Tahir Han

Yapım Yılı: 1935

Şu hesap daha bebekken, benim hikâyesini aradığım binalar hakkında araştırma yapıp bulduklarını bana gönderen isimlerden biridir mimar Serkan Yetgin. Birkaç yazı da yazdı, sonra beni unuttu:)

Yıllardır önünden geçerken, her seferinde ‘Mimar Vedad’ imzasını görüntüleyip “Eve gidince araştırayım” dediğim Tahin Han’ı yazmış! E-postamda görünce pek mutlu oldum. Tahir Han’ın bugün tanıdığımız bir isimle bağlantısına da -binalardan öğrenebileceklerimize şaşırmaması gereken ben bile- şaşırdım. Benim için o kadar doyurucu bir yazı ki…

Her gün önünden geçtiğimiz yapıya farkındalık yaratıyor. Mimar ve mimari yapı bilgisi var, pek çok ek fotoğraf ve bilgi var, tarih var, bugüne bağlanan bir aile bağı tarih var. 

Merak şahane bir şey…

Bunu ben kendim de yapabilirim, olayım bu:) Ama insanların bu pratikle bana, bize, hayata katkıda bulunmasına bayılıyorum. Sağol Serkan…

‘İMZASI OLMADAN MİMARI OLDUĞUNU DÜŞÜNMEK ZORDU’

Özetle, konuk yazarım Serkan Yetgin’den okuyalım:

“Geçen hafta Karaköy rıhtımındaki yoğun ‘yenileme’ çalışmalarının içinden geçerek iskeleye doğru ilerlerlerken Mimar M. Vedad, 1935 imzalı Tahir Han’a rastladım. Yapının zemin katında yer alan dikey çizgiler ve girişinin yer aldığı son akstaki geri çekilme ile buradaki dairesel cepheli, muhtemelen görevli için yapılmış pencereli oda dışında pek de kendini açık etmeyen bu binanın Vedat Tek’e ait olduğunu, imzası olmadan düşünmek neredeyse imkânsızdı. 

AYRIKSI BİR YAPI

Yapıldığı yıl dikkate alındığında son eserlerinden biri olmalıydı. Her ne kadar Güneş Apartmanı gibi, dönemi için ilerici örnekler vermiş olsa da; iyon ve dor sütunlarını andıran dikey zemin kat elemanları ile yapının üst katlarındaki baskın yatay çizgiler ve sıva ile yapılmış ince taraklamalar mimarın işleri arasında epey ayrıksı bir yerde duruyordu. Farklı kaynaklardan Vedat Tek’e ait olduğunu teyit ettikten sonra, elbette yapının kim tarafından yaptırıldığı, kimlerin yaşadığı, günümüze nasıl geldiği ile ilgili konular merak konusu oldu.

KAVALA SOYADI TANIDIK GELİYORSA…

Han, 1935 yılında tütün tüccarı Kavalalı Tahir İsmail Bey tarafından yaptırılmış. Tahir İsmail Bey, Kavala’dan Darıca’ya göç etmiş, burada un fabrikaları kurmuş, cami yaptırmış ve sonrasında faaliyetlerine İstanbul’da devam etmiş. Soyadı tanıdık geldi değil mi? Kendisi, yaklaşık 4 yıldır tutuklu olan Osman Kavala’nın dedesi.

NESLİ HANIM, CAMİ VE DİĞERLERİ

Görsellerde adını göreceğiniz Mehmet Kavala, Osman Kavala’nın 1982’de kaybettiği babası. Adını hem yaptırdıkları caminin kitabesinde hem de Tahir Han’ın hemen yanında, yaptırılan bir başka handa (Nesli Han) gördüğümüz Nesli Hanım ise Tahir Bey’in eşi. 1946-50 yıllarında yapılan Nirven Haritalarına göre Nesli Han’ın, Tahir Han ardiyelerinin bulunduğu kısma, bu tarihlerden sonra inşa edildiği anlaşılıyor. 

KÜLTÜR VARLIĞI TESCİLİ VAR

Karaköy rıhtımı, Perşembe Pazarı, Galata gibi ekonomik hareketliliğin zirvede olduğu lokasyonlardan birinde yer alan handa, eski gazetelerden toplanan görsellerde de görebileceğiniz gibi, ağırlıkla yurtdışından ithal edilen ürünlerin temsilcileri bulunuyor. Zemin katında ise asma katlı bir mağaza olduğu bilgisi mevcut. 

Güncel fotoğrafların çekildiği sırada hanın orijinal kapısı ve yanındaki Nesli Han’ın adı sökülmüş, Batı cephesindeki pencereler aslına uygun olmayan biçimde genişletilmiş, genel olarak restorasyona ihtiyacı olduğu görünüyordu. Mülkiyetinin çoğunluğu, son internet kaynaklarına göre TSKB’ye (Türkiye Sınai Kalkınma Bankası)  ait olan han, korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmiş fakat anlaşılan o ki, henüz bir müdahalede bulunulmamış. Karaköy-Tophane sahil şeridi gibi hızlı bir dönüşümün yaşandığı bölgede nasıl var olmaya devam edeceğini merakla bekliyoruz. 

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

1 Yorum
  • Deha
    Tarih: 22:25h, 20 Kasım Cevapla

    “Merak güzel, şey..” çok teşekkürler..

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Beşiktaş

Yumurcak Sineması

Beşiktaş Koton mağazası; yapı gibi yapı, hoşuma gidiyor, bir bakayım dedim, şimdi de ‘yok olan sinemalar’a sardım, ara ara paylaşırım. Bina ‘art deco’ belli; ama mimarını -henüz- bulamadım. “Mimarı Sedat Güler’dir” diyen var fakat yapı 1939 yılında Gürel Sineması adıyla açılmış. Sedat Gürel o dönemde

Devamı »
İncirli

Coca Cola Fabrikası

Vay canına sayın seyirciler; insan bir bina ya da mimarın peşinden giderken nerelere geliyor, neler öğreniyor inanamazsınız! Başlayalım. Malum; eserlerinin çoğunu Adana’da üretmiş mimar Ertuğrul Arf’ın -çoğu bugün olmayan- binalarının izini sürerken, Arf’ın, bugün Adana’da harabe halinde olduğu söylenen Coca Cola Fabrikası’nın da mimarı olduğunu

Devamı »
Gümüşsuyu

Havacı Canip Orhun Evi

Apartmanları ve yaşayanlarıyla Gümüşsuyu’nun -hatta Ayaspaşa diyeyim- en karakteristik sokaklardan biridir Saray Arkası. Alman Konsolosluğu’nun arkasında kalan, ‘nezih’ tabir edilen sokaklardan. Komşum; bu hesapta sıkça da yer alır. Güzel bir bina ve -nadir olur- bir yazı var; şahane: “Bu ev 1900 yılında Mehmet Vehbi Bey tarafından Mimar

Devamı »
Çankaya

Koruk Apartmanı

Burada daha önce de söylemişimdir; ‘Tevâfuk’ çok sevdiğim bir kelime; hakedilen, haklı tesadüf demek… Bu da bir teevâfuk mudur? Nasıl Olunur için Arif Keskiner ile söyleşeceğiz… Okuyorum. Arif Bey, Ergin Günçe’den bahsediyor… Sonraları ‘Komünist Arif’ lakabını bili almasına yol açacak Nazım Hikmet şiirleriyle, sonrasında oğlu

Devamı »
Gümüşsuyu

Ongan Apartmanı

“Sonra seni hastaneden alıp gittiğimiz Ongan Apartmanı var”…. “Babamın evlerden sıkılma ve yer değiştirme tutkusunun bir sonucu olarak özellikle evliliğinin ilk 15 yılında İstanbul’da sürekli ev değiştiren annem, Gümüşsuyu’ndaki bu apartmanın benim hastanede doğduktan sonra girdiğim ilk ev olduğunu söyler” diyor Orhan Pamuk… ORHAN PAMUK’UN

Devamı »
Gümüşsuyu

Mühendis İbrahim Galip Bey Apartmanı

Genellikle dev blok yapıları ben pek sevmem. Bu yüzden de Gümüşsuyu’nda, İnönü Caddesi üzerinde her ama her gün, hemen hemen her açıdan görüp de hiç fotoğraflamadığım yapılardandır;  Bugünkü adıyla Akar Palas ve ismi hiç değişmeyen Üçler Apartmanları. Benim gözümde yan yana duran iki dev apartman. 

Devamı »
Kireçburnu

Memduh Paşa Yalısı

Sabiha Rüştü Bozcalı‘nın izinden, apartman dedektifliğimi bugün yalı dedektifliğine terfi ettiriyorum… (Bu yazıyı Efi Apartmanı ile birlikte okuyunuz)  “İstanbul’un romantik hali gitti, eski güzellikler gitti. Şimdi çok kalabalık. Apartman hayatı sinirime dokunuyor. Ben manolyaların, katırtırnaklarının açtığı, ağaçlı, büyük bahçesi olan bir evde büyüdüm. Sabah kalktığım

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.