Tercüman Binası

Yapım Yılı: 1974

O kadar ikonikti ki, Tercüman Gazetesi yokken de pek çok kez el değiştirilen binası hep Tercüman binası ismiyle anıldı.

Ama artık bu bina yok.

4 Aralık 2023 salı akşamı başlayan yıkım 5 Aralık’ta da devam etti.

Çocukken bile hayran olduğum, bana o yaşta “Bu bina özel bir yapı” hissini veren bina artık yok!!!

BRÜTALİZM ÖRNEĞİ

1972 yılında gazetenin sahibi Kemal Ilıcak tarafından açılan yarışma sonucu, Muhlis Tunca ve Günay Çilingiroğlu tarafından tasarlanan, binanın statik projesi Rasin Etiman tarafından yapılmış. 1974’te… 22.500 m2 alana 56 bin TL maliyet ile yapılmış. (Binanın Nazlı Ilıcak’ın yeniden hapse girdiği gün yıkılması da bir garip tesadüf).

Atilla Yücel’in “Günay Çilingiroğlu ile Muhlis Tunca’ nın 1970’lerde gerçekleştirdikleri birkaç yapı, bu açıdan Türk mimarlığının son 15-20 yıllık birikimi içinde ilginç bir deneyimi ortaya koyarlar. Yeni Brütalizmin ülkemizde sayılan azımsanmayacak uygulamalan içinde özgün bir konumu olan bu bir dizi yapı arasında İstanbul’da 1974 yılında tamamlanan Tercüman Gazetesi Matbaa ve Yönetim Tesisleri binası, cesaretli ve cesaretli olduğu kadar da eleştiri ve tartışmayı uyancı bir uç örneği oluşturmaktadır” ifadesini de içeren Mimarlık Dergisi’nin 1985 yılı sayısını da meraklıları burada okuyabilir.

KİMLİKSİZLEŞTİRME SÜRECİ OLARAK BİNAYI İLANLA KAPLAMA

Bina zaman içinde bir çok kez el değiştirdi. Bir zamanlar okul binası olarak bile kullanıldı.

Basın İlan Kurumu oldu, AK Parti’nin reklam panosu olarak kullanıldı, en son TOYA Plaza olarak biliniyordu.

2019’da Doğan Hasol “Tercüman binası mimari değeri nedeniyle ilgili Koruma Kurulu’nca tescil edilmişti. Bina el değiştirince cephesi ilanlarla kaplanır oldu. Tescilli yapılara ilan vb. konulamaz. İst. SMD durumu Koruma Kurulu’na yansıttı. Kurul yapının tescil kararını kaldırıverdi. İlginç değil mi?” yazmıştı. Aynı durumu özetleyen bir de Oktay Ekinci yazısı var.

(İstanbul Serbest Mimarlar Derneği dilekçesini de ekliyorum. Akbank’ın eski Genel Müdürlük binası gibi, kimliksizleştirme sürecinde binayı ilanla kaplama örnekleri de toplamaya başlayacağım.)

KORUMA KURULU KARARINI KİM KALDIRTTI?

Ancak 2011’de bina ve çevresinin sahibi kimdi, kim koruma kurulu kanununun kalkması için başvuru yaptı. Bunu bilmiyoruz.

Docomomo Türkiye, “2012’de, ‘2863 sayılı Yasa’nın 6. maddesinin a, c ve d fıkralarında belirtilen özellikleri taşımadığı ve 1974 yılında betonarme olarak yapılan yapının tarihi, arkeolojik, çevresel ve diğer önem ve özellikleri bakımından önem arz etmedigi’ gerekçesiyle tescili kaldırılmıştı” bilgisini veriyor.

Ancak bu süreçler, hepimizi ilgilendiren binalar hakkında bile -Evet, garip ama kent kimliğindeki rolü nedeniyle sadece sahibinin değil bu binalar- şeffaf bir bilgi süreci olmadığından bunu takip edemiyoruz.

Binanın yıkıldığı dönemdeki sahibi de hâlâ Toya Yapı galiba. Yıkımın olduğu gün bile sitelerinde merkezleri bu bina olarak görünüyordu çünkü.

Bina Toya Yapı’ya aitken de, her seçim döneminde AK Parti seçim afişleriyle donatılabildiğinden, hükümete yakın ya da en azından bayağı sempati duyan bir yapı şirketi olduğu çıkarımını yapıyorum (Şahsi kanı).

HAL-İ PÜR-MELALİMİZ

Binanın yıkıldığını, dün gece Murathan Küçükali adlı bir avukatın Twitter’daki “Yıllarca işyeri olarak kullandığım Cevizlibağ’daki eski adıyla Tercüman Gazetesi binası, yeni adıyla TOYA Plaza yıkılıyor. Üzüldüm” mesajıyla öğrendik, çok da paylaşıldı.

Ancak avukat beyin sonraki mesajı halimizin ve başka bir dünyada hissetmemin, dev üzüntümün de sebebini özetler gibiydi:

“Öylesine bir üzüntümü yazdığım tweete bütün şehir plancıları, mimarlar alıntı yapmış. Neden tescillenmemiş vs. Allahın çulsuzları, adamın Topkapı’nın göbeğinde 250-300 dönüm arazisi var. Siz bunun nasıl bir meblağa tekabül ettiğinin farkında mısınız? Adam ister yıkar, ister kullanır” demiş beyfendi!!!

Söylemek istediğim o kadar çok şey var ki…

Vakko Binası, Tercüman Gazetesi binası… O kadar üzgünüm ki.

KAYNAKLAR

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

5 Yorumlar
  • Murat
    Tarih: 07:36h, 07 Aralık Cevapla

    Şahane bir müze binası olurdu

    • Nilay Örnek
      Tarih: 18:27h, 08 Aralık Cevapla

      🙁

  • Tunç E.
    Tarih: 07:04h, 20 Aralık Cevapla

    Merhaba Nilay Hanım.

    Google büyük mimar Sedad H. Eldem’i doğum günü sebebiyle Doodle yapmış bugün. Ben de bu vesileyle bir konuyu dile getirmek istiyorum.

    Sedad Hocanın bence en büyük eseri, Ağa Han ödüllü olan SSK Zeyrek Kompleksidir. Bu kompleks kamusal sosyal güvenlik hizmetlerinin sunulması için yapılmış ve yapıldığından beri bu amaçla kullanılmıştır. Şu anda da SGK Unkapanı Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğü ve SGK Sirkeci Sağlık Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğü bu komplekste bulunmaktadır.

    Ancak bu yıl “depreme dayanıksız” olduğu iddia edilerek SGK tarafından bu kompleks boşaltılmaya başlandı. Son birkaç ayda hızlanan bu süreçte Zeyrek Kompleksinde hizmet veren sosyal güvenlik birimleri peyderpey Fatih’e ve Zeytinburnu’na gönderilmekte.

    Kompleksin geçmişte satışa çıkarıldığı, hatta 2016 öncesinde yabancı otel zincirlerine peşkeş çekilmek istendiği ortadayken bu durum kaygı verici.

    Kompleks güçlendirilecek mi, yıkılıp bire bir aynen mi yapılacak, yoksa yıkılıp başka bir şekilde mi (örneğin otel olarak) inşa edilecek? Buna dair hiçbir bilgi yok. Tek bilinen, acele bir şekilde boşaltıldığı.

    Cağaloğlu’ndaki Başbakanlık Osmanlı Arşivleri Binası da yenileme ve restorasyon adı altında boşaltılmış, Osmanlı Arşivleri Kağıthane’ye taşınmış ve Cağaloğlu’ndaki tarihi bina da “restorasyon”un ardından otel olarak hizmet vermeye başlamıştı. SSK Zeyrek Kompleksinin de aynı akıbetle yüzleşmesini istemiyoruz.

    Kamusal ve kentsel hafıza, kurumsal kültür ve mimarlık tarihi açısından bu kompleksin işlevinin sosyal güvenlik hizmeti sunmaktan çıkması kabul edilemez.

    Bu konuda sizi bilgilendirmek ve kamuoyunun dikkatini bu konuya çekmeniz açısından bu yorumu yazdım. Okuduktan sonra yorumumu siteden siliniz lütfen. Bu ülkeye ve topluma kattığınız her şey için gönülden teşekkür ederim.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 17:49h, 28 Aralık Cevapla

      Teşekkürler
      İsteğiniz üzerine sileceğim ama 1- okudum 2- biliyorum ama ayrıntı bilmiyorum 3- yapıları siteye siz yazmak ister misiniz? n.

      • Nilay Örnek
        Tarih: 17:50h, 28 Aralık Cevapla

        Bence siz bu kadar ilgiliyken şahane olabilir:)

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Nişantaşı

Keçeci Apartmanı

Duygu Aydemir, tam da burada yapmak istediğim şeylerden birini gerçekleştirmem için bana şahane bir mesaj atmış. Bir binanın hikâyesi olması için illa ki içinde dünyaca ünlü şahsiyetlerin oturması ya da Art Nouveau öğelerle süslü olması gerekmiyor.  Bugün Nişantaşı’nda bir ailenin 4, hatta Duygu Hanım’ın 11

Devamı »
Tomtom

Belvü Apartmanı

En iyi tarihi bina hangisidir; tabii ki kapısının yanında hakkında bilgi tabelası bulunan!:) Bu binada da kısa bir özet var. Gerçi Belvü Apartmanı artık tarihi değil ama bu, oradaki tarihi yok etmiyor. Anlatayım. Bir kere Belvü (Belle vue), “güzel manzara” demek; bu sitede çok güzel

Devamı »
Nişantaşı

Celâsun Apartmanı

İstanbul Nişantaşı, bugüne gelebilen bazı kaliteli ve şöhretli yapılarına rağmen -bence- arsa değeri, popülerliği ve malum inşaat merakımız nedeniyle çok hızlı değişenlerden…  Köşkler yerlerini bir dönemin ünlü mimarlarının yaptığı 2-3 katlı güzel evlere, onlar apartmanlara, onlar da başka apartmanlara bırakmış. Bu nedenle de orada, hem

Devamı »
Cihangir

Mavrodi Apartmanı

Kimi “Nilay Hanım, apartmanımı bir araştırsanız” diyerek bana adres gönderiyor, kimiyse algısını açıyor, gördüğüne bakar oluyor, hatta en istediğim şeyi yapıp kollektif bir bellek için belge-bilgi topluyor.  Dedikodulu yazım tarzım da şahidimdir ki, ikinci tip insanı daha çok seviyorum:) @bengandbengdesign ‘Resimli Apartmanlar’ serim için gönderdi… Cihangir, Mavrodi Apartmanı,

Devamı »
Talimhane

Şen (Ses) Apartmanı

Salt Araştırma’nın hepimize açık arşivlerine geçtiğimiz günlerde bir yenisi daha eklendi;  Londra’da fotoğrafçılık da okuyan ressam Eleonora Arhelaou’nun (1937-2021) 1970’li yıllardan 1998’e kadar Beyoğlu, Tarlabaşı, Tepebaşı, Karaköy, Balat, Edirnekapı, Gedikpaşa, Heybeliada, Kurtuluş ve Talimhane semtlerindeki Rum mirasının izini süren fotoğrafları… Fotoğrafları anlamak için -bence- İstanbul’u

Devamı »
Yeşilyurt

Orhan Bey Apartmanı

Her yerden, her hesaptan “Siz de bina dedektifliği yapın, bulduklarınızı bana yazın” diyorum ama Instagram kelime ile arama yapmaya izin vermediği için çok mesaj varsa her şey karışabiliyor. Allah’tan Çiğdem Hanım ile yeniden buluştuk:) Çiğdem Kosovalı Geylan önce bana “Yeşilyurt\İstanbul’da bir apartmanın dış cephe süslemesi.

Devamı »
Çankaya

Leyla Gencer Apartmanı

Bu sitedeki Cinnah Apartmanı yazısı ile gönüllerimize taht kuran Ankara Apartmanları hesabının sevgili sahibi beni, “Ankara’da hayat var!” sloganıyla etkinlikleri duyuran, her şey bir yana bir Ankara kaydı ve arşivi de tutan Lavarla oluşumuyla da tanıştırdı. Uzaktan takip ediyorum… Sonra Lavarla’nın sitesine, biz Ankara’dayken bize

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.