İlbay Apartmanı

Yapım yılı: 1950

Uzun zamandır Arkitekt Dergisi arşivine bakmamıştım. Açtım; 1951 yılı, ocak şubat sayısını, tıkladım “İlbay Apartmanı”nı.

Yanında Bomonti yazıyor ve “Halâskâr Gazi caddesinde Atatürk İnkılâp Müzesinin yanında inşa edilmiştir” deniliyordu. Bugün Şişli’nin o bölgesini Bomonti olarak saymıyoruz sanki…

Apartmanın dışardan fotoğrafı yoktu (varmış ama başka dosyada olduğu için dijitalde görmek zor). Ama içerden asansörün fotoğrafı vardı ki, motif bana tanıdık geldi. Yürüdüm gittim Atatürk Evi’ne, yanındaki kapı bana göz kırptı; “Buradayım”. 

O ESKİ HALİNDEN ESER YOK ŞİMDİ

Giriş katları iş yerleriyle dolmuş, “karışık” binalardan biri artık İlbay Apartmanı. Üzerinde apartman adı yok, asansör değişmiş. Üst katı garip bir asimetride, teraslı bir yer. Girişinde eskiden görkemli heykeller de varmış belli ki, e tabii şimdi bambaşka… Bir tek o kapı -bence- hâlâ güzel.

Birkaç fotoğraf çektim, eve geldim, dergideki yazıyı tekrar okudum.

Yazı mimarın ismiyle başlıyor. Yüksek Mimar: İstapan Aratan

İstepan (Stephan) Aratan, Cumhuriyet döneminde en fazla cami yapan mimar olarak ünlenmiş, çok saygı duyulan bir Ermeni mimar. Türkiye Anıtlar Derneği, 1993’teki bir toplantısında, yurdun muhtelif yerlerinde yaptığı cami, mescit gibi dini ve anıtsal projeler ve uygulamalarla Türk sanatına büyük hizmetlerinden ötürü, Aratan’a gümüş madalya vermiş.

ATATÜRK’ÜN ÇOCUKLUK ARKADAŞININ EVİ 

“Sabık Ankara Şehremini Y. Mühendis Bay Asaf İlbay’a ait olan bu apartman…” diye devam ediyor yazı.

Merak ettim, Asaf İlbay’a baktım.

İlginç olan o ki, Süleyman Asaf İlbay, Atatürk’ün çocukluk arkadaşı; yaptırdığı apartman da Atatürk Evi’nin yan binası… (Siz Atatürk Evi’ne karşıdan bakarsanız solunuzda.)

Hiçbir kaynakta bu bağ yok ama bana güzel geldi.

YILLARCA BİR ARADA OLMUŞLAR

Onun gazete yazılarından –torunu Ferda İlbay’ın çabasıyla derlenen “Çocukluk Arkadaşım AtatürkMustafa Kemal’le 45 Yıl” adlı kitabının tanıtımında şöyle yazıyor: 

“Onların arkadaşlığı Selanik’e, sokakta birlikte oynadıkları oyunlara dayanır. Aynı sıralarda okumuşlar ve ömür boyu sürecek bir dostluk kurmuşlardır. Süleyman Asaf İlbay Cumhuriyet Devrimi’nden sonra ülkenin bayındırlaştırılması çalışmalarında Atatürk’ün yakın mesai arkadaşları arasında yer almış daha sonraları ankara belediye başkanlığı ve milletvekilliği görevlerinde bulunmuştur. Atatürk’ün o meşhur sofrasının alışılmış simalarından olmuş tarihi anlara tanıklık etmiş Atatürk’ün hususiyetlerini gözlemleme fırsatı bulmuştur.”

220 BİN LİRAYA MAL OLMUŞ

Arkitekt’teki apartman yazı ise şöyle devam ediyor: 

“Binanın inşaat sahası 235 m2 olup, her katında iki dairesi bulunmak üzere 16 dairesi vardır. Bodrum katında cadde tarafı toprağa fazlaca gömülü bulunduğundan bu kısma, kömürlük, kalorifer dairesi alınmış, bahçe tarafına ise iki adet küçük daire ile bahçeye geçit ve çamaşırlık tertiplenmiştir. Komşu binaların derinliklerinin az oluşu, bu apartmanın da onlara bağlı olarak fazla derin olmamasını icap ettirmiş, binanın İnkılâp Müzesi ile birleşen kısmını geri çekmek mecburiyeti hasıl olmuştur. Binanın derinliği az olmasına rağmen, plân tertibinde odalara ve servis kısımlarına kâfi eb’at verilmiştir. 

İnşaat betonarme karkas olarak, duvarlar Büyükdere tuğlasının iyi cinsi ile yapılmış, salonların döşemesi gürgen parke, mozaik döşemeler beyaz çimentolu renkli mozaikten yapılmış, banyolarda seramik çini kullanılmıştır. Bu şartlar altında binanın maliyeti (kalorifer, asansör ve sıcak su tesisatı hariç) götürü olarak 220.000 liradır.”

TORUNDAN BİLGİLER

Yazının yayınlanmasından sonra Asaf İlbay’ın torununun çocuğu Ebru Seler Altaç, birkaç merak edileni yanıtladı:

Mesela eskiden apartman girişinde duran heykeller… Şöyle diyordu Ebru Hanım: “O heykeller uzun zaman apartmanın girişinde durduktan sonra, giren çıkanın sadece ailemiz ile sinirli olmadığı zamanlara gelindiğinde, çalınma ihtimaline karşı Asaf dedenin kızı tarafından aynı binadaki evin icine alınmıştı; hâlâ büyük halamın evindeler. Asaf dede büyük dedem olur, ben de 20 sene orada yasadım. İlbay apt. çocukluğum, gençliğim demek.”

Asansör meselesine de şöyle açıklık getirdi Ebru Hanım: Asansörün değişmesi maalesef bir zorunluluktan olmuştu. Çıkan bir yönetmelikle asansörlere getirilen zorunlu ve yasal prosedürler olmuştu. Ve maalesef eski tip asansörlerin o istenilen prosedürlere uyarlanması da mümkün olamıyordu. Cok üzücü ama zorunlu bir değisimdi. Çift kapılı içerdeyken de dışarının görülebildiği çok güzel bir asansorümüz vard.”

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Daday

Ballıdağ Sanatoryumu

Kastamonu, değerinin az bilindiğini düşündüğüm şehirlerden; doğasından pastırmasına, eski yapılarından mantarına çok kıymetli, Daday ilçesi ayrı güzel. Benim Kastamonu’yu sevme nedenim, orayı birlikte gezdiğim Ece Aydın’dır sanırım. Eski bir öğretmen olan annesinin adı İksir. Onun adına açtıkları etkileyici konaklama mekanı İksir Çiftlik Evi’nde, eski konak

Devamı »
Nişantaşı

Narmanlı Apartmanı

“…Narmanlı’nın girişi beyaz mermerdendi. Bir apartman girişinden çok, küçük bir sarayın girişini andırırdı. Bordo kadife kaplı markizi, bizote kristal aynası ile neredeyse nadide bir mobilya parçası sayılabilecek ahşap asansöre ulaşmak için, her iki tarafında bronz birer kadın heykeli bulunan geniş merdivenleri çıkar, ikinci kademeye gelirdiniz.

Devamı »
Darıca

Necmi Şahin Yalısı

Pek beğendiğim Suriçi’nin Sesleri @matruskaninhici adlı hesapta fotoğraflarla birlikte şöyle yazıyordu: “Aşırı sevdiğim 1977 yapımı İstasyon filminde Cüneyt Arkın’ın şu an hiç sevmediğim Hülya Koçyiğit’i kaçırdığı hoş ve akılda kalıcı yapı, Darıca Bayramoğlu’ndaki Üçburunlar Yarımadası’nda. Yapının -varsa- ismine, mimarına ilişkin bilgi bulamadım. Bilen varsa…” Aaa

Devamı »
Şişhane

Rossolimo Apartmanı

Siyah beyaz -şahane- fotoğrafı @ferikeuy_platform hesabında “1960-Maçka’da bir Apartman” alt yazısıyla gördüm. O kadar tanıdık geliyor ki… Sonra! Maçka’da değil… Binanın, Tepebaşı’ndaki İstanbul Araştırmaları Enstitüsü olduğunu fark ettim. BİRKAÇ KEZ DEĞİŞMİŞ İSMİ Mimar Guglielmo Semprini’nin (G.Semprini, Architetto) imzasını çekmiştim, altında da yenileme projesini yapan Sinan

Devamı »
Gümüşsuyu

Dilâram Apartmanı

Hemen her gün önünden geçtiğim, geçmişte ara ara isminin fotoğrafını çekip Dilara Koçak’a gönderdiğim bir yapı: Dilâram… Bu ne aşk… “Dilara yaptıranın kızı mıymış, eşi mi?” diyorum ara ara içimden. Bir gün yine mahallenin Pervititch haritası halinde dolanırken gördüm, Dilâmar Apartmanı. DİLAMAR OLMASIN? Binanın gerçek

Devamı »
Yeşilyurt

Muammer Karaca Evi

Yakın zamanda, Gülten Dayıoğlu’nun ‘Yüzler ve Sözler’ adlı kitabını okuyordum (YKY); Gülten Hanım, başarılı ve sevilen bir avukat olan eşinin vasıtasıyla Muammer Karaca’nın Yeşilyurt’taki evine yemeğe gittiklerini ve filmlerde kullanılan bu evden çok etkilendiğini yazıyordu. Merak ettim, “Bakarım” diyordum ki, Kadıköy İş Bankası eski binası

Devamı »
Talimhane

Divan Apartmanı

“Taksim, Talimhane’de ailemin 50, benim 30 yıl yaşadığım binayı anlatacağım” yazmıştı Burak Başcumalı bana. İçinden -şimdi yaşayan olmadığı için bakımsız olduğunu belirterek- harika fotoğraflar da atmıştı… Ben de tesadüf, fotoğraflamışım dışardan zaten onların binayı.  Bu hafta yazı geldi. Ama sürpriz, abla kardeş yazmışlar! Harika değil

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.