Barıştıran / Demirağ Apartmanı

Enteresan bir şey oldu. Arkitekt dergisi arşivlerine bakarken, ilk önce yakınımdaki semtleri tarıyorum; “kesin görmüşümdür, telefonumda fotoğrafı vardır” diye…

Demirağ Kira Evi, Maçka; balkonları da o kadar karakteristik ki, “Ben bunu kolay bulurum” dedim. Tabii ki öyle olmadı! Bulamadım.

O günlerde bayramdı, ben apartman isimlerinin de fotoğraflarını çekiyorum malum, 400’ü aşkın fotoğraf arasından Nişantaşı’ndaki Barıştıran Apartmanı’nın adını seçtim. 2016 ve 2017 yıllarında fotoğraflarını çekmişim, paylaştım; “barıştıran bir bayram olsun” mânasında…

İki kişi fotoğrafın altına “O da kentsel dönüşüme kurban gitti” yazdı. Apartman isminin yanında No: 43 yazıyor ya baktım ve gördüm ki, daha önce baktığım yer. Demirağ Apartmanı!

Garip bir tesadüf değil de ne!

Sonra, 2011 yılına ait Mimarlık dergisi arşivinden isminin değiştiğini gördüm. Adresten Google Haritalar’a girdim, ne göreyim, taze yıkılmış! Hatta benim apartmana bakmaya başlamamdan bir gün önce, 24 Mayıs 2020’de…

Kayıt tutmuş olduk, orada ne vardı ve yıkıldı biliyoruz artık. Apartmanı Melike Demirağ’ın babası Turgut Demirağ yaptırmış olabilir? Emin olamadım. Ama onu araştırırken bir dolu başka enteresan şey öğrendim. 

AYDINLIK MUTFAK ÖNEMLİ

Apartman bilgisini Arkitekt dergisinden -imla ile fazla oynamadan- aktarayım. (1940  Sayı: 1940-01-02 (109-110)  Sayfa: 1-5)

(Bu arada Demirağ, Barıştıran olmuş; Emlak Caddesi ise Abdi İpekçi Caddesi, o dönem Maçka denilen alan bugün Nişantaşı’nın göbeği de sayılabilir.):

“Teşvikiye’de, yeni açılmakta olan, Emlâk Caddesi üzerinde bir arsaya inşa edildi. (…) 70 – 80 bin liralık bu kira evinin kurulacağı arsanın vaziyeti iki tarafı sağır ve derinliğine olmaması bilâkis; dört tarafı açık bulunması icap ederdi. Fakat şehirdeki arsalarımızın ifrazı hiç de şayanı temenni olmıyan bitişik şekildedir. Biraz fazla odalı ve geniş bir apartıman yapılması icap ettiği zaman bina içinde bir kaç küçük aydınlık yeri teşkil etmek ve ayni zamanda fazla derinlik vermek lâzım geliyor. 

Bina, bir bodrum ve beş kat ile küçültülmüş bir çatı katından ibarettir. Her katta bir daire. Istanbul’da bilhassa, Maçka taraflarında büyük daireli apartımanlara olan ihtiyaca göre ve mal sahibinin ikameti için yapılan bu kira evinin her dairesi takriben 310 metre murabbaı kadardır. 

Sokak cephesi; yeşil saha olarak tanzim edilecek Dolmabahçe vadisine nazır olduğundan bu cephe, geniş bir manzarayı ihata etmektedir. Çalışma odası, salon ve yemek salonu ile geniş bir holden ibaret olan kabul kısmı bu cephe üzerine konulmuştur. 

Ön cephesinde geniş bir teras vardır. Hol üzerinde bir vestiyer ve bir misafir helası tertip edilmiştir. 

Ofis, mutfak, servis merdiveni, binanın ortasına tesadüf eden büyük bir aydınlık mahalli üzerinde tertip edilmiş olup kabul kısmı ile iyi bir surette irtibatı vardır. Antredeki holden ayrılan bir koridorla yatak kısmına girilmektedir. Koridorda, hizmetçi odası ve helası vardır. 

HEM BAHÇE, HEM MANZARALI TERAS SAHİBİ İMİŞ

“Hol üzerinde dört yatak odası ve banyo bulunmaktadır. Yatak odalarının önünde geniş ve kapalı bir teras mevcuttur. Teras camekânları müsait havalarda açılabilecek bir surette tanzim edilmiştir. Binanın cephesine tesadüf eden ve Harbiye’nin arkasındaki yeşil saha ve deniz manzarası geniş bir teras yapılmasına âmil olmuştur. 20 metre genişliğindeki Emlâk Caddesi’nde, belediyece her iki taraftaki binaların önüne üç metre genişliğinde bir bahçe kısmı kabul edilmiştir.”

5 KATTAN, 7 KATA…

Bu arada binanın mimarı Zeki Sayar’ın ve Arkitekt Dergisi’nın kitabını hazırlayan Müge Cengizkan şöyle yazmış bana: “2015 yılında ‘Zeki Sayar ve Arkitekt’ kitabında yapıyı arşiv ve güncel iç mekan fotoğraflarıyla birlikte yayımlamıştık. 2011 tarihinde çekimler yapılmıştı. İnşa edildiğinde 5 katlı olan yapı, 7 kata yükseltilmişti. Oranları değişmiş, balkonlardaki ve cephe kaplamalarındaki incelikler kaybolmuş da olsa, nitelikli yapı hâlâ hissedilebilir durumdaydı.”

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

5 Yorumlar
  • Hande Yıldırım
    Tarih: 19:43h, 27 Ocak Yanıtla

    Turgut Demirağ’ın babası Abdurrahman Naci Demirağ yapmış. Hatta Teşvikiye Caddesinde yer alan ve Demirağ Ailesinin de yaşadığı Belveder Apartmanı ile ortak bir bahçeleri varmış arada. Binaların planı da birbirine benzermiş. Bina sonra Demirağ Ailesi tarafından satılarak el değiştirmiş.

  • Hakan Dağdelen
    Tarih: 13:25h, 24 Temmuz Yanıtla

    Merhaba, yazınızı ilgiyle okudum ve paylaştığınız evin hikayesi gerçekten etkileyici. Ek olarak, bu evin tarihine dair bir bilgi paylaşmak istiyorum. Hüsrev Gerede, Türk subayı ve diplomatıdır, bu evde yaşamış bir önemli şahsiyettir. Bu bilgiye Wikipedia’dan ulaşabilirsiniz: https://tr.wikipedia.org/wiki/H%C3%BCsrev_Gerede#:~:text=%C3%96l%C3%BCm%C3%BCnden%20%C3%B6nce%20%C4%B0stanbul%20Ni%C5%9Fanta%C5%9F%C4%B1'ndaki,2001%20y%C4%B1l%C4%B1nda%20bir%20an%C4%B1t%20dikilmi%C5%9Ftir.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 10:15h, 27 Temmuz Yanıtla

      Aaa Hüsrev Gerede’yi tabii ki biliyorum, biliyoruz. Ama binada yaşadığını bilmiyordum, hele bunun wikipedia’da yazıyor olabileceği aklıma gelmezdi Teşekkürler

  • Hakan Dagdelen
    Tarih: 11:42h, 03 Ağustos Yanıtla

    Selamlar tekrardan,

    Öncelikle, Hüsrev Gerede’nin kim olduğunu bildiğinizi belirttiğiniz için teşekkür ederim. Bildiğinizden eminim, sadece bilmeyenler için ekleme yapmak istemiştim 🙂

    Bir başka durumu daha eklemek isterim. 30 yıllık Hayriye Palas apartman sakini olarak, Instagram’da paylaşmış olduğunuz gönderide “Hayriye Palas, Sülün Saray, Huzur… Karakterli apartman isimleri..” diye eklediğiniz küçük yazıyı gördüğümde çok sevindim. Bu apartmanda ve çevresinde gerçekten çok güzel insanlar yaşadı ve yaşamaya devam ediyor. Hemen yan binamız olan Gür Apartmanı’nda ise bir zamanlar Aziz Nesin oturmuştu. Bu semtin tarihini ve güzelliklerini anlattığınız için teşekkür ederim.

    Umuyorum bir gün sizinle tanışma fırsatı yakalarım. Yazılarınızı hayranlıkla takip eden bir takipçiniz olarak, başarılarınızın devamını dilerim.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 18:50h, 07 Ağustos Yanıtla

      Ne güzel ne şevk veren bir mesaj bu; çok teşekkür ederim.
      Çok da iyi yaptınız tabii.
      Gün Apartmanı’nı da yazacağım inşallah! Çok dağınık notların, gelip o tarafa fotoğrafını çeker çekmez bir şeyler yazmaya çalışacağım.
      Umarım tanışırız sevgiler, destek için teşekkürler n.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Nişantaşı

Karaosmanoğlu (Polikar) Apartmanı

Bir zamanlar yaşamış bazı insanlar, yıllar yıllar sonra, onları zamanında hiç tanımamış, akrabalık ilişkileri de olmayan insanlar tarafından da anılabiliyor. Zamanının pek çok ünlü davasıyla gündeme gelen avukat, yazar ve ‘ilklerin çevirmeni’ Haydar Rifat Yorulmaz ile İnayet Apartmanı vesilesiyle tanışmıştık. İlk Türk sosyalistlerinden Haydar Rifat

Devamı »
Çankaya

(Birinci) Sönmez Apartmanı

Bina seven biri için, gizli bir güzelliği gösteren arkadaş çok havalı olabilir! Sevgili AnkaraApartmanları (Instagram ismiyle), Ankara buluşmamızda bana bir Sönmez Apartmanı gösterdi ki unutamıyorum. Ara ara açıp merdivenlerine baktığım oluyor. O günden beri de kendisine ısrar ediyorum, “Hadi yaz, yaz”… Bir istedim, iki Sönmez

Devamı »
Çekirge

Petek Apartmanı

Bursa Petek Apartmanı çok ilginç. İki blogdan oluşan bu apartmanın özelliği 80’lerde orada oturan aileler ve çocukları… Kimler kimler… 1- Artık bir ayağı Viyana’da olan modacı Atıl Kutoğlu (1. kat) 2- Dice Kayek markasını yaratan Ece ve Ayşe Ege kardeşler (4. kat) 3- Mücevher markası

Devamı »
Mecidiyeköy

Mecidiyeköy Likör Fabrikası

Daha önce Gelibolu’daki Alaeddin Kemerli Sardalya Evi yazısıyla bu sitenin konuk yazarlarından biri olan Iwsa (International Wine & Spirits Academy) müdürü Ayça Budak, çok uzun zamandır gerçekleştirmek istediğim yemeklerden birini yapmam için aracı olmuştu. Şubat ayında IWSA’da, şef Didem Şenol bir mönü yaptı, Gram ekibiyle yemekleri hazırladı,

Devamı »
Adalar

Tiraje Dikmen Evi

“Ressam Tiraje Dikmen’in Büyükada’daki evi tekrarlanan rüyalar gibi kalemi elime aldığım anda öykülerime, romanlarıma sızar. Bahçelerönü Sokak 14 (ben çocukken 12) numaradaki bu ev bizimkine çok yakındı. Tiraje Hanım da nenemle dedemin (Zahide ve Macit Gökberk) dostuydu. Nenemin kayısılı pastası ile gönülleri fethettiği akşam çayı

Devamı »
Gümüşsuyu

Üçler Apartmanı

1930’lardan bugüne gelen Mühendis İbrahim Galip Bey, şimdiki adıyla Akar Palas Apartmanı‘ndan bahsederken, yanındaki Üçler Apartmanıyla onu, o dev bloğu çok da sevmediğimden bahsetmiştim. Ben pembe rengi, yenilenmesine rağmen yine de dökülen hali, pimapenlerle kapatılmış balkonları ve dev blok haliyle pek de sevemem orayı. Yıllarca

Devamı »
Gümüşsuyu

Gümüşay Apartmanı – Ahmet Hamdi Tanpınar Evi

Misal çok yakınımda Gümüşsuyu-Ayaspaşa Emektar Sokak’ta bir berber var. Berber gibi berber. Saç tasarımı falan yapmıyor, pencereleri David Beckham ya da Ronaldo fotoğraflarıyla donatılmamış ve uygun fiyatlı. Meğer onun olduğu bina, Gümüşay Apartmanı, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın son yaşadığı ve Türk Edebiyatı’nın benim en, en, en,

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.