Burla Biraderler Köşkü

Ben Pendik tarafını hiç bilmem… Bir konuk yazarım var. 

Deniz Yılmaz Akman, kendi ifadesiyle “çocukluğundan bu yana kendisinde iz bırakmış, Pendik’teki evlerinin karşısındaki Pendik Burla Biraderler Korusu ve içindeki o gizemli köşkü” yazmakla kalmadı. Yazdığı metin ve fotoğrafları bana 3-4 kere gönderme nezaketinde bulundu. Herkese “Bana yazın” deyip duruyorum ama yoğunluğumdan epostaları kaçırabiliyorum!

Ama sonunda burada.. 

Deniz Hanım anlatıyor:

SİT ALANINDA

“Birinci derece doğal sit alanı olarak tescillenmiş koruda günümüze kadar gelebilmiş 3 köşk ve artık yıkılmak üzere olan bir kilise var. Burla Ailesi’ne ait diğer iki köşk, geçtiğimiz yıllarda belediye tarafından kafe ve Kemal Tahir Kütüphanesi olarak restore edildi. Geriye kalan köşk ise biraz yorgun hayatına devam ediyor. İşte o köşk, çocukluk fotoğraflarımın fonuydu. 

Okula giderken yanından geçtiğimiz, ‘Bu perili köşkte yeşil bir adam yaşıyormuş’ efsanesinin dilden dile yayıldığı ve çocuk aklımızla inanıp bahçesine bile bakmaya korktuğumuz o köşk…

Geçtiğimiz yıllarda, pencereden bir kartpostala bakar gibi izlediğimiz o köşkün ‘Burla Biraderler’ ismiyle tanıdığımız aileye ait olduğunu öğrendim. 

Bir de koruda bugüne gelemeyen Sultan Kasrı varmış ki, Abdülaziz döneminde devlet adamlarının kaldığı köşk olarak rivayet ediliyor. 

80’LERDE BAŞKAYDI ARTIK

Batı Mahallesi’nde yer alan, zemin katının etrafı sütunlu bir terasla çevrili, ahşap konstrüksiyonlu iki katlı köşkün yapım yılı ve mimarı bilinmiyor. 70’li yıllara kadar Burla Ailesi üyeleri arada bu köşkte kalırmış. 1980’lerde -bizim de Batı Mahallesi’ne taşındığımız zaman- köşk, artık bekçi bir aileye emanet edilmişti. Halen o ailenin yaşadığı, kışları bacasından duman tüttüşünü görüp hiç değilse kimsesiz değil diye sevindiğimiz, koruma altındaki korusu sayesinde, Pendik’in yıkılıp betonarmeye teslim olmayacak diye avunduğumuz bir güzellik. Penceremizin ardında uzanan bir tatlı huzurun resmi gibi.

İÇİNDE BİR DE KİLİSE VAR

Burla Biraderler Korusu içinde harap halindeki kilise ise 1907’de Fransız Katolik Kilisesi olarak yapılmış. 1920’lerin sayfiye yeri olan Pendik’in ‘Fransız Mahallesi’ olarak anılan Batı Mahallesi’nde, Fransızlar ve Ermeniler yoğunluktaymış. 1940’lara kadar Katolik cemaatin, ardından Ortodoksların kullandığı kilise geçtiğimiz yıllarda Pendik Protestan Topluluğu tarafından sahiplenilmek istendi. Bu konudaki görüşmeler sürüyormuş. Büyük bir yangın atlatan, kimi zaman sokak insanlarına sığınak olan bu kiliseye her an yıkılabilir endişesiyle bakıyoruz.

VE ŞÖHRETLİ BURLA BİRADERLER

Burlalar, İspanya’dan Osmanlı topraklarına göç eden Sefarad Yahudisi bir aile. Ailenin yolu önce İtalya, ardından Selanik’e düşüyor. Sonra da bir kısmı İstanbul’a gelip yerleşiyor. 1911’de Bankalar Caddesi’nde Eli ve Daniel Burla kardeşler şirket açıyor. Cumhuriyet döneminden itibaren bu şirket, ithalat alanında ülkenin en önde gelen firmalarından biri oluyor. Sattıkları arasında elektrikli aletlerden, otomotiv ve beyaz eşyaya kadar akla gelen birçok şey var. II. Dünya Savaşı’ndan sonra Türkiye’ye ilk kez elektrik süpürgesi ve buzdolabını getiren aile de onlar. Ayrıca, ürünlerinin reklamlarını 1930’larda yayınlamaya başlamış ve o dönemin Türkiyesi’nde en çok reklam veren firmalardan biri olmuş. Reklam afişlerinin her biri uzun açıklamalarla ve başka bir firmanın malının alınmaması için caydırıcı cümlelerle dolu. Bu reklamları yeri geliyor Hürriyet Gazetesi’nde de yayımlıyorlar.  O gazete ki 1948’de Sedat Simavi’nin Burla ailesinden maddi destek alarak kurduğu gazete. Hal böyle olunca, Burla şirketinin reklam ilanları gazeteyi süslüyor sayfa sayfa. 

Burlalar, 1954’te Vehbi Koç’la ortaklığa girişiyor. Koç, ‘Hayat Hikâyem’ adlı kitabında bu ortaklıktan ve beraber buzdolabı üretmeye başladıklarından söz ediyor. Bugünse Burla A.Ş. olarak devam ettirdikleri şirketin merkezi halen Karaköy’de, Ankara ve Izmir’de de satış ofislerine sahip. 

Pendik, artık o çocukluğumun Pendik’i olmaktan çıktı. 90’larda, deniz kıyısını balıkçı teknelerinin süslediği, elimizde külahta dondurmalarla sahil yürüyüşlerine çıktığımız, denize nazır filli ve zürafalı çocuk parklarının kum havuzlarında oyunlar oynadığımız Pendik başka bir zamanda kaldı. Neyse ki Burla Biraderlerin köşkü hâlâ bizimle. O eskimiş Pendik resminin en yeşil köşesinde.”

* Üzerinde ‘Burla Kardeşler’ yazan fotoğrafı Berk Erkent’in Twitter’ın da gördüm ve ekledim.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram
Share on facebook
Facebook

YORUMLAR

6 Yorumlar
  • İzlem Yener Büyüközer
    Tarih: 18:32h, 07 Aralık Cevapla

    Köşk için ekleyeceğim bir şey yok ama o kadar kıymetli bir şey ki yaptığınız. mimariye aşık bir seramikçi olarak, gördüğümüz dakikalarca önünsen ayrıladan baktığımız evlerin içinden geçmiş hayatları bize aktarmanız yazdıklarınızı okumak muazzam bir keyif….. Elinize emeğinize yüreğinize sağlık.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 16:33h, 09 Aralık Cevapla

      Ne incesiniz… Çok teşekkür ederim:) sevgiler

  • Pınar T
    Tarih: 22:02h, 08 Aralık Cevapla

    Paylaşımınızı görünce çocukluğuma döndüm. Uzun yıllar (1992-2006 yılları arasında) köşkün bir cephesinin ve kilisenin de bulunduğu Meltem Sokak’ta ikamet ettik. Babamın işyeri ise köşkün ve korunun diğer bir cephesinde olan Abdullah Ekim sokakta idi.

    Çocuk aklımızla hem köşke hem metruk kiliseye ilişkin birçok hikaye uydururduk. Instagram paylaşımınızdan gördüğüm kadarıyla yeşil canavar hikayesinin tek inananları bizler değilmişiz o yıllarda:)

    Kilise bahçesi eskiden herhangi bir çit ve duvarla çevrili degildi. Ancak cemaati artık uzun yıllardır Pendik’te yaşamadığından ibadete açık bir kilise de değildi. Bahçesine ve kilise içerisine rahatlıkla girip çıkılırdı. Malesef bu durum bir takım kimselerin burada bazen biraz da tehlikeli şekilde girip yaşamasına olanak tanıyordu. Uzun yıllar önce bir bayram günü sabahı malesef kim oldugu o yıllarda güvenlik kameraları henüz yaygın olmadığından belirlenmeyen bir grup kişi kilisede yangın çıkardı, sonrasında o zamana kadar görece sağlam kalmış kilise binası virane oldu. Bunun üzerine binadan geri kalan kısmı koruyabilmek için etrafi çit ile çevirilmisti.

    İlkokulu ve ortaokulu Pendik Merkez İlköğretim Okulu’nda okudum. Bahsi geçen, bugun restore edildiğine çok memnun olduğum diğer iki köşkte ise o dönem herhangi bir ikamet yoktu. Muhtemelen daha önce bir bütün olan arazi aradan geçen yolla birlikte ikiye ayrılmış, bahsi geçen iki köşkte ise ikamet sona ermişti. O yıllarda henüz restore edilmemiş bu iki köşkün içinde bulunduğu araziye bizler girmeye genelde korkardık, pek tekin değildi ve yine çeşitli kimseler barınmak ve zaman geçirmek amacıyla buraya girebiliyordu.

    Aslına bakacak olursanız bugün dolgu alan nedeniyle kıyıdan uzaklaşmış bu arazi ve köşkler, deniz doldurulmadan önce denizin hemen kıyısında sayılırdı. Zaten bugün deniz dolgusu sebebiyle çeperi oldukça genişlemiş Pendik burnu esasen çoğu denize çıkan birkaç sokaktan ibaret bir yerdi. Yine burada ilkokulda okuduğum yıllarda okul penceresinden rahatlıkla deniz görülürdü. Sözkonusu okul binası da sanıyorum o dönem yüz yaşında, son derece yüksek tavanları olan bir binaydı. Hatta öylesine uzun geçmişi olan, yapısal olarak da değişikliğe pek müsait olmayan bir binaydı ki, pek de tadilat yapılamadığından benim mezun olduğum 2003 yılında hala daha tuvaletler bina dışında bahçede ayrı bir yapıda yer almaktaydı. Mezuniyetimden birkaç yıl sonra ise sözkonusu tarihi bina ve sonradan yapılmış ek bina deprem riski nedeniyle yıkılarak yeni bir bina inşa edildi.

    15 senedir malesef çocuklugumun gectigi sokaga tekrar yolum düsmedi. Bu vesileyle belki de geçmiste komsumuz olan konuk yazar Deniz Yılmaz Akman’a çok tesekkür ederim.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 16:33h, 09 Aralık Cevapla

      Pınar Hanım şahanesiniz!!! O kadar önemli katkılar ki bunlar

  • Dilek Geçit
    Tarih: 16:44h, 09 Aralık Cevapla

    BAHÇESİNDEKİ GRİ BALIKÇILLAR

    Bahçesinde gri balıkçıl yuvaları vardır. İstanbul’da yangın bir türdür. Şehir içinde gündüzleri Haydarpaşa mendirekte bol sayıda olduklarını gözlemliyoruz. Kentte böyle “koloni” halinde ürediği yerler Gülhane Parkı ve Heybeliada’dır. Sonrasında buradaki üreme kolonisi geliyor (Bilinen ve kayıt altında alınan yerler arasında). İstanbul sahillerinde ve göllerinde görülür ancak tanımayanlar turna olduğunu düşünerek heyecanla bize ulaşırlar.

    Beni Pendik TEMA Vakfı İlçe Sorumlusu Mine Öztekin Hanım yönlendirmişti, gözlem yapmak üzere. Eşimle gözleme gittiğimizde çok heyecanlanmıştık, şehir içinde dolu yuvaları görünce.

    Köşkle ilgili bu yazı beni çok heyecanlandırdı, Teşekkürler,

    • Nilay Örnek
      Tarih: 16:54h, 09 Aralık Cevapla

      Çok teşekkür ederim buraya da yazdığımız için; bu benim için bina, şehirleşme ve doğa bağlamında da önemli.
      sevgiler n.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Nişantaşı

Ralli Apartmanı

Dönem pandemi, yalan rakamlar da belli, tırsıyorum. Ama Ferda, önemli bir detay ekledi “Bu hafta Suriye Başkonsolosluğu kapalı”. Orası sakinken atladım gittim!! Nişantaşı’ndan yolu geçenler bilir, -sanırım Suriye’nin Ankara Büyükelçiliği’nin kapanma kararından sonra böyle oldu- sokağa dev kalabalıklar taşıyor. O güzel apartmanda işiniz olsa giresiniz

Devamı »
Arnavutköy

Çamlıbel Apartmanı

Faruk Nafiz Çamlıbel. Tam bir İstanbullu… Ama Anadolu tecrübesiyle, uzun yolculukları, algı ve vicdanıyla Anadolu’nun da şairi. Tiyatro oyunlarından romana şiirden başka alanlarda da ürün vermiş, her daim öğretmenlik de yapmış, Behçet Kemal Çağlar ile birlikte Onuncu Yıl Marşı’nı yazmış bir isim.  Han Duvarları’nın yazarı malum. Meğer

Devamı »
Moda

Mehtap Apartmanı

İstanbul’da Moda kıyısında yürüyüp de bu apartmanı görmemiş, şöyle bir bakmamış olan yoktur sanırım. Geçen vapura bindim mis, Moda sokaklarında onlarca apartman fotoğrafı çektim hayranlıkla. Sonra bilmeden ne kadar çok mimar Melih Koray yapısı çekmişim şaşırarak fark ettim. Kesinlikle bir ruhu var Melih Bey’in yapılarının.

Devamı »
Göztepe

Pekiçten Apartmanı

Bazı binalar, beni bazı şahane insanlarla tanıştırıyor. Bahar Erdensin’in inceliğine, çalışkanlığına, yazısına hayran kaldım. Bahar Hanım anlatıyor: “Pekiçten Apartmanı, yine bu güzel sitede yer alan, Göztepe’deki Emiroğlu apartmanının yan komşusu. Pekiçten’i yazarken, kendisinden önce var olan güzeller güzeli müstakil evden bağımsız yazamadım. O güzel ev,

Devamı »
Balat

Fener Rum Ortaokulu ve Lisesi

İstanbul’un Fener semtine, yanı başına gitmeye bile gerek yok; pek çok yerden görülebilen konum ve görkemde bir yapı: Fener Rum Ortaokulu ve Lisesi. “Kırmızı Okul” ve “Mekteb-i Kebir”, en yaygın ikincil isimleri. Şunca yıllık İstanbul merakıma rağmen ben de ilk bu hafta sonu, Sapor İstanbul‘a ev

Devamı »
Cihangir

Konur Apartmanı

Bir yazarın “Şu kitapları ben o apartmanda yazdım” demesi benim için tarihe not… Cihangir’den yeni bir apartman; ne şanslıyız ki, konuk yazarım Şebnem İşigüzel anlatıyor onu da… Buyrunuz Konur Apartmanı (Şebnem, Konur Apartman diyor, hoşuma gidiyor) KİREMİTLERİ MARSİLYA’DAN “Güneşli Sokak. Biz bu apartmanın dört numaralı

Devamı »
Asmalımescit

Spadaro Paşa Apartmanı

Olay şu; Kırmızı Kapı, Yıldız Teknik Üniversitesi Sanat Tasarım Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Seza Sinanlar Uslu ve öğrencilerinin inisiyatifiyle, bir çalışma ve kültür sanat mekânı olmak amacıyla 2020’nin Ekim ayında kurulmuş.  Farklı araştırmacıları bir araya getiren, sanata, tarihe, kültüre açılan bir kapı, sosyal bir

Devamı »