Alaeddin Kemerli Sardalya Evi

Geliboludaki ‘O’ ev

Haziran 2018.

Gelibolu’da ilk kez vakit geçiriyorum belki de…. Bir grup arkadaş günbatımının güçlü güneşine karşı rengarenk deniz şemsiyeleriyle donatılmış, taka sesleriyle bütün olmuş İlhan Restoran’a doğru yürürken gördük bu evi. 6 kişiydik, kadın-erkek hepimiz vurulduk. Hatta orayı birlikte kiralama, dönem dönem birlikte ya da ayrı ayrı kullanma hayalleri kurduk.

‘O TRABZANLAR, O MUTFAK KAROLARI, VİTRAYLAR’

Mayıs 2020.

Burada ilk apartman paylaşımlarını yapmaya başladığım zamanlar… En sevdiği şairin adının verildiği sokakta oturabilmek için yıllarca o sokakta kiralık ev bakan arkadaşım Anı Aykut, bana “Gelibolu’da bir ev var Nilay” dedi. Ben anında bendeki fotoğraflardan gönderip “Bu mu?” diye sordum; tabii ki oydu. Çünkü o, Gelibolu’daki o ev. Görmemek mümkün değil, orada yaşamak kim istemez?

Hatta şöyle yazmış Anı:

“Ben gece önünden geçerken vurulmuş ertesi sabah yürüyerek bölgeyi keşfe çıkıp yapıyı bulmuştum. Bahçesi ve etrafında iki saatimi geçirmiş olabilirim. Nihat Durak’ın çektiği “Babam” filminin de platosu olduğunu öğrendim. Sırf içinde rahatça gezinebileyim diye filmi izledim.

Evin detayları muazzam, kartonpiyerler, trabzanlar, mutfak karoları. O vitray süslü pencere, hele o pütürlü duvar sıvası… Hepsi enfes…” 

Köpürmesi! anlayamazsınız:)

VE AYÇA’NIN HAFİYELİĞİ BAŞLAR

Anı’ya “Hemen yaz” dedim, önce “Olur” dedi ama orada da değil, tarihinden emin olmadığı için yazmadı ama bana benimkinden kat be kat güzel fotoğraflar gönderdi.

Sonra bir gün baktık arkadaşım Levon oralarda, ona sordum, “Ben döndüm ama Ayça oralarda” dedi. 

Ve ben Ayça’yı biraz tanıyorum. Bu bina dedektifliği işi artık kanına girdi biliyorum. Ayça Gelibolu merkeze indi, bakkalı-çakkalı-restoranı-komşusu, orada -kaynaklarını şimdilik vermiyoruz- insanlarla röportaj denilebilecek görüşmeler yaptı, hatta fotoğraflar çekti. Önce “Ben öğrenirim, senin dilin çok güzel sen yazarsın” dedi ama “şah-ha-ne” de yazdı…

‘GELİBOLU’NUN EN GÜZEL EVİ’

Bunu niye bu kadar uzun yazdım. İnsanlar bana adres gönderip, apartmanlarının fotoğrafını çekip “Bunun hikâyesini bize anlatsanıza yazıyor”. Yahu apartman gugılımıyım ben:) 

Amaç bildiklerimizi birleştirmek. Ve şu: Arayınca bulunuyor. Şimdi lütfen gerisini iletiyi okuyun.

Ayça Budak’ın kaleminden:

“Gelibolu’nun en güzel evi”… 

Kime sorsam böyle dedi. Yapıldığı ve içinde bir yaşam olduğunda da böyle denmiş; bugün, bu terk edilmiş haliyle, kırık camları ve bomboş odalarıyla da yine aynı şey söyleniyor. Ki bu benim için de böyle, gerçekten Gelibolu’nun en güzel evi.

GERÇEKTEN DE SARDALYA ÜRETİCİLERİ

2017’de vizyona giren, şu anda Netflix’ten de ulaşabileceğiniz tuzlu sardalya ve konserve üreticisi bir ailenin hikâyesini anlatan, yönetmenliğini Nihat Durak’ın yaptığı Çetin Tekindor’un başrolünü oynadığı “Babam” filminin de seti. 

Filmdeki hikâye kurgu ama ev gerçekten sardalya üreticisi bir aileye ait.  20’nci yüzyılın başında Biga’nın Kemer köyünden Gelibolu’ya yerleşen aslen Çerkes olan Alaeddin Kemerli, Gelibolulu Rumlar’dan öğrendiği bu ustalığı 1928’de kurduğu fabrika ile devam ettiriyor. 

‘KIZLI SARDALYA VAR YA…’

Kızlı Marka’yı bilirsiniz, işte o efsane markanın yaratıcısı Alaeddin Bey yaşı ilerleyince oğlu Üstün Bey ve onun çocukları işi sürdürüyorlar. Bu arada 103 yaşına kadar yaşayan Alaeddin Bey’in amca çocuğu Selahattin Kemerli 1950’de kendi üretimhanesini kuruyor. Ürettiklerini satmak üzere İstanbul’a giderken yolda geçirdiği trafik kazası sonucu 44 yaşında hayatını kaybediyor. Önce eşi, ardından da gönümüzde kızı Aygül Kemerli üretimin başına geçiyor.

OLAĞANÜSTÜ MANZARA…

Asıl konumuz olan evi ise 1950’li yıllarda yaptırıyor. Birçoğumuzun güneye giderken feribota binmek için uğradığı küçük ama güzel liman kasabası Gelibolu’nun, liman ve çarşısına sadece yüz metre uzaklıkta Tuğsavul Caddesi’nin deniz tarafında. Önündeki kocaman ağaçlarla gizlenmiş olsa da, hemen farklı mimarisiyle dikkatinizi çeker. Cadde yönünden baktığınızda iki katlı olan yapı, deniz kenarından baktığınızda kot farkından sebep üç katlı. 

Çanakkale Boğazı’nı gören olağanüstü manzarası ve boğazın hiç bitmeyen rüzgârlarıyla gerçekten eşsiz. Evde şimdilerde kimse yaşamıyor. Maalesef ticari sebeplerle mahkemelik. Yine limanda yer alan ilk üretimhaneleri de aynı sebeplerle boş. Yani aslında boştan ziyade vitrindeki rengi solmuş konserveler, örümcek ağlarıyla sarılmış kavanozlarla  hüzünlü, terk edilmiş bir havada.

Maalesef mimarını bilen kimseyle karşılaşmadım. Belki bu paylaşımı okuyanlardan bilen çıkar. (Yazmıştı Ayça ve ne oldu! Semin Başkan bize yazdı, Ankaralı bir mimarı var bu yapının: Necibe Çakıroğlu, biz de kaydetmiş olduk. N.Ö.)

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

7 Yorumlar
  • eser
    Tarih: 18:17h, 09 Eylül Cevapla

    Bende feribot öncesi yemek için vakit geçirdiğimiz sırada bu evi görüp aşık olmuş ; dakikalarca fotoğrafını çekmiş , iç detaylarını da çok merak etmiştim. Sayenizde bilgi sahibi oldum . Tşekkürler. Eser Göksu

    • Nilay Örnek
      Tarih: 19:48h, 12 Eylül Cevapla

      Ne mutlu…

  • Melek Nur Dudu Tetik
    Tarih: 15:18h, 20 Temmuz Cevapla

    Ahh, bu ev “o ev”miş. Hikayesini okuduğum için çok mutlu oldum. Var olun! 🙂

  • Selda
    Tarih: 11:50h, 07 Mayıs Cevapla

    Biz de önünden geçerken vurulduk. Neyse ki içimizden biri Sevgili Nilay Örneğin burayı yazdığını daha önceden okumuş. Hemen açtık, önünde okuduk. Kaleminize yüreğinize sağlık. Teşekkürler Ayça &Nilay.
    Selda&Sema&Oğuz ve Hicri’den selamlar.
    7/05/2023

    • Nilay Örnek
      Tarih: 14:37h, 12 Mayıs Cevapla

      ne mutlu bana, teşekkürler

  • belit merve
    Tarih: 11:26h, 02 Kasım Cevapla

    Çocukluğumuzdan beri kız kardeşimin ve benim “bir gün misafirliğe gidebilsek ” diye düşündüğümüz, güzelim Gelibolu’mun bende kalan hüzünlü anısı… Şimdilerde virane, camları kırık dökük, nostaljik evi. Keşke sayenizde Gelibolumuza bir Kent müzesi, kültür mirası olaral aktarılabilse!

    • Nilay Örnek
      Tarih: 18:31h, 12 Kasım Cevapla

      Ben gördüğümde bayağı sağlamdı:( Kırık dökükse üzüldüm:(

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Kurtuluş

Zümrüt Palas

Ressam Hamit Görele. Resimlerine aşina olmayanlar bile bilir ismini diye düşünüyorum. Özetle… Giresun’da doğmuş, Güzel Sanatlar Akademisi’nde Hikmet Onat ve İbrahim Çallı’nın öğrencisi olmuş, 1928’de mezun olduktan sonra Avrupa Resim Yarışması’nda ikinci olmuş, devlet bursuyla Paris’e giderek Andre Lhote ve Fernand Leger’in atölyelerinde öğrenim görmüş. 

Devamı »
Gümüşsuyu

Cili Apartmanı

Cili, bu siteyi oluşturan Instagram hesabına ilk yazdığım apartmanlardan. Hatta baktım 9’uncu. Spotuna şöyle yazmışım: “Yaşayanlarına ‘Beni kahveye davet edin” diyeceğim bir apartman daha buldum; umarım orada yaşayanlar apartmanlarının geçmişini biliyordur.” Bence bileni var:) Çünkü anladım ki bir aile apartmanı ve aylar, hatta yıl sonra

Devamı »
Mecidiyeköy

Hukukçular Sitesi

Le Corbusier; sanırım mimarlık söz konusu ise öğrenilen ilk beş isimden biri… ‘Oyunu’ değiştirenlerden…  1887 İsviçre doğumlu; mimar, mobilya tasarımcısı, heykeltraş, ressam, yazar. 2. Dünya Savaşı’ndan sonra ortaya çıkan konut sorununa karşı çok düşünenlerden. Marsilya’da, savaş sonrası evsiz kalan Fransızlar için tasarladığı Unite d’Habitation (Barınma

Devamı »
Moda

Moda Papatya Fırın

Moda Caddesi ile Rıza Paşa Sokağı’nın kesişiminde pıtı pıtı tatlı bir binadır, altındaki fırın da ona çok yakışır. Geçen biri paylaştı, ben de hikâyelerden “Tanıyan var mı?” yazdım. Tanışıklık tanıdık birinden geldi Alper Güçlü mesaj attı: “Eşim İdil’in ailesinin apartmanı, elimizde ne varsa sana gönderelim”.

Devamı »
Şişli

Eden Apartmanı

Rum asıllı mimar Apostol Mavrodoğlu‘nun binalarında sona doğru geliyoruz. Kubilay Arpacı’nın “İstanbul Mimarisi’nde Sanatkâr İmzaları” tezinden bulduğum bir bina; doğrusu tezde ismi hep “Apostol Mavpodoglou’nun Etfal Hastanesi Sokağı, No: 6’daki İmzası” diye geçiyor. Pervititch haritasındaki ismi Eden Apartmanı ve ismi değişmemiş gibi. “Gibi” diyorum önceki

Devamı »
Nişantaşı

İhsan Raif Hanım Konağı

Nereden nereye… Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi’nde N harfini okuyordum, “Şair Nigar Hanım” hakkında okurken, “Nişantaşı’ndaki konağında…”yı gördüğüm an, ‘gugılladım’, onun davetli olarak sıkça gittiği bir başka ve ünlü konak çıktı karşıma: İhsan Raif Hanım Konağı. Ve onun deyişi ile Taş Konak şiirin, musikinin, sanatın beslendiği

Devamı »
Şişhane

Müselles Apartmanı / Müselles Han 

‘Müselles’ kelimesinin anlamını yıllar yıllar önce Şişhane’deki bu binaya aşkımla öğrenmiştim. Müselles, üçgen demek… Ama aynı zamanda “üçlü”nün de karşılığı; üçlü ittifaklar, üç bölümden oluşan şeyler. Hatta teslis, ‘baba-oğul-kutsal ruh’ müselles! Belki üçlü aşk ya da caz müzik trio’ları için de kullanılabilir?! Neyse… Üç yıldır

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.