Belvü Apartmanı

Güzel manzara, iç yakan hikâye… Belvü Apartmanı, Elmadağ, 1921.

Binanın altındaki kuruyemişçi bunu saklamak için elinden geleni yapsa da, Art Deco sundurma, o kapı, binanın dışını süsleyen oyma güller, çiçekler… Başınızı hafif kaldırdığınız anda incelemeye koyulacağınız Belvü, Elmadağ’ın en güzel apartmanlarından biri… 

Büyük şehirlerde pek çok Belvü Apartmanı, misal Ankara’da Belvü Palas var(mış). Fransızca ‘güzel manzara’ anlamına gelen ‘bellevue’nun Türkçeleşmiş hali.

HAKSIZLIĞIN ÜZERİNDE OTURMAK

Diş röntgeni çektirmeye giderken görüp bir bakayım dedim ama bu güzel yapının onu yaptırmış insanların elinden 15 gün içinde Varlık Vergisi ile alınmış olması ve sonrasında okuduklarım beni etkiledi, yazamadım.

Varlık Vergisi hakkında hepimiz bir şeyler biliyoruz ama anlatıları okumak, yapılanların izini arşivlerden sürmek, binlerce insanın ‘susuşunu’ gözlemlemek, bu haksızlığın üzerinde oturulduğunu görmek, bir kez daha bana acı verdi.

‘KENDİ APARTMANIMDA KİRACIYIM’

Kapıya dikkatli bakınca M ve O harfleri görülüyor; 1921’de yapılan apartman hâlâ Mihran ve Margarios Ohanyan’ın isimlerini taşıyor… Ermeni tüccar Margarios Ohanyan anlatıyor:

“Bana 1 milyon liralık bir vergi tahrir edildi. Paramız yoktu. Elimizdeki mal ve emlâğı satıp paraya çevirmemize vakit kalmadan bütün menkul ve gayrimenkulümüze el koydular. Mağazamızı mühürlediler ve yok pahasına satışa başladılar. Küçük Han’da 22 odamız vardı. Hepsini götürü olarak bir arada sattılar; 36 bin liraya gitti. Halbuki teker teker satılsa idi, o günkü rayiçle 60 bin liraya satılabilirdi. Arkadan şimdiki Radyo Evi’nin karşısında bulunan Belvü Apartmanı da 156 bin liraya yok pahasına satıldı. Apartman 7 daire kaloriferli ve asansörlü idi. 1921’de yapılmıştı. Bugün en az 600 bin liraya mal olacak bir binadır. İşin en acıklı tarafı dün kendi malım olan Belvü Apartmanı’nda bugün kiracı olarak oturmaktayım. Yapılan satışlardan elde edilen para, istenilen meblâğın ancak bir kısmını teşkil ediyordu.”

“Sıra, Beyoğlu Tünel Caddesi’ndeki 1000 metrekareyi ihtiva eden Singer Binası’na gelmişti. O binadaki dörtte üç hissem yok pahasına 325 bin liraya satıldı. Ortağım bir sene sonra dörtte bir hissesini 450 bin liraya sattı. Halbuki o binanın değeri 1,5-2 milyondu.”

‘BİR CELLAT GİBİ’

Margarios Ohanyan, 12 Kasım 1942’de Resmi Gazete’de yayımlanmasıyla bir cellat gibi insanların üzerine çöken Varlık Vergisi’nin mağdur ettiği insanlardan sadece biri… 15 gün içinde onun için belirlenen vergiyi ödeyecek, ödeyemezse mallarına el konulup 15 günde satılacak, yine ödenemezse hizmete Aşkale’ye gönderilecek… Ermeniler için %232, Yahudiler için %179, Rumlar için %156, Müslümanlar için %4,94 olan bu vergi ile Ermeni tüccar Margarios Ohanyan, 1 milyon lira borçlu çıkar (O dönem Cumhuriyet altını 8 lira)… Yıllar sonra Hizmet Gazetesi’nin ‘Varlık Vergisi’nin açtığı yaralar’ adlı manşeti üzerine gazeteye giden Ohanyan, yaşadıklarını uzun uzun anlatır. Ben Rıfat Bali’nin Toplumsal Tarih Dergisi (173- 2008) yazısından özetledim…

10’AR ODALI, BAHÇELİ, MANZARALI

Belvü Apartmanı 360 metrekarelik alana inşa edilmiş. 7 katın 5’i 10’ar odalı. Geri kalan 2 daire 5 odalı. Hepsi banyolu, bahçeli, taraçalı. Boğaziçi manzaralı, arkada Kurtuluş… Tamamen mermer merdivenler, Marsilya taşından işlenmiş ön cephe. Asansörlü, sıcak su ve kaloriferli…

Bugün Çamlıca’daki yeni televizyon kulesini yapan Melike Altınışık’ın mimarlık ofisinin orada olduğunu görüyorum… Apartmanın mimarını henüz bulamadım.

KAYNAKLAR

https://www.modamuzayede.com/urun/457813/filateli-mihran-m-oh

http://www.rifatbali.com/images/stories/dokumanlar/hizmet_gazetesi.pdf

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

İkitelli

Sabah Gazete Binası

Sabah Gazetesi binasının proje yapımına 1987 yılında başlanmış, 1988’de başlayan inşaat 1990 yılında bitmiş. Yıl 95, daha 17 yaşındayım ve en kötüsü kendimi solcu sanıyor (!), Sabah Gazetesi’ni de ‘fan fin fon’ olarak görüyorum. Stajım oraya çıkıyor, beni almıyorlar; uzun hikâye ne yapıp edip güya

Devamı »
Ataköy

Ataköy ve Kısımları: Plaj, Galleria ve SeaPearl

Ben bu sayfayı bir hafıza oluşturmak, kayıt bırakmak, “iki kişiyi daha heveslendirse” gibi amaçların yanı sıra daha çok kendi kendimi eylemek, sancımı ve merakımı dindirmek, keyif almak gibi nedenlerle oluşturduğumdan Ataköy dosyasının bu kadar ilgi görmesini beklememiştim. “Yüzlerce” mesaj geldi, aile fotoğrafları da… Başka semt

Devamı »
Bebek

Ragıp-Selma Devres Villası

Konuk yazarım yüksek mimar Banu Uçak, Selma ve Ragıp Devres’in izinden, Side Müzesi’nin ardından şimdi de pek çoğumuzun İstanbul’un Bebek semtinden aşina olduğu ‘o villa’yı anlatıyor: “Devres ismi aslında bana arkeoloji tarihinden değil, mimarlık tarihinden aşinaydı. Bebek koyunda, görkemi sadeliğinde, gizli mücevher gibi bir villanın işvereni

Devamı »
Saraylar

Babadağlılar Çarşısı

Bahar Bayhan’ın Arkitera için Cengiz Bektaş ile yaptığı söyleşiden alıntıyla başlayalım: “Hisarönü’nde bir kadın biz alanda çay içerken geldi, ‘Sen ne iş yapıyon?’ dedi.  Önce ‘Mimarım’ dedim, sonra utandım söylediğimden ‘Yapıcıyım’ dedim. ‘Sen Dengizli’de Babadağlılar Çarşısı’na git de mimarlık neymiş öğren’ dedi. Bundan çok hoşlanıyorum.

Devamı »
Cihangir

Sadık Paşa Konağı

Annemin -Jülide Örnek- 18-19 yaşlarında Cihangir’de gittiği dershaneyi çok sevdiğini hatırlarım. ‘Dershane’ denince benim aklıma daha çok üniversite sınavına hazırlayan bir yapı geliyor ama annemin anlattığı bambaşka bir şeydi. Seramik, tiyatro, müzik, resim, yabancı dil gibi pek çok dersin olduğu bir yer. Amerikan Kültür ve

Devamı »
Nişantaşı

Villa Tozan / Tozan Apartmanı

Satvet Lûtfi Tozan, Villa Tozan ve Tozan Apartmanı ile karşınızdayım… Satvet Lûtfi Bey, tam hakkında kitap yazılacak adam; yazılmış da. Kendisini görüp tam emin olamasam da bildiğim kadarıyla Cemal Kutay’ın “Belgrad’ı Kurtaran Türk”ü, onun hakkındaki tefrikalardan oluşturulmuş bir kitap. Zaten Tozan ile Kutay yakın arkadaşlar

Devamı »
Söke

Efes Sineması & Efes Palas Oteli

Ege Bey (Instagram’da @istany15) şahane fotoğraflar çekiyor. Bana Aydın Söke’de yıllardır faaliyet göstermeyen Efes Sineması ve faaliyeti nispeten daha yakın zamanda biten Efes Oteli’nin fotoğraflarını göndermiş, mesajının içine bir paragraf bilgiyle bilgi edinebileceğim birkaç link de bırakmıştı. Taaa ne zaman! Bilgisayarımı düzenlerken önce fotoğrafları sonra

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.