Tayyare Apartmanları

Mehmet Bey’den okuyalım:

“Tayyare Apartmanları mimarlık tarihimiz için birçok açıdan önemli: 20 TL’nin arka yüzünde portresi de olan Mimar Kemalettin’in bu eseri, İstanbul’un ilk betonarme yapılarından. Suriçi’nin de ilk apartmanlarından. 

İstanbul’da yapılan ilk #site olduğu da rahatlıkla iddia edilebilir. Ülkemizde, Batı Avrupa’daki sosyal konutlar model alınarak inşa edilen ilk konut projelerinden de biri. 

YANGINZEDELER İÇİN BAŞLANDI AMA…

Hikâyesi de ilginç; 1918 Cibali Yangını’nda 7.500 kadar ev kül oldu. 1. Dünya Savaşı’nın sonuna denk gelen bu zorlu dönemde evi yananlar için yardım toplandı ama paralar ihtiyaç sahiplerine verilmedi, arsa alındı ve 1919’da inşaata başlandı. 1922’de tamamlanan, her biri 6 katlı ve orta avlulu 4 bloktan oluşan Harikzedegân Katevleri’nde, yanan binlerce eve karşılık 124 lüks daire ve 25 dükkân vardı. 

Kısacası yangınzedeler, ne yardım ne daire alabildi! Durum tepki çekince “Daireler kiraya verilip geliri mağdurlara verilecek” dendi ama binalar kısa süre sonra Türk Hava Kurumu’na bağışlandı. Binaların adı da mağdurlar gibi unutuldu ve Tayyare Apartmanları olarak değişti. 

KALBURÜSTÜ AİLELER

Cephesindeki zarif barok öğelerle, hemen yanındaki Laleli Camii’ne referans veren apartmanlarda, elektrik ve su tesisatı; zemin katta dairelere ait depolar; çatı katında ortak alan gibi o dönem için gayet lüks olan çağdaş unsurlar vardı. Divanyolu’nda konak kiraları 5-10 lira iken buradaki dairelerin kiraları 35-50 liraydı.

Kalburüstü ailelerinin tercih ettiği Tayyare Apartmanları’nda Prof Dr Bülent Nuri Esen, Enis Behiç’in babası Dr Behiç, İ. Alaaddin Gövsa, Op Dr Rasih Pertev, E. Ekrem Talû ve Halide Edip Adıvar’ın kız kardeşi Belkıs Hanım gibi isimler oturuyordu. Muhsin Ertuğrul ile Neyyire Neyir’in düğünü de 1. bloğun çatı katında yapılmıştı. 

O ARTIK BİR OTEL

Binalar zamanla gözden düştü. Varlıklı kiracılar yeni yapılan apartmanlara taşındıkça oturanların gelir düzeyi düştü, binaların bakımı ihmâl edildi. 1955’te bir tadilat yapılmışsa da artık binalar çok yıpranmıştı. 1960’larda Tayyare Apartmanları’nın iş hanına dönüşmesi önerisini reddeden Anıtlar Kurulu, Mimar Ertem Ertunga’nın çizdiği otel projesini 1986’da onayladı. 1987’de tamamlanan restorasyon ile Tayyare Apartmanları’nda 265 odalı, 5 yıldızlı bir otele dönüştü. Bu sırada orta avluların ve bloklar arasında kalan iç sokakların üstü cam tonozlarla kapatıldı; servis hacimleri için de blokların altına bir bodrum kat kazıldı. T.A. halen otel olarak hizmet veriyor.”

(N.Ö. notu: Ben de otelin internet sitesinden ekleyeyim: 1985’ten itibaren Merit Antik Hotel olarak hizmet vermeye başlamıştır. Daha sonra Naz Giyim’e devredilen bina 2006 yılından beri Crowne Plaza Old City olarak 5 yıldızlı bir otel olarak hizmet vermektedir.)

AĞUSTOS 2021’DEN BİR EK…

Türkiye’yi her anlamda yakıp kavuran yangınların çıktığı 2021’in Temmuz-Ağustos günlerinde çok konuşulan konulardan biriydi Türk Hava Kurumu ve yangın uçakları…
Dersiniz ki, “Sezgin Baran Korkmaz ya da Sedat Peker nasıl olur da Tayyare Apartmanları’na bağlanır…”
Bağlandı.
Peker’in ifşalarıyla yeniden konuşulmaya başlanan Sezgin Baran Korkmaz’ın adının karıştığı ‘garip işlerden’ biri de bir dönemin Tayyare Apartmanı’nda geçiyor.
Türk Hava Kurumu’nun yurt çapında 1300 gayrimenkulü varmış meğer. Bunlar arasında en kıymetlilerinden biri Atatürk tarafından THK’ya bağışlanan ve Tayyare Apartmanları olarak bilinen yapıdan dönüştürülen Laleli’deki otel…
Otelin bugünkü değeri, 500 milyon dolar olarak hesaplanmış ancak otel yolsuzluktan tutuklanan eski başkan Osman Yıldırım döneminde Keskinoğlu Holding’e yıllık 3.25 milyon dolara kiralanmış.