Divan Oteli

Yapım Yılı: 1953-56

1956 yılında 7 kat, 98 oda ve 140 yataklı bir otel olarak hizmete giren Divan Oteli’nin bahsi burada Çankaya (Sebuhyan) Apartmanı vesilesiyle geçmişti biraz aslında.

Semahat Arsel’in ‘Kuşaktan Kuşağa’ (YKY) adlı kitabındaki anlatımına göre -bir özetle- Koç Ailesi için Ankara’dan İstanbul’a gelmek bir vakitten sonra elzem oluyor. Vehbi Koç’un otomotiv isleri gelişiyor. Motor Ticaret Şirketi için Taksim’de bir yer kiralamış ancak daha büyük bir yer aranıyor; ailenin kızları Sevgi ve Suna da İstanbul’da okusunlar ama yatılı okumasınlar isteniyor. Bu nedenle bir arsa alınıp oraya aşağısında otomotiv şirketinin olduğu, üzerinde yaşanacak bir apartmanın yaptırılması düşünülüyor ve 1950’de bugünkü Divan Oteli’nin arazisi Tatari Ailesi’nden, Fatma Tatari’den 250 bin TL’ye alınıyor. Ama bu fikirden vazgeçilip araziye otel inşa edilmesine karar veriliyor. Aile de Şişli’deki Çankaya Apartmanı’na yerleşiyor.

Bazı kaynaklara göre Koç Ailesi’nin Tatariler’den aldıkları arazi daha önce de Gürcü mezarlığı.

DEKORASYON İTALYAN

Arkitekt dergisi ve İstanbul Ansiklopedisi gibi kaynaklardan otelin yapımına dair çok ayrıntılı bilgi bulabiliyoruz. Mimar Rüknettin Güney.

İstanbul Ansiklopedisi’nden alıntıyla “Yapınına 1953 senesinde başlanmış ve 16 ocak 1956 tarihinde hizmete girmiş Divan Otelinin binâsının proje ve kontrol mimarı Rükneddin Güney, yapıda projeyi tatbik eden mimar da Avedis Hubeser’dir. Otelin yarım blok arsa üzerinde, inşâ edilmiş olan diğer yarım bloka uymak mecburiyeti, binanın mimarını gereği gibi serbest bırakmamışdır. İç dekorasyon İtalyan dekoratör-mimar Beyga tarafından yapılmıştır.”

JÜRİ KARARI VE

Benim asıl ilgimi çeken taraf ise otelin isminin bir jüri tarafından verilmiş olması. İsim önerenler arasında Hasan Ali Yücel’den Ercüment Talu’ya çok önemli şahsiyetler de var (tıpkı Ataköy’e Ataköy ismini veren jüri gibi).

“Otele Divan ismi, 10 Şubat 1955 tarihinde, o zaman Cumhuriyet Gazetesinin yazı işleri müdürü olan Cevad Fehmi Başkurt’un riyâsetindeki bir heyet tarafından açılan isim bulma müsabakası sonunda, her ikisi de Türk basınının seçkin sîmâlarından Fikret Adil ile Ömer Sami Coşar’ın teklifi olarak konmuşdur”.

Bunu biliyordum da bilmediğim öneri verenler arasında kimler olduğu, hangi isimlerin önerildiği ve nasıl seçildiği idi.

Ve Tarık Toros büyük arşivci ya! Müteşekkirim! Dua alıyor rahmetli sürekli benden.

Bunun da belgesi var kendisinde.

Bunu bulunca Divan Oteli’ni yazayım dedim açıkçası!

Taha Toros önerilerin arasında Örnek Palas da varmış; ah keşke! İndirim falan yaparlardı belki Örnek soyadlı birilerine, pastanesinde:) (O ay çöreğinin tarifi mi değişti, oysa efsane idi)

Adil ile Coşar birbirlerinden bağımsız Divan ismini önerince bir çoğunluk oluşmuş herhalde ve o seçilmiş. Belki kulağım alıştığından güzel isim.

ABDURAHMAN HANCI ETKİSİ

Otelin mimar Abdurrahman Hancı ile anılmasının da bir nedeni var.

Hancı, 1966’dan itibaren 30 yıl boyunca Divan Otel’in danışman mimarlığını yapıyor. Otelin dört bir yanına sanat da getiriyor Hancı’nın varlığı.

(Ama sonra anladığım ayrılışı biraz kırgın; bir soru yanıt seansından Abdurrahman Hancı sözlerini alıntılayayım: “Divan Oteli benim için mühim. Ben Fransa’dan döndükten sonra aşağı yukarı ilk işimdir. İlk işim Galeri Bir’dir. Galeri Bir’den sonra Divan Oteli geldi.
Divan Oteli fevkalade çok sevdiğim bir iş oldu ve 30 sene de müşavir mimarlığını yaptım. Fakat bu da, Türkiye’de pek çok konuda olduğu gibi tatsız bir şekilde bitti. Şöyle ki: Biz haftanın her Salı günü toplanıyorduk. Bir gün geldim yine Salı günü, baktım Taksim’deki Otele tahta perdeler kurulmuş. Ne yapıyorsunuz siz dedim. Değiştiriyoruz dediler. Kimsiniz siz dedim. İzmir’den bir grup mimar. Amerika’dan yabancı bir mimar varmış projesini yapan. Onlar da tatbik ediyorlarmış. Böyle şey olmaz. Çok ayıp. Nitekim ondan sonra alakayı kestik. Divan Oteli’ni yaptım. Divan pastanelerini yaptım. Çok isterdim ki böyle bitmesin”.

Hancı kırgınlığını birkaç yerde daha okumuştum. Ama ne zaman ki Büyükada’daki Rıfat Yalman Evi’ni anlatırım, hep “Bu ev bir mimarın rüyası olabilir” de derim. Korunmasıyla…)

YILLAR İÇİNDE BAYAĞI DEĞİŞİYOR

Otel yıllar içinde farklı değişimler geçiriyor.

Vikipedi alıntısıyla “1972 – 1975 arasında otelin cephelerinde büyük bir değişiklik yaptırmıştır. Balkonlar kapanmış, pencere oranları yataylaşmıştır. Her odanın sınırları pencere aracılığıyla görülebilir hâle gelmiştir. Ek olarak 1975 yılında yan bloğun da satın alınması, otelin oraya da yayılarak büyümesini sağlamıştır. Abdurrahman Hancı döneminde otelin iç mekânlarına sanat girmeye başlar. Heykel, fotoğraf, seramik ve hat sanatı gibi sanat ögeleri otelin içinde bir sanat galerisi atmosferi olmasını sağlar”.

YENİ MİMARLAR

Otel 2011 yılında bayağı bir yenilenmeden geçiriliyor.

Ve o dönem pek çok habere de konu oluyor. 2026 Ekim ayında gezdiğim “Yüzyılın İzleri, Koç Topluluğu ve Sanat” isimli sergide (kitabı da var) “Koç Topluluğu’na ait olan otelin ilk mimarı

Rükneddin Güney’dir. Bina 2010 yılında mimar Tanju Verda Akan tarafından yenilendi” deniliyor. ancak haberlerde otelin genel müdür yardımcısı Murat Gün, “Mimarımız Thierry W. Despont’du. Fransız mimarın diğer projeleri arasında Bill Gates ve Calvin Klein gibi isimlerin evleri ve Amerika’daki Özgürlük Heykeli’nin restorasyon çalışmaları var. Projenin Türkiye ayağını ise Tanju
Verda Akan’ın sahibi olduğu Akan Mimarlık yürüttü” diyor.

SANAT GALERİSİ GEZER GİBİ

Yine 2011 yılında Elif Ergu’nun Vatan Gazetesi haberinde “Bir yandan da sanat galerisi gezer gibi gezebilirsiniz Divan Otelini. Füreya, Bedri Rahmi Eyüboğlu, Balkan Naci İslimyeli, Burhan Doğançay, Mehmet Pesen, Serap Batılı, Gül Derman, Jale Yılmabaşar, Adnan Çoker, Ekin Nayır, Hayati Misman, Aliye Berger, Server Demirtaş, Cihat Burak, Erol Akyavaş, Şefik Faruki, Mustafa Pilevneli, Avni Araş, Nafiz Çamlıbel, Nazan Kuşçu ve Remzi İremin eserleri otelde sergileniyor” ifadesi var.

Koral’ın kuşlar seramik panosu, Jale Yılmabaşar’ın bardaki seramik panosu pek meşhur.

Bu arada Divan Oteli bahçesindeki heykel bir dönem Sabancı ve Koç Aileleri arasında bir geyik muhabbetine de neden oluyor.

Otelin Cumhuriyet Caddesi değil de Asker Ocağı Caddesi tarafında bir de Tarihi Su Terazisi vardır. Ben o taraftan sık sık geçtiğimden otelin gittikçe sokağa, o açıya genişlediğinin farkındayım. Pastane tarafı da büyüdü. Neden bilmem Eylül 2026’da yediğim yemek eh, servis şaşırtıcı derecede ‘Divan kalitesinde’ değildi. Ama bu tek seferlik de olabilir, çünkü Divan ve yeme-içme kültürü diye bir şey gerçekten var.

PEKİ YA MÜDAVİMLER

Yine bu haberlerden otelin müdavimleri hakkında bilgi almak da mümkün.

“(…) Divan İstanbul kısa sürede iş, sanat ve edebiyat dünyasının buluşma noktası oldu. Tabii bunda Divan Pastanesi, Divan Pub ve Divan Lokantası’nın İstanbul yeme – içme kültürüne kazandırdığı ilklerin rolü büyüktü. Divan Bar, o dönemlerin en ünlü isimlerini ağırladı.
Yıllarca Divan Bar’a geldiği için kendisine Divan Nadi ismi takılan gazeteci Doğan Nadi, yazar James Baldwin, Safiye Ayla, Müzeyyen Senar, Bedii Faik, Şevket Rado, Çetin Altan, Gönül Yazar, Ajda Pekkan, Sadri Alışık, Celal Şahin, Orhan Boran, Abdi İpekçi, Nadir Nadi, Erol Simavi, Zeki Müren, Yahya Kemal, Ümit Yaşar Oğuzcan, Yaşar Kemal, Aydın Boysan, Günseli Başar, Nezih Demirkent, Haşim İşcan… Kısacası dönemin basın, sanat ve cemiyet dünyasının en renkli simaları.
Divan Pastanesi’nin en sadık müşterilerinden biri de Attila İlhan’dı. Her sabah Maçka’daki evinden buraya gelen İlhan, randevularını burada verir, basınla röportajlarını burada yapardı. Mektupları buraya gelirdi. Şimdi, adeta ofis olarak kullandığı Divan Pastanesi’nde her zaman oturduğu köşede pirinçten bir plaket asılı duruyor.”

Gönül Yazar hatta şöyle bir şey söylüyor: “Kızımın babası Erol Simavi bir gün ehliyetimi gördü. Adres yazan kısmında ‘Taksim, Divan Oteli, 45 numaralı oda” yazıyor. Güldü, “Aa, kadının evi yokmuş, adresi bile otel adresi’ dedi”

Divan Oteli’nin eski barmeni (17 yıl) Avni Salbaş ise şöyle diyor: “Bütün Babıali bizdeydi. Erol Simavi, Abdi İpekçi, Çetin Altan, Bedii Faik, Mücap Ofluoğlu, Fikret Hakan, Orhan Boran, Cüneyt Arkın, Ekrem Bora, Sadri Alışık, Ayhan Işık, Ajda Pekkan, Müzeyyen Senar…” Eskiden Bahattin Yücel ile birkaç buluştuğumuzu orada hatırlarım mesela.

ek okuma isteyenlere…

* Bulmuşken kaydı olsun Arkitekt dergisinden ekleyeyim:

“Bodrum, zemin kat, asma ve beş katın kaba inşaat müteahhid Y. Mimar Bay Necmi Ateş tarafından, diğer iki kat ile ruf kaba inşaatı müteahhit Bay Jirayır İstanbullu tarafından yapılmıştır. İnce inşaat emaneten Y. Mimar Avedis Hubeser’in nezaretinde yapılmış olup, mobilye projelerini İtalyan dekoratör Mr. RECA hazırlamıştır. Ankara Teknik Öğretim, Denizcilik Bankası atölyeleri, müteahhit Muammer Demiriz ve Koço Yordanidis firmaları iç kaplama işlerini ve mobilyaları hazırlamışlardır. Bu işlerin ihale dosyalarını Bay Cevdet Koçak hazırlamış, aynı zamanda kontrol etmiştir. Boya işlerini boyacı İsolabellâ, alçı ve sıva işlerini Koço Azvestas, Mina Herkuş ve Koço Havyarapulos yapmışlardır.”

KAYNAKLAR

  • Renkli bahçeyi gösteren fotoğraf Bellek Şişli’den
  • Geyik fotoğrafı benim:)

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Osmanbey

İlbay Apartmanı

Uzun zamandır Arkitekt Dergisi arşivine bakmamıştım. Açtım; 1951 yılı, ocak şubat sayısını, tıkladım “İlbay Apartmanı”nı. Yanında Bomonti yazıyor ve “Halâskâr Gazi caddesinde Atatürk İnkılâp Müzesinin yanında inşa edilmiştir” deniliyordu. Bugün Şişli’nin o bölgesini Bomonti olarak saymıyoruz sanki… Apartmanın dışardan fotoğrafı yoktu (varmış ama başka dosyada

Devamı »
Talimhane

Billur Apartmanı

Sevgili Halil Kendir de benim gibi şehir dedektiflikleri peşinde olduğundan kendisini ve şahane fotoğraflarını ilgiyle takip ediyorum. Geçenlerde paylaştığı, İstanbul dışındaki bir yapıyı, “Sitede bulunsa ne güzel olur” diyerek bu hesaba ‘istedim’. O yapıyı bana bir de ‘bonus’ ile göndermiş. Ba-yıl-dım. Bir dönemin ‘inceliklerine’, bugüne

Devamı »
Gümüşsuyu

Tüten Apartmanı

Mimarı Adil Denkdaş. 1936 tarihli Arkitekt Dergisi sayesinde, yapıldığı dönemdeki hali hakkında pek çok bilgi mevcut. Dergide ismi yok, sadece ‘Kira Evi’ olarak anılıyor. ‘Kira Evi’nin anlamını dergiyi okudukça anladım. Apartmanlaşmanın yeni yeni başladığı dönemde arazi sahiplerinin, eski tek katlı -çoğunlukla ahşap- evleri yerine apartman

Devamı »
Adalar

Lütfi Kırdar Evi

Büyükada’daki Corpi Köşkü ile onun ‘devamındaki’  biraz saklı, mütevazı, güzel Lütfi Kırdar Evi’ni bizlere, iki yaz önce Kırdar’ın oğlu, diplomat Üner Kırdar anlatmıştı. Mimar Hasan Çalışlar ile yaptığımız “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” gezisinde… Üner Bey, 1933 yılı doğumluymuş. Geçtiğimiz nisan ayında da vefat etmiş. Onu da

Devamı »
Gümüşsuyu

Doğan Apartmanı

“Bir başka Doğan Apartmanı, sahibi aynıydı…” Çok bilinen, bugün bile insanın içini buran bir gerçek hikâyedir. Yıl 1939, Yapı Kredi Bankası’nın kurucusu Kazım Taşkent’in oğlu Doğan, 11 yaşında, İsviçre’nin Flims Kasabası’nda Alp Dağları’ndaki bir heyelan nedeniyle hayatını kaybeder. Kazım Taşkent, olayın olduğu yere, ellerini dağlara

Devamı »
Nişantaşı

Levent Apartmanı

Mimaride yuvarlak öğelere zaafım var galiba… Bu bina da benim için şahane… Nişantaşı’nın Harbiye tarafında, Pangaltı’ya çıkan Süleyman Nazif Sokak üzerinde, Levent Apartmanı. Kimi zaman sırf güzelliğini göreyim diye yolumu değiştiriyorum. Her açıdan ayrı bir görkemi var. Metinlerden anlıyorum ki eskiden deniz de görüyormuş. İçinde

Devamı »
Harbiye

El Irak Apartmanı

İlk yapım yılını, mimarını ya da isminin El Irak oluş nedenini bulamamış olmam beni biraz üzdü. Geçmişe dair bulabildiğim en eski bilgi, apartmanın 21 Temmuz 1939’da 120 bin lira karşılığında Lili ve Alexandrine Günzberg’e satıldığı. Satanlar arasında en büyük hissedar Lusi Sion imiş, diğer hisse

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.