Lucie (Topalyan) Apartmanı / TURKISH BANK Binası

Oh! Sonunda buldum.

İnanılmaz; bu kadar göz önünde, bu kadar fotoğraflarda hep var olan bir binanın eski haline dair bilginin/belgenin bu kadar kıt, hatta yok olması hayret verici.

Taktım bayağı; iyi tarih bilen arkadaşlarıma soruyorum, Turkish Bank’ın sitesinde zerre bilgi yok, gidiyorum kapıdan soruyorum bilen yok.

Oysa, 1900’lü yılların başlarından bu yana hangi Harbiye-Nişantaşı fotoğrafına baksanız bu binayı görürsünüz.

İLK İSİM TOPALYAN…

Kim yaptırmış, mimarı kim bilmiyorum. 

Kimler yaşamış? Topalyan soyadlı bir aile ya da Kuyumcuyan soyadlı bir aile? Hepsi olası… 

1925 yılı Pervititch haritasında Topalian adıyla geçiyor. Topalyan çıkarmam basitçe bundan.

Binanın şimdi adı Valikonağı olan caddeye açılan kapısının üzerindeki kadın başının Lucie Kuyumcuyan’a ait olduğu iddiaları var.

Pek çok sorumun yanıtını Elâ Gönen’in -üzerinde çok çalışılmış- İstanbul Mimari Dokunsunda modern-sonrası uygulamalar’ adlı tezinden buldum.

İSMİ KAPIDAKİ KADIN FİGÜRÜNDEN

“… literatürde Vali Konağı Caddesi’ne açılan kapının üzerindeki kadın başı rölyefinden dolayı Lucie ismiyle anılan, 18.50 m. yüksekliğinde, 6 katlı kâgir bir apartman bulunur” deniyor tezde…

Bu kadar eski bir binanın, aşırı yeni görünmesinin nasıl sağlandığını düşünürdüm sık sık… Meğer bayağı, eskiye göndermeli yenisi var imiş şu anda yerinde. Ben fotoğrafta kat-boyut karşılaştırması yapmamıştım. Eski bina da çevresine göre döneminde büyük ve dev durduğundan, şu andaki binanın iki kat fazla olduğunu da dikkatle bakınca fark ettim.

İKİ KAT İLAVEYLE YENİ BİNA

Tezdeki bilgiye göre; Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu, 12 Kasım 1977 tarihli kararında, yapının İstanbul’un az sayıdaki kargir Art Nouveau – korunması gerekli yapılarından biri olduğu, binanın dışında, taşıyıcı eleman ve döşemelerinde değişiklik yapılamayacağı, ancak içinde değişiklik yapılabileceği kararını vermiş.

Yine Elâ Gönen’ın tezinden anladığım kadarıyla “bina, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından 2. grup eser olarak tescil edilmiş ve 12 Mart 1983 tarihinde alınan kararla, cephenin aynen ihya edileceğini kanıtlamak koşuluyla, yapının yıkılarak projesine göre betonarme karkasa tahvil ederek, yürürlükteki mevzuata göre de iki kat ilâve edilerek, yeniden inşa edilebileceğine karar verilmiş.”

POLAT İNŞAAT-MİMAR TOĞAN KARSAN

Bu uygulamayı da Polat İnşaat adına mimar Toğan Karsan gerçekleştirmiş. Tezde ne, nasıl yapılmış; mimar Karsan “Eski bina yenilenemezdi, yıkılıp yeniden yapıldı, eski süslemelere benzer süslemeler nasıl kondu vs.” anlatmış.

Karsan “Bu bina bugünkü gibi cephe muhafaza edilerek tekrardan inşa edilemezdi çünkü altında taş duvar vardı, temeller zemine göre taş duvardı, onun için bu binayı yıkıp yapmamamız lâzımdı. Cephenin muhafazası sırasında cepheyle çok oynanmıştı, sıvalar dökülmüş, putreller çürümüştü. O zamanın ciment armé dediğimiz yani beton değil de dökme çimentoyla tel karışımı Art Nouveau süsler binaya yapıştırılmış vaziyetteydi. Hatta örülürken beraber örülmüş, motif olmuştu. Şimdi bu duramazdı.”

Yeni binanın yapım tarihi 1985. 

YENİ, ESKİ ESER YARATMAK

Eskiden giriş kapısı üzerinde olan kadın motifinin fotoğrafları vardır muhakkak bir yerlerde; çok merak ettim. Ben çizimi yakınlaştırdım anlamak için.

Elâ Gönen’in tezinde şöyle deniyor: “Toğan Karsan kadın başlarının orijinal olduklarını, arslan başlarının ise alçı çimentoya dökülerek, altılık demirlerle betonarmeye işlendiğini bildirmiştir. (…) Kadın başı Karsan’a göre Kurtuluş’ta yıkılan bir binadan buraya devşirilmiştir. -Prof. Dr.- Semra Ögel’in sözlü olarak verdiği görüşte kadın başının aslında sembolik Medusa başından gelebileceği, bu artefactin kötülükleri uzaklaştırdığına inanıldığı ifade edilmiştir. Bina inşa edildikten sonra kimilerinin Lucie’nin başı olduğunu ileri sürdükleri kadın başı rölyefinin banka tarafından ortadan kaldırılması tartışma uyandırmıştır.” Şimdi tb işlemesi var.

Sonuçta “Yapıda bugün artık ne özgün Art Nouveau cephe bezemelerinden, ne çatı katındaki dönemin karakteristik çamaşırhanesinden, ne de giriş kapısındaki özgün şapkalı genç kadın başı rölyefinden eser kalmıştır” denilerek olan biten ‘yeniden bir eski eser yaratma çabası’ olarak nitelendiriliyor.

Binanın eskiden önündeki çıkıntı çiçekçi imiş bu arada.

* Binanın çoğu eski resmini eskiistanbul.net‘ten aldım.

* Yeniler benim çekimim, profesyonel yakın plan olanları Sinan Hamamsarılar.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

2 Yorumlar
  • Birten
    Tarih: 09:49h, 17 Aralık Cevapla

    1972 yılında tanıdım bu apartmanı altında Lotüs çiçekçisi vardı Taksimden Elmadağdan Halaskargazi caddesine çıkarken keyifle izlerdim bugün yıl 2023 çok sık geçtiğim Valikonağı caddesi köşesindeki bina ilk kez görmüşçesine hayranlıkla izlerim karşısında Askeri Müze bahçesinde oturunca yine keyifle izlerim Türkiş bank girişte yer aldı uzun yıllardır vitrin camındaki sanat eserlerini beğeniyorum Lütus çiçek varkende ayrı bir güzeldi .Meydanda boynuzlu tramvaylar çalışıyordu yılbaşı yaklaştığında çam ağaçları ve Noel hediyelikleri satılırdı çok hoş bir ortamdı bugün maalesef o güzellikler kargaşa kaos geline dönüştü ama yinele azda olsa tarihi binaları seyretmek sizlerin bilgi paylaşımlarını okuyarak en ince ayrıntılarını öğrenmek burukda olsa keyifli bu binaları hayata geçiren mal sahibi ve emeği geçenlere teşekkürlerimi sunuyorum sizede teşekkürler ☺️

    • Nilay Örnek
      Tarih: 15:59h, 17 Aralık Cevapla

      Ben de size teşekkür ederim. İlk fotoğraf büyütüldüğünde çiçekçi tabelasıyla görünüyor; gerçekten çok hoşmuş. Ben de sanat eserlerini beğeniyorum. Ancak bunu yaparken keşke kapıya -sitelerine bina tarihi / ismilye ilgili bir belge koysalar. Bu binayı araştırırken dünya zorluk çektiğimi hatırlıyorum. sevgiler:)

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Şişhane

Metrohan

Çıkan kısmın özeti: İstanbul Kültür Sanat Vakfı’ndan Ayşe Bulutgil ile Elif Ekinci, 27. İstanbul Tiyatro Festivali vesilesiyle, festivale ev sahipliği yapan bazı binaları yazacak “o binalar konusunda uzman” kişilerle iletişim kurmuş ya da kurmama vesile olmuş idi. Ve şimdi, iki çok tatlı ve harika hikaye

Devamı »
Fındıklı

Yağmalanan eski Akbank Genel Müdürlük Binası’nın son hali

KASIM 2023: Binanın son haline dair bir güncellemeyi buradan okuyabilirsiniz. Her kıymetli yer için “Müze olsaydı”, “… bilmem ne ailesi oraya baksaydı” söylemlerini ben pek sevmiyorum. Şahsi fikrim, yıllar içinde yavaş yavaş oturdu, bu fikri iyi de savunurum! O tür söylemler, acıyla söylenmesinin yanı sıra

Devamı »
Göztepe

Pekiçten Apartmanı

Bazı binalar, beni bazı şahane insanlarla tanıştırıyor. Bahar Erdensin’in inceliğine, çalışkanlığına, yazısına hayran kaldım. Bahar Hanım anlatıyor: “Pekiçten Apartmanı, yine bu güzel sitede yer alan, Göztepe’deki Emiroğlu apartmanının yan komşusu. Pekiçten’i yazarken, kendisinden önce var olan güzeller güzeli müstakil evden bağımsız yazamadım. O güzel ev,

Devamı »
Ulus

Ankara Tenis Kulübü

kapsul.com.tr benim çok sevdiğim ve yararlandığım bir oluşum. “Türkiye ve dünya gündemini senin için takip edip özetler, her gün aynı saatte sana ulaştırır” diyorlar sitede kendilerini tarif ederken; iyi de bir özet. Abone oluyorsunuz, size sizin seçtiğiniz saat aralığında haberler geliyor. Sitenin Genel Yayın Yönetmeni

Devamı »
Nişantaşı

Antik Konak

Geçen Süleyman Nazif Sokak’tan bahsettim; Aydın Apartmanı ve Reşat Ekrem Koçu, İstanbul Ansiklopedisi vesilesiyle… Pek çok kişi “Görmeye gideceğim” yazınca, onlara, sitedeki haritadan bakıp aynı sokak ve çevredeki başka binaları da görmelerini önerdim. Arada Antik Konak hakkında da iki satır yazayım dedim. Neden “İki satır”

Devamı »
Daday

Ballıdağ Sanatoryumu

Kastamonu, değerinin az bilindiğini düşündüğüm şehirlerden; doğasından pastırmasına, eski yapılarından mantarına çok kıymetli, Daday ilçesi ayrı güzel. Benim Kastamonu’yu sevme nedenim, orayı birlikte gezdiğim Ece Aydın’dır sanırım. Eski bir öğretmen olan annesinin adı İksir. Onun adına açtıkları etkileyici konaklama mekanı İksir Çiftlik Evi’nde, eski konak

Devamı »
Ziyapaşa

Emin Gökçe Evi

Kaynaklarım Altın Şehir Adana Dergisi’ndeki Haluk Uygur yazısı (çok güzel) ile benzer temalar barındıran Güney Mimarlık Dergisi’nden mimar Hakan Kısacık’ın yazıları… EVET, CAHİT ARF’IN KARDEŞİ 1924 yılında Adanalı olmuş Arf ailesi… Arf soyadı Arifi isminin kısaltılmışı imiş. Selanik’ten Adana’ya Posta Müdürü olarak atanan Yusuf Arifi

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.