Demir Palas

Bina dedektifliği işinde:) birkaç “çıkış noktası var”; biri binayı görüp merak eder, araştırmaya başlarsınız ki -genellikle zorlu olan budur-.

Kimi zaman da bir biyografi-anı kitabından, mimarlıkla ilgili bir yazından ya da muhabbetten yola çıkar binayı aramaya başlarsınız ki, daha keyifli ve nispeten kolay olan da budur.

Zorluğu, özellikle İstanbul’da sokak ismi-numaralarının sıklıkla değişmesi ve yıkımlardır.

Bakraç, Lenger, Susam, Havyar adı yıllardır değişmeyen Cihangir Sokakları.

LENGER NE DEMEK?

“Lenger ne demek?” diye baktım; sokağı bilir bunu bilmezmişim; en yaygın kullanımı “Yayvan ve kenarları geniş, büyük bakır kap.”

“Bu kabın alabileceği miktarda olan”, “Gemi demiri” diğer anlamları.

Neyse…

Elimde bir adres var;  Lenger Sokak, no 17, Demir Palas. Bir de 6 katlı bir bina olduğunu biliyorum.

Lenger Sokak, Cihangir’in az katlı, müstakil diyebileceğimiz binaları bile hâlâ barındıran sokaklarından, art deco’su da var; mis… Çok severim. Biraz esintilidir.

AZICIK CİHANGİR

Peki niye o adresi arıyorum? Şair Haydar Ergülen’in “Azıcık Cihangir” kitabı elimde.

İstanbul 2010 Avrupa Kültür Başkenti Ajansı için Heyamola Yayınları tarafından hazırlanan, 80 yazar ve 80 kitaplı #İstanbulum projesinin bir parçası bu kitap.

İyi ki zamanında o seriyi almışım. Hazine! Sahaflarda parça pinçik dolanıyor; bulursanız alın.

Neyse; Ergülen çok iyi bir Cihangir kaynağı. Özkonak’ın bile artık olmadığı bir dönemi tarif etse de (ki yakın dönem) yazını değerli.

Birçok tanıdık yazar, şair, sanatçıyı “apartmanlarıyla” görebiliyorum; e diyorum ya “Bana hazine”.

Ergülen çok açık, adres vermiş; katına kadar söylemiş. Lenger Sokak’ta arıyorum; no 17’de daha az katlı, başka bir bina var, Demir Palas ismi yok. Sonra 6 katlı bina arayarak ve Ergülen’in kitaptaki bina giriş fotoğrafından karşılaştırarak buldum kendisini. Buyrunuz Demir Palas.

ORHAN ALKAYA ARACILIĞIYLA…

Lenger Sokak (artık) no 15’te yer alan Demir Palas eskiden sarı imiş, şimdi yeşil renkte. Hem Google marifeti hem de Ergülen’in anlatımından anlıyorum ki karşıdan ‘dar’ ya da ‘küçük’ görünse de; eski nesil uzun koridorlu arkaya doğru açılan binalardan. Ve esas Haydar Ergülen anlatımıyla anlıyorum ki, arkada bahçe var. Bir grup apartmanın baktığı mis gibi bir gizli bahçe; mis! Tam eski usül.

17 Ağustos depremini de bu binada geçirmiş Haydar Bey ve eşi İdil Hanım. Kızları Nar’ın ilk apartmanı da burası. Ama asansörsüz en üst kat -bilirim- zordur; taşınmak zorunda kalmışlar. 

Bu binayı ev sahibinden, emlakçısız, günlerce arama olmaksızın tutma nedenleri ise o dönem binanın giriş katında oturan şair, yazar, tiyatro ve sinema oyuncusu Orhan Alkaya. 

TANTE MARİA

“Orhan’ın giriş katında oturduğu dairenin en üst katı boştu… İki üst kata çıktık, kapı açıldı yaşlıca, zarif bir hanım ve sonradan kızı olduğunu öğrendiğimiz gözlüklü bir hanım açtılar kapıyı. Orhan, “Nasılsın Tante Maria?’ diyerek yaşlıca hanımı öptü. (…) Tanrı herkese böyle ev tutma nasip etsin (Amin!). Bir dakika icinde evi görüyorsun, beğeniyorsun, ev sahibi en yakın arkadaşının anne babasının en yakın arkadaşları çıkıyor, tertemiz bir ev bizi bekliyor, ne emlakçı ne aylarca ev arama, hiçbir dert yok, evi tutuyorsun. 14 yıldır oturduğumuz ev orası işte.

Lenger Sokak no: 17/6 Demir Palas. 

YÜKSEK TAVAN, GENİŞ DAİRE

Martina Kutluçınar’ın dairesi. çok güzel bir apartman dairesi, tam da kitabın başında anlattığım 20. yy’ın ilk çeyreğinde yapılanlardan. Hani Cihangirle ilgili yazılarda geçen yüksek tavan ve geniş evlerden. 

Bir ana kapısı var iki kanatlı, bir de normal servis kapısı. Salonu, 4 odası çok geniş ama ne var ki asansör yok, her katta bir daire var ve biz en üstte, 6. katta oturuyoruz”

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram
Share on facebook
Facebook

YORUMLAR

2 Yorumlar
  • Didem Avincan
    Tarih: 10:00h, 04 Haziran Cevapla

    Alışkanlık oldu, az rastlanır bir sokak-apartman adı olunca gazete arşivlerine bakıyorum. Demir Palas çok yaygın ama Lenger Sokak ilginç… Baktım, ilanlarda karşılaştım, ”ucuz emlâk almak isteyenlere” başlığı altında.. Keşke bakmasaydım üzücü oluyor,
    ”….varlık vergisinden borçlu Dimitrinin Cihangirde Lenger sokağında Demir apartmanında 17/5 No da haczedilen ev eşyaları…” 8 Şubat 1943 AKŞAM.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 12:24h, 10 Haziran Cevapla

      Ben de fena oluyorum 🙁

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Tarlabaşı

Ferah Apartmanı

Beyoğlu sokaklarına biraz aşinaysanız yine önünden geçerken hiçbir bilgi alamayacağınız ama şimdi hap gibi okuyacağınız bir bina metni ile karşınızdayım… Şöyle ki, bu güzel bina -Art Nouveau dediğin güzel görünüyor Allah için- bir süredir bayağı bakımsız, evsizlerin geçici olarak konakladığı bir bina durumundaydı. Bende her

Devamı »
Gümüşsuyu

Marmara Apartmanı

Malum, ‘art nouveau’ zarif dekoratif süslemelerin ön plana çıktığı, kıvrımların, sarmalların, bitkisel desenlerin, çiçeklerin sıklıkla kullanıldığı bir sanat akımı. İnönü Caddesi’nde bugüne gelebilen başka ‘Art Nouveau’ örnekler var ama bu apartman onlara da benzemiyor. Daha sade, daha ‘cool’. Bilgi bulamıyor, emin de olamıyorum uzun süre…

Devamı »
İncirli

Coca Cola Fabrikası

Vay canına sayın seyirciler; insan bir bina ya da mimarın peşinden giderken nerelere geliyor, neler öğreniyor inanamazsınız! Başlayalım. Malum; eserlerinin çoğunu Adana’da üretmiş mimar Ertuğrul Arf’ın -çoğu bugün olmayan- binalarının izini sürerken, Arf’ın, bugün Adana’da harabe halinde olduğu söylenen Coca Cola Fabrikası’nın da mimarı olduğunu

Devamı »
Mecidiyeköy

Hukukçular Sitesi

Le Corbusier; sanırım mimarlık söz konusu ise öğrenilen ilk beş isimden biri… ‘Oyunu’ değiştirenlerden…  1887 İsviçre doğumlu; mimar, mobilya tasarımcısı, heykeltraş, ressam, yazar. 2. Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan konut sorununa karşı çok düşünenlerden. Marsilya’da, savaş sonrası evsiz kalan Fransızlar için tasarladığı Unite d’Habitation (Barınma

Devamı »
Arnavutköy

Tuncel Kurtiz’in Arnavutköy’deki ‘o’ evi

Sanatçı Tuncel Kurtiz’in 44 yıl arayla bir çatıda çektirdiği, İstanbul-Arnavutköy’deki büyük değişimi gösteren iki fotoğrafı belki siz de internette görmüşsünüzdür. Benim #tarih dergisinde en sevdiğim köşe idi ‘Dün & Bugün’; yıllar öncesinden genellikle ünlü birinin bir fotoğrafı bulunur, sonra o kişi orada anılarını anlatır ve fotoğraflanır.

Devamı »
Cihangir

Bazlamacı Apartmanı

“Ne Harman sigarası kaldı geriye  Ne Olimpos Gazozu  Ne Sadri Alışık” İbrahim Sadri, Kuş Hatıraları   Bir apartman hikâyesi ki, okurken gözlerim yaşardı. Yanından onlarca defa geçtiğim şahane apartman… Cihangir’de; Cihangir Caddesi’nden geçenler mutlaka görmüştür: Bazlamacı Apartmanı. Ezgi Berk, Agos Gazetesi için Grigoris Bazlamacı ve

Devamı »
Gümüşsuyu

İndigo Apartmanı

İndigo Apartmanı’na özel, tarihinden, kimlerin yaşamış olduğundan önce isminin hikâyesini merak ediyorum. İsim etiketindeki ‘mavi’ de çoook bilinçli bir isim tercihi yapıldığını her zaman ortaya koyar. Kim, nasıl niye bu ismi koymuş? Bulamadım. MAVİ RENGİN KAYNAĞI Malum Latince adı, indigofera olan indigo bitkisi, tüm dünyada

Devamı »