Şen (Ses) Apartmanı

Salt Araştırma’nın hepimize açık arşivlerine geçtiğimiz günlerde bir yenisi daha eklendi;  Londra’da fotoğrafçılık da okuyan ressam Eleonora Arhelaou’nun (1937-2021) 1970’li yıllardan 1998’e kadar Beyoğlu, Tarlabaşı, Tepebaşı, Karaköy, Balat, Edirnekapı, Gedikpaşa, Heybeliada, Kurtuluş ve Talimhane semtlerindeki Rum mirasının izini süren fotoğrafları…

Fotoğrafları anlamak için -bence- İstanbul’u -diğer bazı arşivlere kıyasla- iyi bilmek gerekiyor. Her 5-10 yılda hızlı değişimler geçiren kentte bir fotoğraftan bakarak oranın neresi olduğunu kavramak güç, ama biraz biliyorsanız, “Aaa burası orası”, “Burada bu varmış”, “Eskiden böyleymiş” diye diye gezebilirsiniz arşivi.

ARŞİVDE GEZİNİRKEN

Şimdi konumuza gelelim.

Geçtiğimiz günlerde Halil Kendir, ‘İstanbul’da Konut Girişleri ve Kapılar’ (Yazarları- Vedia Dökmeci, Hülya Yürekli, Fatma Erkök- 1996) isimli kitapta gördükten sonra Talimhane’deki keman süslü kapıyı ses sanatçısı-kantocu Denizkızı Eftalya (Atanasia Yeorgiadu) için inşaa ediler Billur Apartmanı‘nın izini sürmüş, sitede paylaşmam amacıyla bana da kendi bilgi ve fotoğraflarını göndermişti.

Bu arada Halil; yeni bilgi, çok sevdiğim mimar Arif Hikmet Koyunoğlu hakkında okurken ne göreyim! Billur’un mimarı Koyunoğlu imiş! Bunu da bilgilerimize ekledim.

Neyse… Eleonora Arhelaou’nun Talimhane fotoğraflarına bakarken -en çok, en hızlı değişen yerlerden- bir de ne göreyim; Şen Apartmanı!

DENİZKIZ EFTALYA’NIN PEŞİNDE

Kendir, şunları yazmıştı:

“Kitaba göre, yine aynı caddede -Lamartin- Şen Apartmanı’nın Lir işlenmiş bir kapısı olmalıydı. Onu da bulmakta zorlandım. Ancak, tüm cephesi güvenlik perdesi ile kapatılmış restorasyon çalışması yapılan bir binanın şantiye tanıtım tabelasında buldum! Billur’daki büyük kayba rağmen bu yapının cephe planında ‘lir’e yer veriliyor olması ve korunuyor olması pek güzel.Ofise döndüğümde cadde üzerinde karşılıklı yer alan bu iki apartman sahiplerinin inşa sürecinde birbirlerine nazire yapmış oldukları düşündüm. Biraz araştırma sonrası düşünemediğim bir sürprizle karşılaştım. Her iki yapı da aynı kişi için inşa edilmişti; ses sanatçısı-kantocu Denizkızı Eftalya (Atanasia Yeorgiadu).

1891 yılında doğan Eftalya Hanım, 78 devirli taş plakların yeni yaygınlaştığı dönemlerde ünlenen bir kadın plak yıldızıydı ve Türk Müziği’nin en büyük kemanilerinden Sadi Işılay’la evliydi. Kapıdaki kemanın Sadi Işılay Bey’e atfedildiğini rahatlıkla anlayabiliyoruz.

Bir nefis detayda şu Şen apartmanının satılmadan önceki adı Ses apartmanıydı. Karşılıklı iki apartman “Billur Ses” ne de güzel tanımlıyor Denizkızı Eftalya’yı.”

ÜSTE EK KAT, GİRİŞ DEĞİŞİYOR GİBİ…

“Şen’in mimarı da odur” diye düşündüm ama Arif Hikmet Koyunoğlu yapıları arasında Şen Apartmanı’nın adını bulamadım, ben. Bulamamamın da bir nedeni varmış; mimar Barış Altan, Şen Apartmanı’nın hem yakın zamandaki fotoğrafını, hem de mimarlık tabelasını paylaştı sağolsun.

Binanın mimarı Beykozlu İbrahim imiş, yapılış yılı ise 1934.

Tadilat panosundaki çizimden anladığım, girişte değişiklikler var ve üst kata ek yapılıyor. Nasıl çıkacak görürüz ama eski halinin belgelenmiş olması bile beni mutlu ediyor.

Twitter’da mimar Seda Özen, Tomris Uyar’ın binanın, otel olmadan hemen öncesine kadar Billur Apartmanı‘nda oturduğunu yazmış! Nasıl?:)

Muhabir, yazar, yayıncı, şimdi tiyatrocu Ilgın Sönmez’in 2002 yılında Tomris Uyar ile yaptığı harika bir söyleşi var; ara ara açar okurum. Ilgın’a sordum bu evde değilmiş o röportaj ancak yine de okumanızı tavsiye ederim. Pek güzel!