Vehbi Bey Apartmanı

Yapım yılı: 1929

“(Narmanlı Apartmanı)… Vehbi Bey Apartmanı gibi döneminin modası ‘Art Deco’ izleri taşımasa da, zamanın en modern yapılarından biriydi. Narmanlı’nın sahibi Hacı Mustafa Efendi’nin, kızına mirasında bu apartmandan pay ayırmaması üzerine, kendi gibi Erzurumlu damadı Vehbi Bey’in, eşinin gönül kırıklığını tamir için, iki ev sonrasındaki arsayı alarak, oraya mücevher gibi bir apartman yaptırdığı anlatılırdı” diyor, -yine- Ayşe Kulin, Narmanlı Apartmanı’nı anlattığı ‘Yazarların İstanbul’u adlı kitapta (sf 74).

Buna benzer hikâyeleri birkaç kaynakta daha okuduğumdan, ‘güzel hikâye’ diye düşünmüştüm, olası gelmişti. Sadece “Keşke ismi Vehbi Bey değil de Sıdıka Hanım Apartmanı olsaydı” diye düşündüğümü hatırlıyorum…

VEHBİ BEY, VEHBİ BİLİMER

Burada yorumları da okuyan ve özellikle yazıları siteden de takip edenler için malum, Narmanlı Apartmanı hakkındaki pek çok soru işareti, ben ilk yazıyı yazıp burada paylaşım yaptıktan sonra, ailenin de katkılarıyla kayboldu.

Vehbi Bey Apartmanı’nı, Narmanlı Ailesi’den birine sordum; “Vehbi Bilimer bir Türk subayı. Sıdıka Hanım’la evleniyor ve 6 çocukları oluyor. Apartıman, Narmanlı’dan önce yaptırılmış, erkek kardeşleri de önce bir müddet o apartımanda oturmuşlar, Narmanlı bitene kadar” yazdı.

Erzurumlu bir aileden gelen emekli kurmay albay Vehbi Bilimer, binayı 1920’lerin sonlarında, 1924’den sonra 1932’den önce yaptırmış olmalı. (Tam bunu yazdım, Kültür Envanteri’ndeki notu gördüm: İtalyan bir mimar tarafından 1929’da inşa edilmiştir.)

“KİM BU?”

Benim ilgimi çeken ise daha önce okuduğum metinlerde biraz pasif rol oynayan Sıdıka Hanım. Oysa Joan Kim Erkan‘ın “Kim Bu” adlı kitabından bile anlıyorum ki, güçlü bir karakter…

Bu arada, Erkan’ın kitabını görüp alayım diye düşünmüştüm, bu araştırma vesilesiyle Storytel’den okudum. “1959’da henüz 22 yaşındayken Galler’den ayrılıp önce İstanbul’a sonra Aydın’a yerleşen Joan Kim Erkan’ın Türkiye’deki 60 yıllık hikâyesi”ni anlatan kitabın bana bir dönemin Türkiyesi’ni anlatması da şahane! (Az bulunuyor maalesef. Konuk yazar olmasanız da biyografi kitaplarında binalara dair gördüğümüz metinleri bana gönderirseniz süper ipucu olur.)

Neyse; kitabın yazarı olan ve Türkiye’de Aydın Erkan ile evlenen (köklü bir aile, başka bir bina vesilesiyle ona da geleceğim) Joan Kim Erkan’ın kızı da Rana Erkan Tabanca.

ANTİKA KOLEKSİYONERİ SIDIKA BİLİMER…

Kitap sayesinde Hacı Mustafa Narmanlı’nın Erzurum ve İstanbul’daki hikayesine dair şahane bilgiler ediniyorum, şahane. Ama biraz Sıdıka Bilimer’i de tanıyorum… Kitaptan birkaç alıntı yapayım:

“İstanbul’a dönmemizden birkaç hafta sonra kayınpederim, Sıdıka Bilimer’in bizi kendi apartmanına yürüyüş mesafesindeki tanınmış, itibarlı bir bina olan Narmanlı Apartmanı’na çaya davet ettiğini söyledi. Sıdıka Hanım ve yeğeni Melike Narmanlı bizi birinci kattaki boş bir dairenin kapısında karşıladılar. İki tarafında odalar bulunan uzun, karanlık koridorun ucunda yüksek tavanlı, geniş bir oda vardı. Sıdıka Hanım babasının hediyesi olarak Aydın’a bir yıllık kontratla birlikte dairenin anahtarlarını verdi. O kadar beklenmedik bir sürprizdi ki… Odadan odaya dolaşır, bu kadar büyük bir yeri nasıl döşeyeceğimizi düşünürken Sıdıka Hanım bizi rahatlattı: ‘Ne eşyanız varsa getirin, iyi bakacağınıza söz verirseniz gerisini ben tamamlarım.’ Sıdıka Hanım’ın geniş antika koleksiyonu meşhurdu; biz de on iki yıl sonra oradan ayrılana kadar onca güzel mobilyaya sahip olabildiğimiz için çok şanslıydık.” (sf 170)

Bence de şanslılarmış…

USTALALARIN ADRES DEFTERİ…

Yine kitaptan: “İddiasız görünen ama dikkate değer bir kişiliği olan Sıdıka Bilimer anne babasıyla kocasının ölümünün ardından Bilimer ve Narmanlı ailelerinin işlerini devralmış ve onların mülklerini korumak, Anadolu geleneklerini muhafaza etmek için yorulmak bilmeden çalışmaya başlamış. Antikalar konusundaki geniş bilgi dağarcığıyla meşhurdu. Çantasında içinde ustaların, zanaatkârların ve şehirdeki güvenilir dükkânların adlarının ve telefon numaralarının bulunduğu kara kaplı, iyice yıpranmış bir adres defteri taşırdı. Bildiklerini cömertçe paylaşarak bana en iyi cilacıları, tamircileri ve dekoratörleri buldu, babalarıyla ve onların zanaatkâr arkadaşlarıyla hep anlaşabildiğinden ailenin genç mensuplarına da sanat, antika ve mimari sevgisi aşıladı.” (sf 172)

ŞİŞLİ CAMİİ’NİN YAPIMINA KATKI

Bu arada Vehbi Bey ile Sıdıka Hanım’ın 6 çocukları varmış ama ben en çok Ülker ve İnci’nin ismini gördüm. Binada çocukluğunda oturan isimlerden Altemur Kılıç onlarla oynadıkları oyunlardan bahsediliyor mesela. Vehbi Bey, dini hassasiyetleri yüksek biri olarak resmediliyor genelde… 

Arkitekt Dergisi’nde de Şişli Camii’yle ilgili bir metinde şu cümleye rastladım”Caminin inşasına başta Lûtfi Kırdar, Eski Vakıflar L/mum Müdürü Fahri Kiper, Nuri Kozikoğlu, Suad Karaosman. Ata ve Rahmi Köseoğlu, Vehbi Bilimer ve Mimar Vasfi Egeli’nin büyük gayret ve himmetleri dokunmuştur”.

BENLİ BELKIS’LA GEMİ SEYAHATİ…

Son olarak 17 Temmuz 1955 Tarihli Akşam Gazetesi’nden birkaç satır alıntılayayım, Tarsus Vapuru ABD seyahati yapıyormuş: “Gemide tanınmış aileler de var. Narmanlı Ailesi’nden Fahri kuzeni Bilge ile seyahat ediyor. Bilimerlerden Sıdıka ile kızı Bilimer de onlarla beraber. Sıdıka Bilimer’in ortanca kızı Ülker ise Amerika’da kıcası ile talsilde. annesi ile kardeşini orada karşılayacakmış”…

Gerisi Benli Belkıs’ın da içinde olduğu bol dedikodulu bir vapur seyahati yazısı…

“SMOKİNG ROOM HARİCİNDE 5 ODA, 3 BANYO…”

Ayşe Dilek Yaman, Instagram’da @milulusko,  13 yıl ofisinin bu binada olduğunu belirtince, içini sordum, şunları yazdı: “Her kat tek daire, sanırım 350m2 civarıdır her daire, beylerin eski zamanlarda sigara içtiği, salonun devamı niteliğindeki smoking room () haricince 5 oda ve 3 banyodan olusan daire, ince, uzun dikdörtgen formda, upuzun bir koridorun sonundaki, en arkadaki 2 odadan harika Boğaz ve Maçka teknik lisesi manzarası, çok zarif kartonpiyer tavanlar, ayrıca ahşap zeminin gıcırtıları kulağımda hala, yerli ve yabancı tüm misafirlerin hayran hayran bakakaldıkları ve şansımıza gıpta ettikleri, çok sevgili eski ofisimiz…”

 

  • Güncel Vehbi Bey Apartmanı fotoğraflarını ben çektim.
  • Ailenin fotoğrafı mimar Seda Özen Bilgili’nin twitter hesabından şu notla paylaşmış “Hacı Mustafa Narmanlı (ortada), oğlu Sıtkı Narmanlı (fotoğrafta solda) kızı Sıdıka Narmanlı (fotoğrafta sağda) ve çocuklarının nişanlılarıyla. Sıtkı Bey keman çalar,  sanata düşkün, kardeşi Sıdıka Hanım ise müzayedelere katılan ilk kadın koleksiyonerlerimizdendir.”
  • Sıdıka Hanım’ın arkasındaki de Vehbi Bey olmalı…

YOLLARI KESİŞENLER

Yolu Vehbi Bey Apartmanı ile kesişen binaları aşağıda görebilirsiniz. Bu binaların hikâyelerini birlikte okumanızı öneririz.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

2 Yorumlar
  • Tunç
    Tarih: 18:59h, 12 Eylül Yanıtla

    Çok keyifli bir derleme ve okuma, başarılı çalışmalarınızın devamını dilerim.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 10:55h, 27 Eylül Yanıtla

      çok teşekkür ederim

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Yeldeğirmeni

Valpreda Apartmanı (İtalyan Apartmanı)

Bu yazıyı okumadan önce mimar, mühendis, şehir plancısı Aron Angel hakkındaki şu yazıyı okuyun isterim… Aron Angel’in ailesi, Sultan Abdülaziz’in isteği ve davetiyle İstanbul’a geliyor -çok güzel hikâye-. O ise 6 Haziran 1916’da Kadıköy Yeldeğirmeni’nde dünyaya geliyor.  Aron Angel ile ilgili ilk yazıda bahsettiğin ‘İstanbul

Devamı »
Kurtuluş

Kurtuluş’ta bir resimli apartman

Çünkü “Apartmandakiler resimlere ilgiden çok şikayetçiler. Fotoğraflamak isteyenler olduğu için üzerini boyamak niyetindelermiş” yazmış Deniz Hanım… Yani boyamadan kapatma yöntemleri var da… Tabii apartman içi daha özel bir alan, insanlar da tür tür, apartman sakinlerinin de delirmesi anlaşılırdır muhtemelen. Ama biz kaydımızı tutalım. Çünkü güzel.

Devamı »
Akyaka

Nail Çakırhan Evi

Her sene, arkadaşlarımız Fem ile Sezer’i görmeye gittiğimiz (Muğla) Ula’da pek çok kez istedim ki oraya gitmişken Akyaka’da Nail Çakırhan Evi’ni de göreyim… Gidiyoruz gidiyoruz kapı duvar.  Geçen ay bu durumu Fem Güçlütürk’e anlatırken, “Akşam zaten sizi Eniz’lerin restoranı Agape Djova’ya götürüyoruz; Eniz’e bayılırsın, mimar.

Devamı »
Şişli

Eden Apartmanı

Rum asıllı mimar Apostol Mavrodoğlu‘nun binalarında sona doğru geliyoruz. Kubilay Arpacı’nın “İstanbul Mimarisi’nde Sanatkâr İmzaları” tezinden bulduğum bir bina; doğrusu tezde ismi hep “Apostol Mavpodoglou’nun Etfal Hastanesi Sokağı, No: 6’daki İmzası” diye geçiyor. Pervititch haritasındaki ismi Eden Apartmanı ve ismi değişmemiş gibi. “Gibi” diyorum önceki

Devamı »
Çankaya

Türk Dil Kurumu Binası

Bir süredir mimarların da beğendikleri, onlar için özel olan yapıların kaydını tutmak istiyordum. Bunun için ilk önce tanıdığım kişileri taciz etmeye başladım. İyi ki de yapmışım!  Kısa süre önce Nasıl Olunur’da söyleştiğimiz #NevzatSayın’a da yazdım; “Bana sizin için önemli bir yapıyı yazar mısınız? Nevzat Sayın

Devamı »
Basınköy

Namık Kemal Apartmanı

Gazeteci Umur Talu ile çok kısa dönem, biraz da mesafeli olarak çalışabildik. Ama kendisini çok beğenir, severim.  Tahayyülüm öyle ki, o ve ailesi, İstanbul, evler, mahalleler açısından anı zengini insanlar… “Bize bir ev, bir bina yazar mısınız?” dedim, kırmadı beni. Kısa süre içinde bir yazı

Devamı »
Erzincan

Gemi İş Merkezi (Alparslan Türkeş İş Merkezi)

Mimar Danyal Tevfik Çiper’in peşine katıldım gidiyorum:) Ankara’daki Gemi Ev (Özkanlar Evi) metninde bahsettiğim, 2017 yılında, 75 yaşındayken, Arkitera’dan Nurbanu Türgen’in sorularını yanıtlayan Çiper, şöyle diyordu: “-Evi- Gemiye benzettiler, aerodinamik olduğundan benzetiyorlar sanırım. Hiç alakam yok hâlbuki isim koymakla. Sevmem de bir şeylere benzeyen bina

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.