Ongan Apartmanı

“Sonra seni hastaneden alıp gittiğimiz Ongan Apartmanı var”….

“Babamın evlerden sıkılma ve yer değiştirme tutkusunun bir sonucu olarak özellikle evliliğinin ilk 15 yılında İstanbul’da sürekli ev değiştiren annem, Gümüşsuyu’ndaki bu apartmanın benim hastanede doğduktan sonra girdiğim ilk ev olduğunu söyler” diyor Orhan Pamuk…

ORHAN PAMUK’UN İSTANBUL’U SAYISI

Biliyorum ki Feride Çiçekoğlu (Uçurtmayı Vurmasınlar için bile sevebilirim onu, bir de fazlasını yapıyor), Orhan Pamuk yazınını, özellikle de Benim Adım Kırmızı’yı çok seviyor.

Tarık Toros Arşivi’nden bir PDF dergi indirmişim zamanında, bir İstanbul dergisi ama ne yılı var (belki 1999) ne de derginin adı… Feride Hanım bir dönem İstanbul Dergisi’nin yayın yönetmeniydi diye biliyorum. Ama benim arşivden bulduğum derginin kapağı bir farklı, bu nedenle o dergi olup olmadığından emin olamıyorum… Neyse…

Feride Hanım’ın aklına Benim Adım Kırmızı’nın ardından “Orhan Pamuk’un İstanbul’u” temalı bir dergi-sayı fikri düşüyor; 55 sayfa hakkıyla, şahane bir iş yapmışlar. Pamuk’un İstanbul- Hatıralar ve Şehir’i ilk 2003’te basılmış, fikir de buradan mı doğmuştur acaba?

BAYER APARTMANI İLE AYNI MERMERLER

“Ne yani; bir yazar doğduğunda oraya getirilmiş diye oradan bağlayıp bize apartman mı anlatacaksın” diyebilirsiniz; her yazarın değdiği apartmanı anlatacak mıyız. Yooo:)

Ama iki nokta var;

Bir; Ongan, bir Rükneddin Güney yapısı. Geçen Bayer Apartmanı‘nı yazmamın ardırdan, apartmanı yaptıran Hüsnü Bey’in torunu Kerim Bayer‘ın bana yazdığı ek bilgilerde şu da vardı: “Mermerler nereden geldi bilmiyoruz ama ithal olabilir, mimar Rükneddin Bey o dönem Ongan Apartmanı’nın girişinde de aynı mermerlerden kullanmış.”

Şahane bilgi! Giriş sütunlarında benzerlikler de var zaten. Bayer 1951 yapımı. İnönü Caddesi’nde o sıradaki evlerin yapım yılları ağırlıkla 1930’lar; daha erken dönem, şüphelendim ama baktım 1944 Pervititch haritasında o alan boş, Ongan, Bayer’le aynı dönem yapılmış olmalı. 

ONGAN APARTMANI’NIN ORHAN PAMUK İÇİN ANLAMI

İkincisi de Ayaspaşa’daki Ongan Apartmanı’nın Orhan Pamuk için, “bebekliğinin ilk günlerini geçirdiği apartman”dan fazlası olması…

Zaten farklı biri, farklı bağlılıkları, İstanbul ile bambaşka (bazen kendi ilişkime de çok benzettiğim) bir ilişkisi var. 

Pamuk, küçük yaştan bazı yazarlara ayrı bir ilgi hissettiği gibi, onlarla ilgili hayaller de kuruyor; onların hayatlarında önemli olan, karşılaşma noktaları önemli. Yahya Kemal Beyatlı, Ahmet Hamdi Tanpınar, tabii ki Reşat Ekrem Koçu ve Abdülhak Şinasi Hisar acaba Pamuk’un İstanbulu’na ne kadar değdi, onun için önemli. Malum Ayaspaşa’nın meşhur Park Otel’i, Yahya Kemal’in bir nevi evi gibi, Orhan Pamuk da merak ediyor misal… “Pamuk Apartmanı’nın inşaası henüz bitmediği için doğduğumda götürüldüğüm Ongan Apartmanı, Park Otel’in hemen karşısında (Aslında tam değildir, Alman Konsolosluğun diğer yanındaki Çiftevav Sokak’ın karşısına denk gelir Ongan. Bu nedenle muhtemelen deniz de görür.). Acaba Tanpınar, hocası Yahya Kemal’i Park Otel’de ziyarete geliyor muydu? Onları görmüş, onlarla karşılaşmış olabilirdim…”

TANPINAR YAKIN OTURUYOR OYSA…

Bir çocuğun kimlere özendiği, hayalleri önemli tabii.

Benim geceleri girişi ve o koca geniş merdivenleri, kırmızı halıları, kapısının ayrıntıları, asansörü daha iyi göründüğü için geceleri içine bakmayı daha çok sevdiğim Ongan Apartmanı, belli ki ‘bir bağ’ Pamuk için.

Bu arada burada daha önce yazdım; bu bağa kadar Tanpınar, o dönem Gümüşay Apartmanı‘nda oturuyor, Ongan’a dakikalar uzaklığında… Orhan Pamuk’a söylemeli, “Belki anneniz sizi onun önündeki yokuştan Kabataş’a indirmiştir ya da aynı kaldırımdan geçmişsinizdir…” Kim bilir?

KİM YAPTIRMIŞ?

Ongan Apartmanı’nı kim yaptırmış bulamadım; bulabildiğim en yakın bilgi sinema eleştirmeni Atilla Dorsay’ın Ayaspaşalı Sevim Ongan adlı bir arkadaşı olduğu! Yani:) O dönemde Emin Ongan var; usta kemancı, Klasik Türk müziği bestecisi, eğitimci, Üsküdar Musiki Cemiyeti’ne ismi verilen biri… Ama çok Üsküdarlı kendisi. Alakası olduğunu sanmıyorum.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Gümüşsuyu

Marmara Apartmanı

Malum, ‘art nouveau’ zarif dekoratif süslemelerin ön plana çıktığı, kıvrımların, sarmalların, bitkisel desenlerin, çiçeklerin sıklıkla kullanıldığı bir sanat akımı. İnönü Caddesi’nde bugüne gelebilen başka ‘Art Nouveau’ örnekler var ama bu apartman onlara da benzemiyor. Daha sade, daha ‘cool’. Bilgi bulamıyor, emin de olamıyorum uzun süre…

Devamı »
Asmalımescit

Temel (Masumlar) Apartmanı

Bir ev, villa, hele de apartman ‘içinde dönen’ senaryoların her zaman ayrı bir cazibesi var. Bir apartmanın içindeki diyaloglardan birkaç sezon aşk, gerilim, insanlık, hayat dersleri dolu bir dizi çıkarmak mümkün. Bakınız en bildiklerimizden biri, Bizimkiler. E tabii bir dizinin ismi ‘apartman’lı olunca, adından bir

Devamı »
İncirli

Coca Cola Fabrikası

Vay canına sayın seyirciler; insan bir bina ya da mimarın peşinden giderken nerelere geliyor, neler öğreniyor inanamazsınız! Başlayalım. Malum; eserlerinin çoğunu Adana’da üretmiş mimar Ertuğrul Arf’ın -çoğu bugün olmayan- binalarının izini sürerken, Arf’ın, bugün Adana’da harabe halinde olduğu söylenen Coca Cola Fabrikası’nın da mimarı olduğunu

Devamı »
Suadiye

Mr. Varber Villası

Çoğu yıkılmış, için boşaltılmış cephesi ‘aynı gibi’ gösterilmeye çalışılmış. Var olanlardan gitmeye, öğrenmeye çalışıyorum. Bu villayı da aradım ma fark ettim ki artık yok. Villanın mimarı Vedat Tek. Tek, Türkiye’nin formal eğitim görmüş, bugünün meslek anlayışı içinde mimarlık tasarımı ve uygulaması yapmış ilk Türk mimarı

Devamı »
Şişhane

Frej Apartmanı (İstanbul Galata Üniversitesi)

“Batmakta olan dünyada” vaktimi bir bina araştırıp yazmaya ayıracaksam, o vakti şöhretsiz bir binaya ayırmayı tercih ederim aslında. Frej de malum pek bir şöhretli. Ancak İstanbul’da A. D. Yenudunia ve C. P. Kyriakides işbirliğiyle yapılmış görkemli yapılardan söz etmeye başlamışsak, Şişhane Meydanı’ndaki Frej Apartmanı’nı konu

Devamı »
Asmalımescit

Spadaro Paşa Apartmanı

Olay şu; Kırmızı Kapı, Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat Tasarım Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Seza Sinanlar Uslu ve öğrencilerinin inisiyatifiyle, bir çalışma ve kültür sanat mekânı olmak amacıyla 2020’nin Ekim ayında kurulmuş.  Farklı araştırmacıları bir araya getiren, sanata, tarihe, kültüre açılan bir kapı, sosyal bir

Devamı »
Adalar

Hamaratlar Yalısı (Hamaratlar Evi)

Projeme her zaman destek olan mimarlardan biri Hasan Çalışlar. 2024 yazında Hasan, bir grup mimar ile bana Büyükada’da bir grup evi gezdirerek, mimarlarını, hikâyelerini anlatmıştı. Evler bizim için açıldı, ağırlandık, ev sahiplerinden evlerin hikâyesini dinledik. Büyükada’da ne gizli, ne şahane evler var azıcık-ucundan şahit olduk…

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.