmış, Pendik’teki evlerinin karşısındaki Pendik Burla Biraderler Korusu ve içindeki o gizemli köşkü” yazmakla kalmadı. Yazdığı metin ve fotoğrafları bana 3-4 kere gönderme nezaketinde bulundu. Herkese

Devamı »
Şişhane

Haliç (Hacı Recep) Apartmanı

Daha önce Gözcü -eski adıyla Gayret- Apartmanı vesilesiyle paylaşmıştım; Son Posta Gazetesi, 1931 yılında “ekonomik buhrana rağmen parası olup apartman yaptıranları, bu binaların ‘kaça çıktığı’ bilgisi ve bazı özellikleriyle birlikte ‘ifşa ediyor’”du. Sevmediğim bu habercilik tarzının yıllar yıllar sonra iki bilgi kırıntısına muhtaç benim gibi

Devamı »
Gümüşsuyu

Pamir Apartmanı

Arkitekt Dergisi’nin 1993 yılı, 4’üncü sayısı… Arşivindeki en değerli parçalardan biri, çünkü sayı benim de aşık olduğum, her gün değişse de aşkımın azalmadığı “Ayaspaşa’ya Dair”. Geçen yine açtım bakıyorum, tanıdık bir yapıyı gördüm: Pamir Apartmanı. Dışardan benim çok da bayılmadığım hatta garip bulduğum ama muhtemelen

Devamı »
Gümüşsuyu

Ankara Palas

Asıl meşhur Ankara Palas malum Ankara’da. Bu, İstanbul-Gümüşsuyu’nun meşhuru. 1943 yılından beri de alt katında Ayaspaşa Rus Lokantası‘nı bulunduran dev-köşe bina. ‘İçinde yaşayanlar’ı derlemek vakit alıyor, bu nedenle bu bina hep beklemedeydi. Ama bir şey bulmuşken yazmak istedim. Geçen bahsettim, bu hesabın en ‘özel haber’lerinden biri

Devamı »
Asmalımescit

Yakup Bey Apartmanı (Maryana Han)

Bir dönemin İstiklal Caddesi’nde binaların pek çoğu birer geçit işlevi de görmüş. Kimi bir kiliseye, kimi avluya, kimi arka sokağına geçiş vermiş. Daha hareketli, daha canlı, daha püfür püfür ve daha az saklı, hatta eğlenceli, -aksi gibi düşülünebilecek olsa da- daha güvenli bir imajı var

Devamı »
Çankaya

Yeşiltepe Blokları

Ertem Eğilmez’in 1974 yapımı Zeki Alasya, Metin Akpınar, Kemal Sunal, Halit Akçatepe, Tekin Akmansoy, Perran Kutman gibi ‘şampiyonlar ligi’ kadrolu ‘Köyden İndim Şehire’ filmi, tarlalarında buldukları Bizans altınlarını Ankara’daki kuyumcu hemşerileri Ali Rıza’ya bozdurma ve bir çuval altını paylaşamamaların komik hikâyesini anlatır.  Film büyük oranda

Devamı »
Çankaya

Cinnah 19

Geçtiğimiz hafta Türk Serbest Mimarlar Derneği tarafından verilen jüri özel ödülünü almak için gittiğim Ankara’da, sonunda, Instagram’daki @ankaraapartmanlari hesabının sahibi ile buluştuk. Hesabın gizemli sahibiyle kısa ama benim için çok keyifli ve öğretici bir gezi yaptık ve ilk defa -bina meraklıları için- bir Ankara efsanesi

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.