Karaköy Gümrük (Küçük Cedid Han)

Katkıda bulunanlar: 
  • Yavuz Çelenk
Yapım yılı: 1894 ile 1905 yılları arası

Karaköy Gümrük Restoran… Şaka maka 10 yılını doldurmuş; açılışı 2014. (Türkiye’deki restoran yaşlarına köpek yaşı gibi bakmalıyız bence; her 10 yaşı, insan ömrüne benzerlikle anlatmak için 3 ya da 4 ile çarpmalıyız. Nasıl fikir?:) Neyse…)

Önünden geçerken mimar imzasını görüp iki satır bir şey yazayım derken binanın restorasyonunu bir arkadaşımın, mimar-restoratör Yavuz Çelenk’in yaptığını hatırladım. Ve hemen ona mesaj attım. Klasik Yavuz hareketi, Bodrum’da mandalina bahçesinde ya da motosikletle bir seyahatte olabilir, fark etmez, siz böyle bir şey sorduğunuzda her şeyi cebinde taşıyormuşcasına anında size fotoğraf-belge gönderebilir. Ve yine öyle yaptı.

Binanın eski ve yeni halleri, Pervititch haritasındaki yeri derken birkaç dakika içinde bana pek çok fotoğraf attı. Böyle kolaylıklara  alışkın değilim, mutluluktan ağlayacaktım.

BİR MEKANIN SİTESİNDE BİNA BİLGİSİ, ŞAHANE!

Sonra Türkiye’de başka alışık olmadığım bir başka durum; Karaköy Gümrük Restoran’ın sitesine girdiğinizde bina – tarihçe bilgisi var!

“Eski Gümrük Müdürlüğü binası, zemin kat üzerine teras katı ile birlikte 4 katlı olarak, 1905 yılında inşaa edilmiştir. Binada yer alan ve Cedid Han üzerinde yer alan bilgiye göre imza, Rum Mimar İoannis Karagiannis’e aittir. İmza metni ise (Osmanlıca) Mimar Karazyani şeklindedir. (…) Terazi Turizme ait bir diğer işletme ise Ara Kafe’dir”.

Şahane değil mi?

YENİ YENİ HANLAR…

Pervititch haritasına dikkatli baktığımda parselde iki yapı var; Karaköy Yeni Han ile Küçük Cedid / Cedid Han. (Aslında isimler de bana enteresan geldi, Yeni Han yanında Cedid Han. Çünkü Cedit de ‘yeni, yenilik’ demek. İki yeni yan yana gelmiş).

Bugünse dışardan baktığınızda orası 3 ayrı blok bina görünümünde…

Karaköy Gümrük, bugün Gümrük Sokak no 4’te, ana girişi orada. Pervititch haritasında önündeki sokağın ismi yerine bir cami var ki o da Karaköy Bektaş Mehmet Efendi Mescidi.

Yandaki sokağın ismi bugün de aynı, Karantina Sokak.

Karaköy Gümrük’e arka sokaktan da giriş var; orası Yemişçi Sokak imiş, şimdi Yemişçi Hasan Sokak.

İKİ CEDİD HAN’IN MİMARI AYNI ÇIKINCA…

Cedid Han’ı ‘google’layınca karşıma Kültür Envanteri’nden  Tahtakale’de başka bir han çıktı.”Mimarı Ioannis Karagiannis olan bina 1895 yılında inşa edilmiştir. Cephesi neo-klasik ve neo-barok üsluptadır. Tahtakale Ticaret Merkezi Elektronikçiler Çarşısı olarak kullanılmaktadır”.

Aynı isimli iki hanın da aynı mimar tarafından yapılmış olması bana -isimlerini mimar koymadıysa-binaları yaptıranların da aynı kişi olabileceği hissini verdi.

Kendi notlarımda arama yaptığımda ise daha da şaşırdım. Hakkında hemen hemen hiçbir bilgi bulunamayan Rum mimar Ioannis Karagiannis, çok beğendiğim bir binanın daha mimarıydı; Beyoğlu Sıraselviler’de Changa Restoran’ın ilk binası olan yapının. Oradaki imzası ise Yunancaydı.

İKİ BİNA ARASINDAKİ ŞİMDİ KAPANAN KAPILAR

Bugün iki ayrı bina gibi görülen Karaköy Gümrük binası ile karşıdan bakıldığında solunda kalan yapının dış cephelerinin aynı olmasından ve Pervititch haritasında  şüphelenerek tekrar Yavuz’a yazdım.

O da bana -yine hemen- iki bina arasında eskiden var olan ama şimdi tuğla ile örülmüş iki kapının fotoğrafını gönderdi. Demek ki, handan çok iki ayrı apartman binasını andıran bu yapılar, eskiden tek bir handı ya da bir şekilde çokça ilişki içindeydi.

Yavuz Çelenk, bana binadan bir imzalı tuğla fotoğrafı da gönderdi ki bu nadir olurmuş; tuğlayı yapan ustanın imzası!

DIŞ CEPHEDEN ANLAYAN YAZSIN:)

Bugün Karaköy Gümrük’ün olduğu bina, Ara Cafe’nin de sahibi olan Yaşar Kartoğlu’na ait.

Sitelerinde binanın yapılış tarihi olarak 1905’in verilme nedeni de, 1893-94 ve öncesine ait ticaret yıllıklarında adının geçmeyip 1905 tarihli Goad sigorta haritalarında yer alması olabilir (bunu da Nursel Gülenaz’ın bir tezi sayesinde tahmin ediyorum). Yani binanın, tam 1905 yılında olmasa da 1894 ile 1905 yılları arasında yapıldığını söyleyebiliriz.

Dış cephe yapısını görsel açıdan değerlendirebilen bir uzman yazarsa da sevinirim; ben çok beğeniyorum ama hangi dönem hangi tarz bilemedim.

KAYNAKLAR

  • Güncel fotoğrafları ben, Nilay Örnek, çektim.
  • Restorasyon öncesi fotoğraflar, tuğlalar, ara kapanan kapılar mimar-restoratör Yavuz Çelenk’in arşivinden.
  • Bektaş Mehmet Efendi Mescidi; Sébah & Joaillier ve www.eskiistanbul.net‘ten yıkılmadan hemen önce
  • 1958 Karaköy (Ara Güler)
  • İç mekan fotoğrafları https://www.karakoygumruk.com

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Osmanbey

Şark Apartmanı

Osmanbey’de Şark Apartmanı. Birkaç sene önce çekilen bir fotoğrafından sonra daha da yıpranmış, öyle terk edilmiş. Mimarı da kapıda yazmasa bilgisini bulmadım yazılı. Bir Ermeni mimar Şabuh Hançer’in imzası var. Ya bu isim ve görüntüde, şehrin her dönem merkezi yerinde bir apartman; mutlaka bir hikâyesi

Devamı »
Cihangir

Gülen ve Lena Apartmanları

Çok mutluyum ki, Instagram’da ‘Her Umut Ortak Arar’ adlı hesap merkezli ‘eski yapılar, apartman ve binalar’ heyecanıma başkaları da ortak oluyor. Bir konuk yazarım var. Hem de ne yazar! Kitaplarını çok sevdiğim Şebnem İşigüzel. Cihangir’den, Cihangir Parkı’nın çevresinden, dört apartman anlattı Şebnem, ben de fotoğrafladım;

Devamı »
Gümüşsuyu

Ekselsiyor Apartmanı

İstanbul Gümüşsuyu’nun, Ayaspaşa’nın en ünlü binalarından biridir Ekselsiyor. Hatta bir diğer ünlü güzel bina Çam Palas alınmasın, Hacı İzzet Paşa Sokak’ta neredeyse bütün binalar ona yakınlığıyla tarif ediliyor bile olabilir; Ekselsiyor’un üç yani, Ekselsiyor’un sağı, Ekselsiyor’un solu gibi gibi… Ekselsiyor’un mimarı Perikles Fotiadis. Fotiadis, Heybeliada

Devamı »
Vişnezade

Dr. Belen Evi

Mimar Sinan Üniversitesi’nden Arbil Ötkünç, -iyi ki- bu bina üzerine uzun bir yazı kaleme aldığından, kaydı tutulmuş, harika bilgilere ulaşabiliyoruz. ‘PİŞMAN OLMADIĞIM İLK YAPI’ Dr. Belen Evi, o dönemde hem Maruf Bey’in çevresinde, hem de genel mimarlık anlayışında baskın olan milli akımın dışında modernist bir

Devamı »
Nişantaşı

Marmara ve Sümer Apartmanları

Güzel bina sevdamın nedenlerinden biri de bu iki binadır. Çünkü daha sıradan apartmanların, yazlık evlerin olduğu semtlerde oturan benim gibi çocuklar için -daha önce de söylemiştim- Vakko Fabrikası, -eski- Tercüman binası, Sümer ve Marmara gibi apartmanlar, Gümüşsuyu-İnönü Caddesi’ndeki binalar bir başkadır… O başkalık dikkat çeker,

Devamı »
Maçka

Başmabeynci Köşkü

Bu siteyi yaptığım ilk zamanlardan beri çokça fark ettiğim bir şey, mimari açıdan değerli pek çok kıymetli binada avukat bürolarının bulunması. Hatta bunları sonra bir dizin halinde sergilemek için de biriktiriyorum. İşte onlardan biri, SUR|KİŞNİŞCİ|AKÇAY Hukuk Bürosu, Beşiktaş’ta bir köşkte; Başmabeynci Köşkü. Ama çok hoşuma

Devamı »
Gelibolu

Alaeddin Kemerli Sardalya Evi

Haziran 2018. Gelibolu’da ilk kez vakit geçiriyorum belki de…. Bir grup arkadaş günbatımının güçlü güneşine karşı rengarenk deniz şemsiyeleriyle donatılmış, taka sesleriyle bütün olmuş İlhan Restoran’a doğru yürürken gördük bu evi. 6 kişiydik, kadın-erkek hepimiz vurulduk. Hatta orayı birlikte kiralama, dönem dönem birlikte ya da

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.