Mongeri Evi

Okuduğum bir şeylerle çılgınca heyecanlandım; belki sizde öyle etki yaratmaz ama yine de kendi heyecanımı size de aktarmak istedim.

Nedeni-nasılı uzun, dün gece mimar Giulio Mongeri ilgili bir şeyler okurken şahane bir kaynak buldum; Filolog Damla Çinici, Ankara Araştırmaları Dergisi için bir hakemli makale yazmış, “Başkent Ankara’nın İnşasında Etkin Bir Mimar: Giulio Mongeri ve Yaşam Öyküsü”

Damla Hanım’ın çalışma özeni ve akıcı dilinden mi, mimar Mongeri’nin kişiliğinden mi, ikisinden birden mi bilmem acayip etkilendim, okumalara doyamadım!

ÖNCE BAHÇEYİ, ARDINDAN RESİMLERİNİ YAPMIŞ

Neyse bir yerinde şöyle diyor: “İstanbul’da yaşadığı süre boyunca 3 evlilik yapan ve 7 çocuk sahibi olan Mongeri, çocukları ve onların dadılarıyla birlikte, farklı semtlerde genellikle kendi tasarladığı evlerde yaşamıştır. Daha sonra Teşvikiye Güzelbahçe Sokak’ta kendisinin modern bir üslupta tasarladığı evde oturmuştur.”

Eve bakayım derken öğrendim ki, yıllarca her gün geçtiğim, Nişantaşı’nda Amerikan Hastanesi’nin bulunduğu sokağın ismi Mongeri’nin bahçesinin güzelliğinden geliyor. Öyle efsanevi bir bahçe ki, Mongeri suluboya resimlerini bile yapmış! 

(Ya bir de pullardan sporun farklı alanlarına çok çeşitli ilgileri olan çevreye duyarlı mimar Mongeri, 1931 yılında belediyeden çöplerin ayrıştırılması için izin talep etmiş!)

YÜZLERCE DOĞUM ORADA OLMUŞ

Çinici, makalesi için Giulio Mongeri’nin torunu Anita Elagöz’ün aile arşivinden yararlanmış. Burada mimarın kızı Elena’nın Güzelbahçe Sokağı’ndaki evlerinin giriş kapısı önünde düğün fotoğrafı var, mimarın evde kitap okurken fotoğrafı var, sokağa ismini veren bahçe ve evle fotoğrafı var! Ve Mongeri’nin bahçesini suluboya resmettiği fotoğraflar var! Ay delirdim keyiften! 

Peki şimdi bu evin yerinde ne var? Amerikan Hastanesi… Öncesinde de Güzel Bahçe Kliniği imiş. Onlarca insan “Orada doğdum, orada doğum yaptım” yazdı bana.

‘BUGÜN EVİMİN İLK TAŞINI KOYUYORUM’

Cumhuriyet’in ilanıyla birlikte Ankara’da yeni başkentin inşasına büyük katkıda bulunan İtalyan kökenli bir ailenin İstanbul’da dünyaya gelen oğlu mimar Giulio Mongeri, Nişantaşı Güzelbahçe Sokak’taki evi için çok özenmiş.

Ve beni duygulandıran esas mevzu burada. Filolog Damla Çinici, makalesinde şöyle diyor:

“Mongeri çok özenerek tasarladığı bu yapıyla ilgili olarak 16 Kasım 1927’de günlüğüne şöyle yazmıştır: ‘Bugün gelecekteki evimin duvarlarının ilk taşını koyuyorum. Umarım Tanrı evin bittiğini görmeme izin verir. Bu gerçekleşebilecek en güzel rüyalardan biri.’

KİMLER BUNU BİLİYOR?

24 Nisan 1929’da Ankara’dan İstanbul’a dönünce atılan harcın içine ’25 Nisan 1929 Tanrı’nın kutsamasıyla evimin bu ilk taşı yerleştirilmiştir’ yazılı bir plaket koymuştur. Mongeri bu evin bahçesinin sulu boya resimlerini de yapmıştır (…) Bu sokağa Mongeri’nin evinin bahçesinin oldukça bakımlı olması nedeniyle Güzelbahçe Sokağı ismi verilmiştir. Öğrencilerinden Arif Hikmet Koyunoğlu, anılarında Mongeri’nin evine her hafta sefirlerin ve büyük adamların konuk olduğundan bahsetmiştir”.

Orada oturan kaç kişi bunları biliyordur acaba?

NOT: Bahsettiğim şahane kaynak için: https://jag.journalagent.com/jas/pdfs/JAS_3_1_13_41.pdf

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

1 Yorum

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Nişantaşı

Dursun Apartmanı

Nasıl Olunur’un (bilmeyenler için podcast) 181’inci bölümünde konuğum çağdaş sanat dünyasının Türkiye’deki en önemli isimlerinden biriydi; küratör, yazar, eğitimci ve eleştirmen Beral Madra. Uzaktan saygı duyduğum, beğendiğim biriydi Beral Hanım, tanışınca disiplinine, iş ahlakına, ilgisine, açıklığına da hayranlık duydum. Sitede zaten onunla ilgili bir bina

Devamı »
Nişantaşı

Pamuk Apartmanı

Aile apartmanları olan Pamuk Apartmanı da bu ilişkinin kalbindedir. Yazarın Kara Kitap’ında Şehrikalp Apartmanı adıyla geçen Pamuk Apartmanı, artık pek ünlü. Ben bu fotoğrafları Koreli bir turistle aynı anda çektim mesela. YIKIK-YANIK KONAKLAR DEVRİ… Muhtemelen Pamuk, babasından bütün ayrıntıları biliyor -sık anlatırmış-, ben mimarını bulamadım

Devamı »
Ataköy

Ataköy ve Kısımları: Plaj, Galleria ve SeaPearl

Ben bu sayfayı bir hafıza oluşturmak, kayıt bırakmak, “iki kişiyi daha heveslendirse” gibi amaçların yanı sıra daha çok kendi kendimi eylemek, sancımı ve merakımı dindirmek, keyif almak gibi nedenlerle oluşturduğumdan Ataköy dosyasının bu kadar ilgi görmesini beklememiştim. “Yüzlerce” mesaj geldi, aile fotoğrafları da… Başka semt

Devamı »
Taksim

Doğu Apartmanı

Bina hikâyeleri anlatırken, anlama/araştırma/merak/izlek yolumu da anlatıyorum ki, belki başkaları da bir binadan (bu bir şarap ya da ağaç da olabilir) neler öğrenilebileceğini görür. Heves eder… Zevkine varır.  Misal, dün gece Taksim’deki bir apartmanın bugünkü haline bakayım derken, bugünlerde Diyanet’e devredilmesiyle gündem olan Heybeliada Sanatoryumu’ndan

Devamı »
Yeşilyurt

Muammer Karaca Evi

Yakın zamanda, Gülten Dayıoğlu’nun ‘Yüzler ve Sözler’ adlı kitabını okuyordum (YKY); Gülten Hanım, başarılı ve sevilen bir avukat olan eşinin vasıtasıyla Muammer Karaca’nın Yeşilyurt’taki evine yemeğe gittiklerini ve filmlerde kullanılan bu evden çok etkilendiğini yazıyordu. Merak ettim, “Bakarım” diyordum ki, Kadıköy İş Bankası eski binası

Devamı »
Asmalımescit

S. Önay Apartmanı

İstiklal’den Şimdi’ye girer gibi girin (Atlas Apartmanı’na da değinmek lazım) -ya da Yakup’a girer gibi diyeyim- hemen birkaç adım sonrasında bu apartman. Mimarlarını biliyoruz; Beyoğlu’nun pek çok binasında görebileceğimiz iki isim. Ve şükür ki imzalı bir apartman. Mimarlar Mimarlar: Victor Adamandidis ile Dimitrios Nikola Petsillas. 

Devamı »
Gümüşsuyu

Ercümend Kalmık Müzesi

Gümüşsuyu’nda önünden yüzlerce kere geçtim. İlginç buldum, müzenin tabelasına baktım ama…  1- Hiç içine giremedim, kapalıydı hep ya da ben öyle değilken bile o izlenime kapıldım. (Ama içinin fotoğraflarını görünce bin pişman oldum, kapıyı onlarca kere çalmadığıma. )  2- Resme bu kadar meraklıyımdır, Ercümend Kalmık

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.