Vehbi Bey Apartmanı

Yapım yılı: 1929

“(Narmanlı Apartmanı)… Vehbi Bey Apartmanı gibi döneminin modası ‘Art Deco’ izleri taşımasa da, zamanın en modern yapılarından biriydi. Narmanlı’nın sahibi Hacı Mustafa Efendi’nin, kızına mirasında bu apartmandan pay ayırmaması üzerine, kendi gibi Erzurumlu damadı Vehbi Bey’in, eşinin gönül kırıklığını tamir için, iki ev sonrasındaki arsayı alarak, oraya mücevher gibi bir apartman yaptırdığı anlatılırdı” diyor, -yine- Ayşe Kulin, Narmanlı Apartmanı’nı anlattığı ‘Yazarların İstanbul’u adlı kitapta (sf 74).

Buna benzer hikâyeleri birkaç kaynakta daha okuduğumdan, ‘güzel hikâye’ diye düşünmüştüm, olası gelmişti. Sadece “Keşke ismi Vehbi Bey değil de Sıdıka Hanım Apartmanı olsaydı” diye düşündüğümü hatırlıyorum…

VEHBİ BEY, VEHBİ BİLİMER

Burada yorumları da okuyan ve özellikle yazıları siteden de takip edenler için malum, Narmanlı Apartmanı hakkındaki pek çok soru işareti, ben ilk yazıyı yazıp burada paylaşım yaptıktan sonra, ailenin de katkılarıyla kayboldu.

Vehbi Bey Apartmanı’nı, Narmanlı Ailesi’den birine sordum; “Vehbi Bilimer bir Türk subayı. Sıdıka Hanım’la evleniyor ve 6 çocukları oluyor. Apartıman, Narmanlı’dan önce yaptırılmış, erkek kardeşleri de önce bir müddet o apartımanda oturmuşlar, Narmanlı bitene kadar” yazdı.

Erzurumlu bir aileden gelen emekli kurmay albay Vehbi Bilimer, binayı 1920’lerin sonlarında, 1924’den sonra 1932’den önce yaptırmış olmalı. (Tam bunu yazdım, Kültür Envanteri’ndeki notu gördüm: İtalyan bir mimar tarafından 1929’da inşa edilmiştir.)

“KİM BU?”

Benim ilgimi çeken ise daha önce okuduğum metinlerde biraz pasif rol oynayan Sıdıka Hanım. Oysa Joan Kim Erkan‘ın “Kim Bu” adlı kitabından bile anlıyorum ki, güçlü bir karakter…

Bu arada, Erkan’ın kitabını görüp alayım diye düşünmüştüm, bu araştırma vesilesiyle Storytel’den okudum. “1959’da henüz 22 yaşındayken Galler’den ayrılıp önce İstanbul’a sonra Aydın’a yerleşen Joan Kim Erkan’ın Türkiye’deki 60 yıllık hikâyesi”ni anlatan kitabın bana bir dönemin Türkiyesi’ni anlatması da şahane! (Az bulunuyor maalesef. Konuk yazar olmasanız da biyografi kitaplarında binalara dair gördüğümüz metinleri bana gönderirseniz süper ipucu olur.)

Neyse; kitabın yazarı olan ve Türkiye’de Aydın Erkan ile evlenen (köklü bir aile, başka bir bina vesilesiyle ona da geleceğim) Joan Kim Erkan’ın kızı da Rana Erkan Tabanca.

ANTİKA KOLEKSİYONERİ SIDIKA BİLİMER…

Kitap sayesinde Hacı Mustafa Narmanlı’nın Erzurum ve İstanbul’daki hikayesine dair şahane bilgiler ediniyorum, şahane. Ama biraz Sıdıka Bilimer’i de tanıyorum… Kitaptan birkaç alıntı yapayım:

“İstanbul’a dönmemizden birkaç hafta sonra kayınpederim, Sıdıka Bilimer’in bizi kendi apartmanına yürüyüş mesafesindeki tanınmış, itibarlı bir bina olan Narmanlı Apartmanı’na çaya davet ettiğini söyledi. Sıdıka Hanım ve yeğeni Melike Narmanlı bizi birinci kattaki boş bir dairenin kapısında karşıladılar. İki tarafında odalar bulunan uzun, karanlık koridorun ucunda yüksek tavanlı, geniş bir oda vardı. Sıdıka Hanım babasının hediyesi olarak Aydın’a bir yıllık kontratla birlikte dairenin anahtarlarını verdi. O kadar beklenmedik bir sürprizdi ki… Odadan odaya dolaşır, bu kadar büyük bir yeri nasıl döşeyeceğimizi düşünürken Sıdıka Hanım bizi rahatlattı: ‘Ne eşyanız varsa getirin, iyi bakacağınıza söz verirseniz gerisini ben tamamlarım.’ Sıdıka Hanım’ın geniş antika koleksiyonu meşhurdu; biz de on iki yıl sonra oradan ayrılana kadar onca güzel mobilyaya sahip olabildiğimiz için çok şanslıydık.” (sf 170)

Bence de şanslılarmış…

USTALALARIN ADRES DEFTERİ…

Yine kitaptan: “İddiasız görünen ama dikkate değer bir kişiliği olan Sıdıka Bilimer anne babasıyla kocasının ölümünün ardından Bilimer ve Narmanlı ailelerinin işlerini devralmış ve onların mülklerini korumak, Anadolu geleneklerini muhafaza etmek için yorulmak bilmeden çalışmaya başlamış. Antikalar konusundaki geniş bilgi dağarcığıyla meşhurdu. Çantasında içinde ustaların, zanaatkârların ve şehirdeki güvenilir dükkânların adlarının ve telefon numaralarının bulunduğu kara kaplı, iyice yıpranmış bir adres defteri taşırdı. Bildiklerini cömertçe paylaşarak bana en iyi cilacıları, tamircileri ve dekoratörleri buldu, babalarıyla ve onların zanaatkâr arkadaşlarıyla hep anlaşabildiğinden ailenin genç mensuplarına da sanat, antika ve mimari sevgisi aşıladı.” (sf 172)

ŞİŞLİ CAMİİ’NİN YAPIMINA KATKI

Bu arada Vehbi Bey ile Sıdıka Hanım’ın 6 çocukları varmış ama ben en çok Ülker ve İnci’nin ismini gördüm. Binada çocukluğunda oturan isimlerden Altemur Kılıç onlarla oynadıkları oyunlardan bahsediliyor mesela. Vehbi Bey, dini hassasiyetleri yüksek biri olarak resmediliyor genelde… 

Arkitekt Dergisi’nde de Şişli Camii’yle ilgili bir metinde şu cümleye rastladım”Caminin inşasına başta Lûtfi Kırdar, Eski Vakıflar L/mum Müdürü Fahri Kiper, Nuri Kozikoğlu, Suad Karaosman. Ata ve Rahmi Köseoğlu, Vehbi Bilimer ve Mimar Vasfi Egeli’nin büyük gayret ve himmetleri dokunmuştur”.

BENLİ BELKIS’LA GEMİ SEYAHATİ…

Son olarak 17 Temmuz 1955 Tarihli Akşam Gazetesi’nden birkaç satır alıntılayayım, Tarsus Vapuru ABD seyahati yapıyormuş: “Gemide tanınmış aileler de var. Narmanlı Ailesi’nden Fahri kuzeni Bilge ile seyahat ediyor. Bilimerlerden Sıdıka ile kızı Bilimer de onlarla beraber. Sıdıka Bilimer’in ortanca kızı Ülker ise Amerika’da kıcası ile talsilde. annesi ile kardeşini orada karşılayacakmış”…

Gerisi Benli Belkıs’ın da içinde olduğu bol dedikodulu bir vapur seyahati yazısı…

“SMOKİNG ROOM HARİCİNDE 5 ODA, 3 BANYO…”

Ayşe Dilek Yaman, Instagram’da @milulusko,  13 yıl ofisinin bu binada olduğunu belirtince, içini sordum, şunları yazdı: “Her kat tek daire, sanırım 350m2 civarıdır her daire, beylerin eski zamanlarda sigara içtiği, salonun devamı niteliğindeki smoking room () haricince 5 oda ve 3 banyodan olusan daire, ince, uzun dikdörtgen formda, upuzun bir koridorun sonundaki, en arkadaki 2 odadan harika Boğaz ve Maçka teknik lisesi manzarası, çok zarif kartonpiyer tavanlar, ayrıca ahşap zeminin gıcırtıları kulağımda hala, yerli ve yabancı tüm misafirlerin hayran hayran bakakaldıkları ve şansımıza gıpta ettikleri, çok sevgili eski ofisimiz…”

 

  • Güncel Vehbi Bey Apartmanı fotoğraflarını ben çektim.
  • Ailenin fotoğrafı mimar Seda Özen Bilgili’nin twitter hesabından şu notla paylaşmış “Hacı Mustafa Narmanlı (ortada), oğlu Sıtkı Narmanlı (fotoğrafta solda) kızı Sıdıka Narmanlı (fotoğrafta sağda) ve çocuklarının nişanlılarıyla. Sıtkı Bey keman çalar,  sanata düşkün, kardeşi Sıdıka Hanım ise müzayedelere katılan ilk kadın koleksiyonerlerimizdendir.”
  • Sıdıka Hanım’ın arkasındaki de Vehbi Bey olmalı…

YOLLARI KESİŞENLER

Yolu Vehbi Bey Apartmanı ile kesişen binaları aşağıda görebilirsiniz. Bu binaların hikâyelerini birlikte okumanızı öneririz.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram
Share on facebook
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Nişantaşı

Günaydın Apartmanı

Bu işe başlamamım müsebbiblerinden Arkitekt Dergisi’ni ne zamandır ihmal ettim. Bir bakayım dedim ki; Maçka Parkı’na girmiş pek çok insanın görmüş olabileceği 2 bloktan oluşan dev Günaydın Apartmanı’nı görmeyeyim mi? Sabahattin Tanyeri ve Coşkun Kanay’ın proje ve tatbik mimarları olduğu projeyi dergiden okuyalım: “Nişantaşı’ndan Dolmabahçe’ye

Devamı »
Nişantaşı

Pamuk Apartmanı

Aile apartmanları olan Pamuk Apartmanı da bu ilişkinin kalbindedir. Yazarın Kara Kitap’ında Şehrikalp Apartmanı adıyla geçen Pamuk Apartmanı, artık pek ünlü. Ben bu fotoğrafları Koreli bir turistle aynı anda çektim mesela. YIKIK-YANIK KONAKLAR DEVRİ… Muhtemelen Pamuk, babasından bütün ayrıntıları biliyor -sık anlatırmış-, ben mimarını bulamadım

Devamı »
Maltepe

Bakireler Anıtı

Süreyya İlmen, 2. Abdülhamid’in seraskerlerinden Rıza Paşa’nın oğlu. Aileden zengin. 1. Dünya Savaşı’ndan sonra askerlikten ayrılıp ticarete atılınca daha da zengin oluyor. Milletvekilliği de yapıyor. Süreyya Paşa, ülkeye batı kültürünü getirmek için çalışan insanlardan. 1939 yılında Maltepe sahilindeki sebze bahçesini plaja dönüştürme kararı alıyor ve

Devamı »
Nişantaşı

Villa Tozan / Tozan Apartmanı

Satvet Lûtfi Tozan, Villa Tozan ve Tozan Apartmanı ile karşınızdayım… Satvet Lûtfi Bey, tam hakkında kitap yazılacak adam; yazılmış da. Kendisini görüp tam emin olamasam da bildiğim kadarıyla Cemal Kutay’ın “Belgrad’ı Kurtaran Türk”ü, onun hakkındaki tefrikalardan oluşturulmuş bir kitap. Zaten Tozan ile Kutay yakın arkadaşlar

Devamı »
Bebek

(Dr. Natuk) Birkan Apartmanları

Mimarlık tarihiyle ilgilenip de Birkan Apartmanları’nı bilmeyen yoktur sanırım. Bir de ben bahsetmesem olur(du) tabii ama binaları çok seviyorum, bu bir; Haluk Baysal-Melih Birsel ikilisinin çalışmaları her daim favorilerimden, bu iki; bir de Natuk Birkan’a taktım, bu da üç… Peki Natuk Feyyaz Birkan kim? (Fotoğraflarda

Devamı »
Nişantaşı

Marmara ve Sümer Apartmanları

Güzel bina sevdamın nedenlerinden biri de bu iki binadır. Çünkü daha sıradan apartmanların, yazlık evlerin olduğu semtlerde oturan benim gibi çocuklar için -daha önce de söylemiştim- Vakko Fabrikası, -eski- Tercüman binası, Sümer ve Marmara gibi apartmanlar, Gümüşsuyu-İnönü Caddesi’ndeki binalar bir başkadır… O başkalık dikkat çeker,

Devamı »
Gümüşsuyu

Tülin Apartmanı

Alguadiş, 1894’te Lüleburgaz’da doğmuş, Saint Joseph’i bitirdikten sonra Lozan’da mühendislik okumuş, 1921’de de İstanbul’a dönmüş. O, Türkiye’nin ilk betonarme mühendislerinden biri. O zaman mimar ve mühendis ayırımı yok…  Rafael Alguadiş’in sanatsal yanı da güçlü, mimarlığı ağır basıyor ama mühendis olarak da iş yapıyor. O ZAMANLAR,

Devamı »