PHILIPS Gümüşsuyu Büro ve Mağaza Binası (The Artisan Istanbul MGallery Hotel)

1957 yılından bir fotoğraf; Philips Gümüşsuyu Büro ve Mağaza Binası… Bina henüz 2-2.5 yaşında, İnönü Caddesi’ndeki dev komşuları henüz yok.

Ve 2022; The Artisan Istanbul MGallery Hotel ve hatta 2020 Mercure Otel zamanı da binayı fotoğraflamışım! 

Salt Mimarlık Arşivi’nde binanın 1957’de Adil Arıkan (Foto Akademi) tarafından çekilmiş bu güzel fotoğraflarının yanı sıra 1953 tarihli bina planları da var. Bina, Arkitekt dergisinin 1955 yılındaki ikinci sayısında yayımlandığına göre inşaası 1953-54 yıllarında olmalı diye düşünüyorum.

FAZIL AYSU İLE ŞİNASİ ŞAHİNGİRAY MÜHİM

Philips Gümüşsuyu Büro ve Mağaza Binası’nın mimarları Fazıl Saffet Aysu ile Şinasi Şahingiray.

Fazıl Saffet Aysu hakkında vikipedi-wikipedia sayfası olmamasına şaşırdım. İstanbul için sembol birkaç binaya da imzasını atmış, 101 yaşında vefat etmiş. Hakkındaki bilgiler kimi zaman farklı ve biraz bölük pörçük olsa da -Salt’ın arşivinden misal-, arşivci ve titiz biri olduğunu düşündüm.

Şinasi Şahingiray ise Türkiye’yi Olimpiyatlar’da temsil eden bir atletmiş aynı zamanda! Onun da iyi bir fotoğrafı yok şu her şeyin olduğu internette.

Bu iki mimarın birlikte çalıştıkları işler arasında İnönü Stadyumu, Lütfi Kırdar Uluslararası Kongre ve Sergi Sarayı, Ali Samiyen Stadyumu gibi yapılar da var.

PHILIPS, ARŞİVİNDEN FOTOĞRAFLARI YAYIMLASA KEŞKE

Philips merkez binasını ne zaman terk etti? Bina hemen sonrasında mı otel oldu? Merak ettim; Philips, Türkiye’deki tarihçesine dair güzel sayfalar yapmış, belli ki ellerinde çok fotoğraf da var ama sitelerine bu binaya dair bir şey olduğun söylenemez. Otelin internet sitesinde de yok.

Binada bana enteresan gelen iki yapının bayağı ayrı olup aynı gibi görünmesine neden olan hali. 

Kışla Arası Sokak’taki pencereleri mesela bana bayağı eskisini andırır. Giriş planı hiç değişmemiş -gibi- zaten. Orası yokuştur, iner, seviye farklılaşır bu nedenle ilginç bir girişi vardır, o girişin neredeyse birebir aynı olduğunu söyleyebilirim. Ama tabii içi bayağı bir farklı olmalı; artık otel yani… Manzaralı bir bina tabii. Şimdi üzerinde Madam Niça Restoran da var.

7 BİN METRE KARE, 2 MİLYON 350 BİN TL’YE MAL OLMUŞ

Arkitekt, 1955 yılı sayısında  bina hakkında şu bilgileri vermiş:

“Bu bina, büyük bir Radyo Şirketinin, şehirde dağınık bir vaziyette bulunan müteaddit servis bürolarının ve atölyelerini bir araya toplanmak maksadı ile inşa edilmiştir. Bu sebeple, cephesine bu maksada uygun bir karakter verilmesine çalışılmıştır. 

Caddenin yüzde 10’a yakın bir meyili bulunuşu, bilhassa teşhir bakımından büyük önemi olan vitrinlerin tertibini çok müşkül kılmakta idi. Geniş, mütecanis bir vitrin sahası temin edebilmek için, mağaza cephe yüzünden üç metre kadar geri çekilmesi ve bir Portik içine alınması maksadı temin eylemiştir. Bilhassa, bina önünde beş metrelik bir boş saha bırakılması, trotuara nazaran zemini düz bir meydana getirilmesine buraya rahat basamaklarla inilerek binaya serbestçe şekil verilmesine imkân sağlamıştır.”

“Oldukça lüks ve itinalı bir şekilde inşa edilmiş olan ve bir katı bin metre kare, yedi katı ile beraber yedi bin metre kare bir inşaat sahasına malik olan bu bina, her türlü tesisatı ile beraber iki milyon üç yüz elli bin liraya mal olmuştur.” (Kaç kat kaça mal olmuş merak eden bir Türk insanı olarak bu paragrafı öne aldım!)

BOL IŞIK ALAN ATÖLYELER

“Arsanın üç tarafının yol oluşu, bütün odaların ve atölyelerin bol ışıklı olmasını temin eylemiştir. 

Bu arada, merdiven ve tuvaletler ortaya alınmış, ufak bir aydınlık yeri ile bunların ışığı ve havası temin edilmiştir. Üç cepheye sıralanan tek sıra halindeki oda ve atölyelere U şeklinde bir koridorla gidilmekte, binanın merkezinde kalan kısımlar ise nisbeten az ışıklı ve az havalı olduklarından, depo ve mağazalara tahsis edilmektedir. 

EN ‘ŞEREFLİ’ KATLAR MANZARALI OLANLAR

“İnşaat sistemi, muntazam aralıklı akslarda betonarme kolonlar ve üzerinde, kirişsiz düz döşemeden ibarettir. Pencere aksları da muayyen ve aynı ölçüde olduğundan, esasen ahşap, portatif sistemde inşa edilmiş olan bölmelerin, lüzumunda ihtiyaca göre değiştirilmesi mümkün kılınmıştır. Binanın, vaziyet itibarı ile en şerefli ve manzaralı olan beşinci katı tamamen müdüriyet bürolarına, teşhir ve merasim salonlarına tahsis edilmiştir. 

Bu katın üç cephede üçer metre geri çekilmiş olması, bu salon ve binaların önünde çok nefis manzaralı geniş terasların meydana gelmesini temin eylemiştir.”

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Sarıyer

Sarıyer Verem Savaş Dispanseri

Onur Sar (Instagram’da @chez_onur ) ilk günlerinden bu yana bina hikayeleri paylaştığım hesabımın en coşkulu, yorumlarıyla, katkısıyla insana en iyi gelen takipçilerinden. Bana geçenlerde -ki bayağı oldu- bir ahşap köşk hikâyesi yazdı ama tez yazar gibi cümle ayrıntı ile yazdığından, “Ne olur Instagram versiyonu” yapalım dedim,

Devamı »
Harbiye

Surp Agop Sıra Evleri

Bu sıra evleri, Fransa’da okumuş Osmanlı döneminin Ermeni mimarlarından Aram Tahtacıyan tasarlıyor; amaç, Elmadağ Surp Agop Hastanesi Vakfı’na gelir sağlamak. Daha sonra bu evler hastanede kalan, yaşayan bazı yoksul insanların da yaşam yeri oluyor. Afife Batur arşivlerinden anladığım, hastaneye çok gider olmasın diye kullanılan malzemede

Devamı »
Ortaköy

Bruno Taut Evi

Bu binadan binaya, insandan insana geçtiğimiz hikâyelerden biri… Buyrunuz… İnsan, parası olsa Bruno Taut Evi’ni almayı hayal etti diye yuhalanır mı? Zamanında bu da olmuştu sayın seyirciler:) Yıl 2020; “Ketçap seviyorum” desem “Mayonezin nesi var” diyenlerin üzerime gelebileceği eski twitter, yeni x ortamında, mimar Bruno

Devamı »
Taksim

Pertev Eczanesi

Güzelliğiyle ara ara geçmişten gelen fotoğrafları paylaşılan bir yer; Taksim’deki Pertev Eczanesi. Geçen gün bahsettiğim, Nihat Vedat Tek mimarlığıyla yapılan Pertev Apartmanı‘nın alt katında, Kadri Eroğan tarafından yapılmış. Pertev Apartmanı’nın yapım yılı 1932, eczaneninki 1954 ve ayrı bir mimarı var. O zaman iç mimar kavramı

Devamı »
Taksim

Güneş Apartmanı

Sürekli “Eski daha güzeldi” cümlesinin tekrarlanmasına ya da o hissin dillendirilmesine sıcak bakan biri değilim ama var olana bu derece ihaneti de aklım almıyor. Taksim Meydanı gibi merkezi bir yerde, apaçık ortadaki bir apartmanın eski hallerine ulaşmak o kadar zor oldu ki… 50 ve 60’lı

Devamı »
Nişantaşı

Günaydın Apartmanı

Bu işe başlamamım müsebbiblerinden Arkitekt Dergisi’ni ne zamandır ihmal ettim. Bir bakayım dedim ki; Maçka Parkı’na girmiş pek çok insanın görmüş olabileceği 2 bloktan oluşan dev Günaydın Apartmanı’nı görmeyeyim mi? Sabahattin Tanyeri ve Coşkun Kanay’ın proje ve tatbik mimarları olduğu projeyi dergiden okuyalım: “Nişantaşı’ndan Dolmabahçe’ye

Devamı »
Merter

Vakko Binası

Bir fabrika binası, bir çocuğun zihninde ne kadar yer edebilirse bir zamanlar Merter’de olan Vakko Fabrikası, o derece aklıma kazınmıştır. Güzeldi, farklıydı, ilgi çekiciydi, acayipti… Küçükken otomobille önünden her geçişimizde onu görmek için çaba sarf ederdim. Yolda sıkıldım; onu görünce bir şekilde eve yaklaştığımı anlar,

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.