Lucie (Topalyan) Apartmanı / TURKISH BANK Binası

Oh! Sonunda buldum.

İnanılmaz; bu kadar göz önünde, bu kadar fotoğraflarda hep var olan bir binanın eski haline dair bilginin/belgenin bu kadar kıt, hatta yok olması hayret verici.

Taktım bayağı; iyi tarih bilen arkadaşlarıma soruyorum, Turkish Bank’ın sitesinde zerre bilgi yok, gidiyorum kapıdan soruyorum bilen yok.

Oysa, 1900’lü yılların başlarından bu yana hangi Harbiye-Nişantaşı fotoğrafına baksanız bu binayı görürsünüz.

İLK İSİM TOPALYAN…

Kim yaptırmış, mimarı kim bilmiyorum. 

Kimler yaşamış? Topalyan soyadlı bir aile ya da Kuyumcuyan soyadlı bir aile? Hepsi olası… 

1925 yılı Pervititch haritasında Topalian adıyla geçiyor. Topalyan çıkarmam basitçe bundan.

Binanın şimdi adı Valikonağı olan caddeye açılan kapısının üzerindeki kadın başının Lucie Kuyumcuyan’a ait olduğu iddiaları var.

Pek çok sorumun yanıtını Elâ Gönen’in -üzerinde çok çalışılmış- İstanbul Mimari Dokunsunda modern-sonrası uygulamalar’ adlı tezinden buldum.

İSMİ KAPIDAKİ KADIN FİGÜRÜNDEN

“… literatürde Vali Konağı Caddesi’ne açılan kapının üzerindeki kadın başı rölyefinden dolayı Lucie ismiyle anılan, 18.50 m. yüksekliğinde, 6 katlı kâgir bir apartman bulunur” deniyor tezde…

Bu kadar eski bir binanın, aşırı yeni görünmesinin nasıl sağlandığını düşünürdüm sık sık… Meğer bayağı, eskiye göndermeli yenisi var imiş şu anda yerinde. Ben fotoğrafta kat-boyut karşılaştırması yapmamıştım. Eski bina da çevresine göre döneminde büyük ve dev durduğundan, şu andaki binanın iki kat fazla olduğunu da dikkatle bakınca fark ettim.

İKİ KAT İLAVEYLE YENİ BİNA

Tezdeki bilgiye göre; Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu, 12 Kasım 1977 tarihli kararında, yapının İstanbul’un az sayıdaki kargir Art Nouveau – korunması gerekli yapılarından biri olduğu, binanın dışında, taşıyıcı eleman ve döşemelerinde değişiklik yapılamayacağı, ancak içinde değişiklik yapılabileceği kararını vermiş.

Yine Elâ Gönen’ın tezinden anladığım kadarıyla “bina, Gayrimenkul Eski Eserler ve Anıtlar Yüksek Kurulu tarafından 2. grup eser olarak tescil edilmiş ve 12 Mart 1983 tarihinde alınan kararla, cephenin aynen ihya edileceğini kanıtlamak koşuluyla, yapının yıkılarak projesine göre betonarme karkasa tahvil ederek, yürürlükteki mevzuata göre de iki kat ilâve edilerek, yeniden inşa edilebileceğine karar verilmiş.”

POLAT İNŞAAT-MİMAR TOĞAN KARSAN

Bu uygulamayı da Polat İnşaat adına mimar Toğan Karsan gerçekleştirmiş. Tezde ne, nasıl yapılmış; mimar Karsan “Eski bina yenilenemezdi, yıkılıp yeniden yapıldı, eski süslemelere benzer süslemeler nasıl kondu vs.” anlatmış.

Karsan “Bu bina bugünkü gibi cephe muhafaza edilerek tekrardan inşa edilemezdi çünkü altında taş duvar vardı, temeller zemine göre taş duvardı, onun için bu binayı yıkıp yapmamamız lâzımdı. Cephenin muhafazası sırasında cepheyle çok oynanmıştı, sıvalar dökülmüş, putreller çürümüştü. O zamanın ciment armé dediğimiz yani beton değil de dökme çimentoyla tel karışımı Art Nouveau süsler binaya yapıştırılmış vaziyetteydi. Hatta örülürken beraber örülmüş, motif olmuştu. Şimdi bu duramazdı.”

Yeni binanın yapım tarihi 1985. 

YENİ, ESKİ ESER YARATMAK

Eskiden giriş kapısı üzerinde olan kadın motifinin fotoğrafları vardır muhakkak bir yerlerde; çok merak ettim. Ben çizimi yakınlaştırdım anlamak için.

Elâ Gönen’in tezinde şöyle deniyor: “Toğan Karsan kadın başlarının orijinal olduklarını, arslan başlarının ise alçı çimentoya dökülerek, altılık demirlerle betonarmeye işlendiğini bildirmiştir. (…) Kadın başı Karsan’a göre Kurtuluş’ta yıkılan bir binadan buraya devşirilmiştir. -Prof. Dr.- Semra Ögel’in sözlü olarak verdiği görüşte kadın başının aslında sembolik Medusa başından gelebileceği, bu artefactin kötülükleri uzaklaştırdığına inanıldığı ifade edilmiştir. Bina inşa edildikten sonra kimilerinin Lucie’nin başı olduğunu ileri sürdükleri kadın başı rölyefinin banka tarafından ortadan kaldırılması tartışma uyandırmıştır.” Şimdi tb işlemesi var.

Sonuçta “Yapıda bugün artık ne özgün Art Nouveau cephe bezemelerinden, ne çatı katındaki dönemin karakteristik çamaşırhanesinden, ne de giriş kapısındaki özgün şapkalı genç kadın başı rölyefinden eser kalmıştır” denilerek olan biten ‘yeniden bir eski eser yaratma çabası’ olarak nitelendiriliyor.

Binanın eskiden önündeki çıkıntı çiçekçi imiş bu arada.

* Binanın çoğu eski resmini eskiistanbul.net‘ten aldım.

* Yeniler benim çekimim, profesyonel yakın plan olanları Sinan Hamamsarılar.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

2 Yorumlar
  • Birten
    Tarih: 09:49h, 17 Aralık Cevapla

    1972 yılında tanıdım bu apartmanı altında Lotüs çiçekçisi vardı Taksimden Elmadağdan Halaskargazi caddesine çıkarken keyifle izlerdim bugün yıl 2023 çok sık geçtiğim Valikonağı caddesi köşesindeki bina ilk kez görmüşçesine hayranlıkla izlerim karşısında Askeri Müze bahçesinde oturunca yine keyifle izlerim Türkiş bank girişte yer aldı uzun yıllardır vitrin camındaki sanat eserlerini beğeniyorum Lütus çiçek varkende ayrı bir güzeldi .Meydanda boynuzlu tramvaylar çalışıyordu yılbaşı yaklaştığında çam ağaçları ve Noel hediyelikleri satılırdı çok hoş bir ortamdı bugün maalesef o güzellikler kargaşa kaos geline dönüştü ama yinele azda olsa tarihi binaları seyretmek sizlerin bilgi paylaşımlarını okuyarak en ince ayrıntılarını öğrenmek burukda olsa keyifli bu binaları hayata geçiren mal sahibi ve emeği geçenlere teşekkürlerimi sunuyorum sizede teşekkürler ☺️

    • Nilay Örnek
      Tarih: 15:59h, 17 Aralık Cevapla

      Ben de size teşekkür ederim. İlk fotoğraf büyütüldüğünde çiçekçi tabelasıyla görünüyor; gerçekten çok hoşmuş. Ben de sanat eserlerini beğeniyorum. Ancak bunu yaparken keşke kapıya -sitelerine bina tarihi / ismilye ilgili bir belge koysalar. Bu binayı araştırırken dünya zorluk çektiğimi hatırlıyorum. sevgiler:)

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Harbiye

Harbiye Cemil Topuzlu Açıkhava Tiyatrosu

İlk yapıldığında bayağı antik tiyatro havasındaymış. Hatta ta kendisiymiş:) Bir yarışmayla kazanılan proje yapılmış, 1947 yılında açılmış ama sonrasında sahne kullanımının daha iyi olması için çok aktif hale getirilmemiş, bir yıl içinde bile çokça değişiklik yapılmış. “Proje ve Kontrol: Y. Mimar Nihat Yücel ve Nahil Uysal”

Devamı »
Moda

Marmara Apartmanı

Bu sitede kimi zaman mimarları, kimi zaman da yaşayanlarıyla renklenen bir takım bina hikâyeleri paylaşsam da, her daim bir görsel şölen vaat ettiğim söylenemez:) Ancak Gözde Kumru sağolsun bu apartman fotoğraflarına bakmaya doyamıyorum, Emin Halid Onat ile Ercüment Kalmık için de bundan aşağısı olmamalıydı zaten.

Devamı »
Gümüşsuyu

Tülin Apartmanı

Alguadiş, 1894’te Lüleburgaz’da doğmuş, Saint Joseph’i bitirdikten sonra Lozan’da mühendislik okumuş, 1921’de de İstanbul’a dönmüş. O, Türkiye’nin ilk betonarme mühendislerinden biri. O zaman mimar ve mühendis ayırımı yok…  Rafael Alguadiş’in sanatsal yanı da güçlü, mimarlığı ağır basıyor ama mühendis olarak da iş yapıyor. O ZAMANLAR,

Devamı »
Kabataş

Rota Apartmanı

Bir cumartesi günü önünden geçerken Instagram hesabımdan Rota Apartmanı’nın sadece ismini paylaştım. İyi ki paylaşmışım, iyi ki “Bizim apartman” yazan Sabri Burçin Dermenci’ye “Biliyorsanız yazsanıza” demişim. Anında yanıt geldi, o kadar şahane ki, sabah sabah koştur koştur Kabataş’a gidip fotoğraf çektim. ‘YABANCI ÇALIŞANLAR İÇİN TASARLANMIŞ’

Devamı »
Tomtom

Atlas (Konstantinapoli) Apartmanı

İstiklal Caddesi’ni kesen en meşhur sokaklardan, adı Mason locasıyla da anılan Nuri Ziya Sokak’taki (aslen Nur-u Ziya malum) Belvü Apartmanı‘nından bahsederken yanındaki binaya dair merakımdan da bahsetmiştim. Fransız Sarayı ile Belvü arasında kalan yapı hep ilgimi çeker; pek bir gizemli, isimsiz… “Atlas Apartmanı” ismini bulmam

Devamı »
İstiklal Caddesi

Botter Apartmanı

kapsul.com.tr benim çok sevdiğim ve yararlandığım bir oluşum. “Türkiye ve dünya gündemini senin için takip edip özetler, her gün aynı saatte sana ulaştırır” diyorlar sitede kendilerini tarif ederken; iyi de bir özet. Abone oluyorsunuz, size sizin seçtiğiniz saat aralığında haberler geliyor. Sitenin Genel Yayın Yönetmeni

Devamı »
Tomtom

Hanif Han (Perpignani Apartmanı)

Bir klişe ifadeyle “Bir dönem Yeşilçam’ın kalbinin attığı yer”… Gazeteci Erol Dernek Sokak. Ve o sokağın -bence- en ikonik iki binasından biri. Geçenlerde içini gezmiş, asansörünü kullanmıştım. Dün, apartman dedektifliğimi efsanevi Lale Plak’ın sahibi Hakan Atala ile yaparken, “Hadi bir sergi de gezelim mi?” dedim

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.