Sadık Paşa Konağı

Annemin -Jülide Örnek- 18-19 yaşlarında Cihangir’de gittiği dershaneyi çok sevdiğini hatırlarım. ‘Dershane’ denince benim aklıma daha çok üniversite sınavına hazırlayan bir yapı geliyor ama annemin anlattığı bambaşka bir şeydi. Seramik, tiyatro, müzik, resim, yabancı dil gibi pek çok dersin olduğu bir yer. Amerikan Kültür ve Sanat Dershanesi imiş ismi, annem ‘YMC’ gibi bir isimle anar aslında orayı.

Birkaç fotoğrafı da vardır oradan annemin; fotoğraftaki arkadaşlarını sayarken bir dönem ne kadar çok Rum ve Ermeni arkadaşı olduğunu fark ederim.

Bir dönem dershane de olmuş o bina hâlâ duruyor, Cihangir Caddesi’nin en sonunda arada Sadık Paşa Konağı…

Konuk yazarım, kardeşim Aslı Örnek. Aslı’dan okuyalım:

İKİNCİ DERECE KORUMA ALTINDA

“Adını Kanuni Sultan Süleyman’ın oğlu Cihangir’den alan semtin en değerli yapılarından biri Sadık Paşa Konağı… 460 metrekare arsa üzerinde 6 kat ve çatı katından oluşan, 24 odalı, 1320 metrekare kapalı alana sahip olan konak, İstanbul 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıkları Koruma Kurulu Kararı ile II. Derece Koruma Grubu’nda…

Köşk bugüne kadar kimi zaman okul olmuş, kimi zaman dizi ve filmlere plato… Benim için annemin okuduğu binalardan biri olması da mühim. Ona değineceğim ama önce çeşitli kaynaklardan öğrendiğim tarihini özetlemeliyim.

POLONEZKÖY’ÜN KURUCUSUNUN KONAĞI

Köşke adını veren Mehmet Sadık Paşa’nın adı aslında Michal Czajkowski.

Polonyalı teğmen, yazar ve hatta siyasetçi denilebilir. Polonya Prensi Adam Czartoryski adına Adampol-Polonezköy’ü için Osmanlı topraklarına gelen Kont Czajkowski, İslam’ı benimsiyor ve  Mehmet Sadık Paşa adını alıyor.

O, kendi adını vermese de 1850’de Cihangir’de yaptırdığı 24 odalı konak, halk arasında Sadık Paşa Konağı olarak anılıyor. O günden bugüne de o isimle geliyor.

Polonya asıllı Sadık Paşa’nın 1850-1872 yılları arasında evi olan yapı, o ülkesine dönünce ünlü silah tüccarı August Hüber’e satılıyor. 

BİR EĞİTİM MERKEZİ

Birinci Dünya Savaşı bitiminde Betül Mardin’in dedesi Adliye Nazırı Necmettin Kocataş konağı satın alıyor. Yapı, bir yıl kadar Japon Konsolosluğu (1926), Kocataş ailesinin kışlık evleri (1927-1950), bir dönem de Amerikan Kültür ve Sanat Dershanesi oluyor. 

Annem (Kalabalık fotoğraflarda kalabalıkta, alnında örgü olan) 18-19 yaşında gittiği dershaneyi anlata anlata bitiremiyor: ‘Binanın her katından deniz görünürdü. Konağın odalarında dekorasyon, seramik, el sanatları, tiyatro, müzik ve yabancı dil gibi farklı alanlarda eğitimler verilirdi. Sezen Cumhur Önal (fotoğrafta Sezen Cumhur ortada, önde oturan annem) müzik hocamızdı. Hocalar ve eğitim kaliteli, manzara ve dostluk muhteşemdi’

SERGİLERE, FİLMLERE EVSAHİPLİĞİ

Yerli ve yabancı pek çok filmi konuk eden konak, 2000’li yıllarda çeşitli sergilere, defilelere ve pek çok filme ev sahipliği yatı. 

Sadık Paşa Konağı, 2007 yılında yayınlanan ‘Bıçak Sırtı’ dizisine ev sahipliği yaptı. Taner Ceylan, Halil Altındere’nin sergilerini ağırladı. Kanal D’de yayınlanan ‘Camdaki Kız’ dizisine de ev sahipliği yaptığı biliniyor. 

Köşk, 2021 mart ayında 39 milyon 500 bin liraya satışa çıkarılmıştı. Satışa çıktığına dair çok haber yapılmıştı ancak satıldığına dair bir haber bulamadım.”

SERRA YILMAZ’DAN KATKI

Tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu, çevirmen ve yönetmen Serra Yılmaz, şahane bir katkı yaptı, bu paylaşımın ardından: “Ben 1965 senesinden itibaren o konağın sağında kalan Divan Palas apt da yaşadım. Konak, Amerikan Kız Sanat Dershanesi’ydi. Annem yardım derneğinde gönüllü olarak yıllar boyu çalıştı. Oradan epey bir insan tanırım. Bilgi isterseniz arayabilirsiniz. YMC diye hatırlıyorum. Fotoğrafta öndeki topuzlu hanım okulun o dönem Amerikan Müdiresi Mrs Swayze.”

Sonra da bana İtalya’dan bir ses kaydı göndermiş, öğrendiklerimi paylaşayım: Serra Yılmaz’dan:

“Binaya girdiğinizde avluya bakan penceresi olan soldaki oda butikti; -20 yıl önce kaybettiğim- annem ve pek çok arkadaşı burada gönüllü çalışırdı, biri de -A&B İletişim- Sibel Asna’nın annesiydi…

Göztepe tarafında da bir yeri vardı dersanenin. Daha doğrusu deniz üzerinde… Bir yalı. Yazları da haziran ayının başında o yalıda bir kermes düzenlerlerdi.

O kermesi hazırlamak üzere bir iki gece önce, grup halinde gider, orada kalır ve çok eğlenirlerdi. Ben o kermeslerden kendime çok şey alırdım. Genellikle Amerikalılar’ın verdiği şeyler olurdu. Mesela Dostlar Tiyatrosu’na girdiğimde, rahmetli Yavuzer Çetinkaya’nın ayağı çok büyüktü, Türkiye’den ayağına pabuç bulamıyordu. Oraya gelip kendine bir dolu pabuç almıştı, öyle bir komik  ayrıntı hatırlıyorum.

Orayla ilgili elimde Türkiye’de bir dolu fotoğraf da vardır.”

‘KADINLARA İLK EHLİYET KURUMUMUZDAN VERİLDİ’

Instagram’da Araksi Nerse görmüş ve artırmış. Harika bilgiler:

“Merhabalar. Ben bu okulda 1978-1980 yılları arasında öğrenciydim. 1980’den sonra da personeli oldum. Okul Atatürk’ün Türk kadınlarına meslek kazandırmak ve onları cağlaştırmak isteğiyle YWCA’e özel izin vererek bu okulu açma izni vermiştir. Değişik binalarda eğitim vermiş. Tam yılını hatırlamiyorum ama sanırım 1950’lerde (1952) Amerika’nın zenginlerinin katkılarıyla bu bina satın alınmış ve okula hibe edilmiş. Okul Milli Eğitim’e bağlı dershane olarak açılmış fakat daha sonra statüsü değişerek kurs unvanını aldı. Kadınlara ilk ehliyet kurumumuzdan verilmiştir. Edebi muaşeret, yemek, mankenlik, lisan, biçki dikiş, lisan, sekreterlik gibi bir çok alanda eğitim vermiştir. En son İngilizce ve ticari İngilizce dersleri veriyorduk. Müdürlerimiz Amerikalı ve Türk Müdür yardımcılarımız vardi. 1993 yılına kadar bu binada eğitimimize devam ettik. YWCA artık destek vermek istemediğini belirtip müdürünü çekerek kurumun isletmesini Türk bir bayana devretti. Serra Hınım’ın da annesi derneğimizin gönüllüsü ve yönetim kurulu üyesiydi. Cok güzel günlerdi. Sevgilerimle…

 

* Konağın fotoğraflarını ben çektim, Jülide Örnek fotoğrafları aile arşivimizden, konağın içinden iki fotoğrafı istanbul Sanat Dergisi adlı bir siteden aldım.

 

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

5 Yorumlar
  • Candan Ozdemir
    Tarih: 06:29h, 10 Haziran Cevapla

    Bilgiler icin cok tesekkurler.. Cok merak ettigim bir binaydi. Keske tarihi hakkinda ve gecen yuzyilda yasanilanlar hakkinda da daha cok sey ogerenebilsek.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 12:24h, 10 Haziran Cevapla

      Teşekkürler. E öğrenmek mümkün aslında, kaynaklar var.

  • Tansel Düvencinci
    Tarih: 21:07h, 13 Ekim Cevapla

    Bende 1980-1982 yılları arasında orası Amerikan kültür ve sanat dershanesi iken İngilizce dakdilo muhasebe bölümüne devam etmişim.. Çok kaliteli öğretim vardı.. İngilizce öğretmenimiz iç unutmam Fahika kalafat tı. Safi bey de muhasebe hocamızı.. O dönemdeki arkadaşlarım çok nezihdi..
    Dizideki nalanın odası sınıfımızdı diziyi seyyrederken o günlere gidiyorum… Harika mekan yolum senle kesişdiği için çok sanslıyım

    • Nilay Örnek
      Tarih: 23:50h, 14 Ekim Cevapla

      Ne güzel:)

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Talimhane

Sümer Apartmanı

“En öksüz apartmanlar nerelerde?” derseniz yanıtlarımdan biri Talimhane olur. Kalabilenlerden…  Taksim’de Elektrik İdaresi’ne giden yolda Sümer Apartmanı. Apartmanda bir İngiliz romantizmi hakim. Ve şanslıyız ki ressamın imzası da var: İ. Hakkı. Böyle apartmanlarda yetişen bir neslin, şu andaki nesilden çok daha farklı olduğunu düşünüyorum; haksız mıyım?

Devamı »
Nişantaşı

Konak Sineması Yeniden

Çıkan kısmın özeti: Her şey, Haziran 2020’de, İstanbul’da yaşayan pek çok kişinin önünden geçmiş olabileceği Harbiye’deki Başaran Apartmanı hakkında kısa bir metin yazmamla başladı. Bina ile ilgili metinde tabii ki, “Bir zamanların efsanevi sineması Konak da bu binanın altındaymış” yazmıştım. Yasemin Hanım’ın (Yasemin Uygur sanırım,

Devamı »
Moda

Batum Apartmanı

Geçenlerde, daha önce bana kendi aile apartmanlarını (Emiroğlu Apartmanı) yazan Eda Emiroğlu, bana Moda’dan bir apartman fotoğrafı gönderip “Çocukluğumda çok sık gittiğim, o küçük yaşımdan bugüne hayran olduğum çok yakın aile dostlarımızın apartmanının fotoğraflarını ve geçmişine dair birkaç notu paylasacağım olur mu?” yazmış.  Olmaz mı yahu?! Buyrunuz konuk yazarım

Devamı »
Manavgat

Side Müzesi

Yüksek mimar Banu Uçak, Her Umut Ortak Arar’ın Instagram’daki ilk gününden bu yana en, en, en büyük destekçilerinden, moral kaynaklarımdan biri… Paylaştı, görüş yazdı, destek verdi, ışık tuttu. Ben de “Hadi yaz, hadi yaz” diyordum, bir oturuşta aynı aileye bağlı bir müze, bir de villa

Devamı »
Moda

Ufuk Apartmanı

@herumutortakarar’daki bir paylaşım ve insanların katkılarıyla müthiş bir kadın tanıdım, nev-i şahsına münhasır, ne kadar tanısak gizemli; iç mimar, şehir plancısı ve mobilya tasarımcısı Tülin Zanbakoğlu (ne olur hakkındaki yazıyı okuyun). Tülin Hanım’ın gizemini çözmeye çalışırken annesi ve eşiyle ilgili ölüm ilanları da ortaya çıktı…

Devamı »
Osmanbey

Sebat Apartmanı

70 yıllık bekleyiş, 70 yıllık sabır, acı… O anlatırken, her sene toplandığımız, Hrant Dink’in önünde öldürüldüğü binanın ismine bakıyordum: Sebat! Bir sembol gibi, bir heykel gibi… ALGUADİŞ’İN ESERİ Halaskargazi Caddesi üzerindeki Sebat Apartmanı 1920’lerin ortasında Mimar Rafael Alguadiş tarafından tasarlanıp inşa edilmiş. Alguadiş, burada daha

Devamı »
Yeşilköy

Deniz Park Apartmanı & Deniz Park Otel

Ne yapılış yılını ne de mimarını bulabilmiştim ama Instagram, yorumlar, okuyucu katkısı şahane!  Yeşilköy’deki ilginç binalardan biri diye düşünüp paylaştım, girişi, geniş, bahçesi hoşuma gitti. Ve ismi… Deniz Park yıllar yıllar evvel İstanbul’un, en popüler otellerinden biriymiş. 1957’de büyük bir yangınla kül olmuş; hatta yangın

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.