Karaköy Gümrük (Küçük Cedid Han)

Katkıda bulunanlar: 
  • Yavuz Çelenk
Yapım yılı: 1894 ile 1905 yılları arası

Karaköy Gümrük Restoran… Şaka maka 10 yılını doldurmuş; açılışı 2014. (Türkiye’deki restoran yaşlarına köpek yaşı gibi bakmalıyız bence; her 10 yaşı, insan ömrüne benzerlikle anlatmak için 3 ya da 4 ile çarpmalıyız. Nasıl fikir?:) Neyse…)

Önünden geçerken mimar imzasını görüp iki satır bir şey yazayım derken binanın restorasyonunu bir arkadaşımın, mimar-restoratör Yavuz Çelenk’in yaptığını hatırladım. Ve hemen ona mesaj attım. Klasik Yavuz hareketi, Bodrum’da mandalina bahçesinde ya da motosikletle bir seyahatte olabilir, fark etmez, siz böyle bir şey sorduğunuzda her şeyi cebinde taşıyormuşcasına anında size fotoğraf-belge gönderebilir. Ve yine öyle yaptı.

Binanın eski ve yeni halleri, Pervititch haritasındaki yeri derken birkaç dakika içinde bana pek çok fotoğraf attı. Böyle kolaylıklara  alışkın değilim, mutluluktan ağlayacaktım.

BİR MEKANIN SİTESİNDE BİNA BİLGİSİ, ŞAHANE!

Sonra Türkiye’de başka alışık olmadığım bir başka durum; Karaköy Gümrük Restoran’ın sitesine girdiğinizde bina – tarihçe bilgisi var!

“Eski Gümrük Müdürlüğü binası, zemin kat üzerine teras katı ile birlikte 4 katlı olarak, 1905 yılında inşaa edilmiştir. Binada yer alan ve Cedid Han üzerinde yer alan bilgiye göre imza, Rum Mimar İoannis Karagiannis’e aittir. İmza metni ise (Osmanlıca) Mimar Karazyani şeklindedir. (…) Terazi Turizme ait bir diğer işletme ise Ara Kafe’dir”.

Şahane değil mi?

YENİ YENİ HANLAR…

Pervititch haritasına dikkatli baktığımda parselde iki yapı var; Karaköy Yeni Han ile Küçük Cedid / Cedid Han. (Aslında isimler de bana enteresan geldi, Yeni Han yanında Cedid Han. Çünkü Cedit de ‘yeni, yenilik’ demek. İki yeni yan yana gelmiş).

Bugünse dışardan baktığınızda orası 3 ayrı blok bina görünümünde…

Karaköy Gümrük, bugün Gümrük Sokak no 4’te, ana girişi orada. Pervititch haritasında önündeki sokağın ismi yerine bir cami var ki o da Karaköy Bektaş Mehmet Efendi Mescidi.

Yandaki sokağın ismi bugün de aynı, Karantina Sokak.

Karaköy Gümrük’e arka sokaktan da giriş var; orası Yemişçi Sokak imiş, şimdi Yemişçi Hasan Sokak.

İKİ CEDİD HAN’IN MİMARI AYNI ÇIKINCA…

Cedid Han’ı ‘google’layınca karşıma Kültür Envanteri’nden  Tahtakale’de başka bir han çıktı.”Mimarı Ioannis Karagiannis olan bina 1895 yılında inşa edilmiştir. Cephesi neo-klasik ve neo-barok üsluptadır. Tahtakale Ticaret Merkezi Elektronikçiler Çarşısı olarak kullanılmaktadır”.

Aynı isimli iki hanın da aynı mimar tarafından yapılmış olması bana -isimlerini mimar koymadıysa-binaları yaptıranların da aynı kişi olabileceği hissini verdi.

Kendi notlarımda arama yaptığımda ise daha da şaşırdım. Hakkında hemen hemen hiçbir bilgi bulunamayan Rum mimar Ioannis Karagiannis, çok beğendiğim bir binanın daha mimarıydı; Beyoğlu Sıraselviler’de Changa Restoran’ın ilk binası olan yapının. Oradaki imzası ise Yunancaydı.

İKİ BİNA ARASINDAKİ ŞİMDİ KAPANAN KAPILAR

Bugün iki ayrı bina gibi görülen Karaköy Gümrük binası ile karşıdan bakıldığında solunda kalan yapının dış cephelerinin aynı olmasından ve Pervititch haritasında  şüphelenerek tekrar Yavuz’a yazdım.

O da bana -yine hemen- iki bina arasında eskiden var olan ama şimdi tuğla ile örülmüş iki kapının fotoğrafını gönderdi. Demek ki, handan çok iki ayrı apartman binasını andıran bu yapılar, eskiden tek bir handı ya da bir şekilde çokça ilişki içindeydi.

Yavuz Çelenk, bana binadan bir imzalı tuğla fotoğrafı da gönderdi ki bu nadir olurmuş; tuğlayı yapan ustanın imzası!

DIŞ CEPHEDEN ANLAYAN YAZSIN:)

Bugün Karaköy Gümrük’ün olduğu bina, Ara Cafe’nin de sahibi olan Yaşar Kartoğlu’na ait.

Sitelerinde binanın yapılış tarihi olarak 1905’in verilme nedeni de, 1893-94 ve öncesine ait ticaret yıllıklarında adının geçmeyip 1905 tarihli Goad sigorta haritalarında yer alması olabilir (bunu da Nursel Gülenaz’ın bir tezi sayesinde tahmin ediyorum). Yani binanın, tam 1905 yılında olmasa da 1894 ile 1905 yılları arasında yapıldığını söyleyebiliriz.

Dış cephe yapısını görsel açıdan değerlendirebilen bir uzman yazarsa da sevinirim; ben çok beğeniyorum ama hangi dönem hangi tarz bilemedim.

KAYNAKLAR

  • Güncel fotoğrafları ben, Nilay Örnek, çektim.
  • Restorasyon öncesi fotoğraflar, tuğlalar, ara kapanan kapılar mimar-restoratör Yavuz Çelenk’in arşivinden.
  • Bektaş Mehmet Efendi Mescidi; Sébah & Joaillier ve www.eskiistanbul.net‘ten yıkılmadan hemen önce
  • 1958 Karaköy (Ara Güler)
  • İç mekan fotoğrafları https://www.karakoygumruk.com

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Ulus

Ankara Tenis Kulübü

kapsul.com.tr benim çok sevdiğim ve yararlandığım bir oluşum. “Türkiye ve dünya gündemini senin için takip edip özetler, her gün aynı saatte sana ulaştırır” diyorlar sitede kendilerini tarif ederken; iyi de bir özet. Abone oluyorsunuz, size sizin seçtiğiniz saat aralığında haberler geliyor. Sitenin Genel Yayın Yönetmeni

Devamı »
Çankaya

Pembe Köşk

Bugünkü yapı Ankara’dan; konuk yazarım Yiğit Ahmet Kurt. Buyrunuz… Eylül 1923; Garp Cephesi Kumandanlığı tamamlanmış, artık Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde hariciye vekilidir İsmet Paşa. Kısa bir süre sonra Cumhuriyet ilan edilecek, kendisi de ilk başbakan unvanını alacaktır. Düşman işgalinden kurtarılmış bu yeni ülkede sıra artık

Devamı »
Ürgüp

Temel Öztürk Konağı (Asmalı Konak)

Ara ara yazıyorum… Şöhretli binalar kolay, ben pek el sürmüyorum. Bu nedenle dizi ya da filmlerde yer alan apartmanlara çok bakasım yok. Ancak bir dönemin fenomen dizisi Asmalı Konak’ın -ilk zamanlarda- çekildiği Kapadokya’daki konağın, beni Serafim Rizos ile tanıştıracağını bilemezdim. Ne güzel oldu! Başlayayım… ANSİKLOPEDİ

Devamı »
Taksim

Ceylan Apartmanı

Malum, ‘geçmiş-hatıralar-Cumhuriyet dönemi mimarisi ve insanları’ minik minik yazıp paylaşıyorum. Bu süreçte de ara ara “Eğer ki hâlâ ayakta olan bu güzel binalardan birinde oturuyorsanız, az biraz da olsa hikâyesini biliyorsanız ne olur paylaşın, hatta beni kahveye çağırın” diyorum. Beni ilk kahveye çağıran, oturduğu bina

Devamı »
Şişhane

Décugis Evi

Meşrutiyet Caddesi ile Tünel meydanına çıkan merdivenlerin köşesindeki bina. “Miss Pizza’nın karşısında Sushi Express’in olduğu yapı” desem…. İstanbul’u, oraları bilen bilir. Artık bir otel… Bodrumuyla birlikte 4 katlı tasarlanmış, sonradan 6 kata yükseltilmiş. Bir penceresinin kilit taşından anlıyoruz ki, yapım yılı 1895.  Levanten Décugis ailesi

Devamı »
Gümüşsuyu

Havacı Canip Orhun Evi

Apartmanları ve yaşayanlarıyla Gümüşsuyu’nun -hatta Ayaspaşa diyeyim- en karakteristik sokaklardan biridir Saray Arkası. Alman Konsolosluğu’nun arkasında kalan, ‘nezih’ tabir edilen sokaklardan. Komşum; bu hesapta sıkça da yer alır. Güzel bir bina ve -nadir olur- bir yazı var; şahane: “Bu ev 1900 yılında Mehmet Vehbi Bey tarafından Mimar

Devamı »
İstiklal Caddesi

Tiring Mağazası (Foto Süreyya)

İç mimar Didem Avincan, bu hesabı ve siteyi takibinden en çok yararlandığım, “bilgi ve belge dolu” geri dönüşleriyle yeni keşifler yapmamı sağlayan insanlardan. Bana yazdıkça “Siz de bir bina yazın” diyordum. İstiklal Caddesi’nin Tünel tarafından geçen pek çok insanın, zaman içinde farklı isim ve işlevlerle gördüğü

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.