Şen (Ses) Apartmanı

Salt Araştırma’nın hepimize açık arşivlerine geçtiğimiz günlerde bir yenisi daha eklendi;  Londra’da fotoğrafçılık da okuyan ressam Eleonora Arhelaou’nun (1937-2021) 1970’li yıllardan 1998’e kadar Beyoğlu, Tarlabaşı, Tepebaşı, Karaköy, Balat, Edirnekapı, Gedikpaşa, Heybeliada, Kurtuluş ve Talimhane semtlerindeki Rum mirasının izini süren fotoğrafları…

Fotoğrafları anlamak için -bence- İstanbul’u -diğer bazı arşivlere kıyasla- iyi bilmek gerekiyor. Her 5-10 yılda hızlı değişimler geçiren kentte bir fotoğraftan bakarak oranın neresi olduğunu kavramak güç, ama biraz biliyorsanız, “Aaa burası orası”, “Burada bu varmış”, “Eskiden böyleymiş” diye diye gezebilirsiniz arşivi.

ARŞİVDE GEZİNİRKEN

Şimdi konumuza gelelim.

Geçtiğimiz günlerde Halil Kendir, ‘İstanbul’da Konut Girişleri ve Kapılar’ (Yazarları- Vedia Dökmeci, Hülya Yürekli, Fatma Erkök- 1996) isimli kitapta gördükten sonra Talimhane’deki keman süslü kapıyı ses sanatçısı-kantocu Denizkızı Eftalya (Atanasia Yeorgiadu) için inşaa ediler Billur Apartmanı‘nın izini sürmüş, sitede paylaşmam amacıyla bana da kendi bilgi ve fotoğraflarını göndermişti.

Bu arada Halil; yeni bilgi, çok sevdiğim mimar Arif Hikmet Koyunoğlu hakkında okurken ne göreyim! Billur’un mimarı Koyunoğlu imiş! Bunu da bilgilerimize ekledim.

Neyse… Eleonora Arhelaou’nun Talimhane fotoğraflarına bakarken -en çok, en hızlı değişen yerlerden- bir de ne göreyim; Şen Apartmanı!

DENİZKIZ EFTALYA’NIN PEŞİNDE

Kendir, şunları yazmıştı:

“Kitaba göre, yine aynı caddede -Lamartin- Şen Apartmanı’nın Lir işlenmiş bir kapısı olmalıydı. Onu da bulmakta zorlandım. Ancak, tüm cephesi güvenlik perdesi ile kapatılmış restorasyon çalışması yapılan bir binanın şantiye tanıtım tabelasında buldum! Billur’daki büyük kayba rağmen bu yapının cephe planında ‘lir’e yer veriliyor olması ve korunuyor olması pek güzel.Ofise döndüğümde cadde üzerinde karşılıklı yer alan bu iki apartman sahiplerinin inşa sürecinde birbirlerine nazire yapmış oldukları düşündüm. Biraz araştırma sonrası düşünemediğim bir sürprizle karşılaştım. Her iki yapı da aynı kişi için inşa edilmişti; ses sanatçısı-kantocu Denizkızı Eftalya (Atanasia Yeorgiadu).

1891 yılında doğan Eftalya Hanım, 78 devirli taş plakların yeni yaygınlaştığı dönemlerde ünlenen bir kadın plak yıldızıydı ve Türk Müziği’nin en büyük kemanilerinden Sadi Işılay’la evliydi. Kapıdaki kemanın Sadi Işılay Bey’e atfedildiğini rahatlıkla anlayabiliyoruz.

Bir nefis detayda şu Şen apartmanının satılmadan önceki adı Ses apartmanıydı. Karşılıklı iki apartman “Billur Ses” ne de güzel tanımlıyor Denizkızı Eftalya’yı.”

ÜSTE EK KAT, GİRİŞ DEĞİŞİYOR GİBİ…

“Şen’in mimarı da odur” diye düşündüm ama Arif Hikmet Koyunoğlu yapıları arasında Şen Apartmanı’nın adını bulamadım, ben. Bulamamamın da bir nedeni varmış; mimar Barış Altan, Şen Apartmanı’nın hem yakın zamandaki fotoğrafını, hem de mimarlık tabelasını paylaştı sağolsun.

Binanın mimarı Beykozlu İbrahim imiş, yapılış yılı ise 1934.

Tadilat panosundaki çizimden anladığım, girişte değişiklikler var ve üst kata ek yapılıyor. Nasıl çıkacak görürüz ama eski halinin belgelenmiş olması bile beni mutlu ediyor.

Twitter’da mimar Seda Özen, Tomris Uyar’ın binanın, otel olmadan hemen öncesine kadar Billur Apartmanı‘nda oturduğunu yazmış! Nasıl?:)

Muhabir, yazar, yayıncı, şimdi tiyatrocu Ilgın Sönmez’in 2002 yılında Tomris Uyar ile yaptığı harika bir söyleşi var; ara ara açar okurum. Ilgın’a sordum bu evde değilmiş o röportaj ancak yine de okumanızı tavsiye ederim. Pek güzel!

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

3 Yorumlar
  • Pingback:Billur Apartmanı | Her Umut Ortak Arar
    Tarih: 16:06h, 20 Aralık Cevapla

    […] göre, yine aynı caddede Şen Apartmanı‘nın Lir işlenmiş bir kapısı olmalıydı. Onu da bulmakta zorlandım. Ancak, tüm cephesi […]

  • Didem Avincan
    Tarih: 12:34h, 24 Şubat Cevapla

    Yine Eleonora Arhelaou arşivinde, Şen Apartmanı’nın giriş kapısı fotoğrafının hemen akabinde ‘apartman giriş merdivenleri’ başlıklı bir fotoğraf var (ELARH003133). Şen Apartmanına ait olduğunu düşündüm. Genelde sıralı gidiyor fotoğraflar, bazen yolun karşısına atlıyor sonra geri dönüyor ama takip etmesi gayet kolay. Sadece arşivde bazı fotoğraf adlarında bir iki karışıklık gördüm, belki sisteme girerken gözden kaçmış olabilir. Bazen teyit etmek gerekebilir o nedenle bahsettim, yoksa harika ötesi bir arşiv, ya da Talimhane’yi severdim ondan çok etkilendim:)

    • Nilay Örnek
      Tarih: 19:32h, 24 Şubat Cevapla

      Ben de ya Talimhane’ye aşıktım!

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Gümüşsuyu

Gümüşay Apartmanı – Ahmet Hamdi Tanpınar Evi

Misal çok yakınımda Gümüşsuyu-Ayaspaşa Emektar Sokak’ta bir berber var. Berber gibi berber. Saç tasarımı falan yapmıyor, pencereleri David Beckham ya da Ronaldo fotoğraflarıyla donatılmamış ve uygun fiyatlı. Meğer onun olduğu bina, Gümüşay Apartmanı, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın son yaşadığı ve Türk Edebiyatı’nın benim en, en, en,

Devamı »
Talimhane

Ayhan Apartmanı

Bu yazımızın konusu “Mış gibi yapmak” olsun. Arkitekt Dergisi’nin 1939 yılı sayılarından birindeki bilgiler şöyle (1939-05-06 (101-102)  Sayfa: 101-103 ): “Taksim’de Talimhane meydanı üzerindeki köşebaşı arsalarından biri üzerine; Mimar Seyfi Arkan’ın projesine göre yapılan bu kira evi plân tekniği itibarı ile muvaffak olmuş bir eserdir. Her katta

Devamı »
Osmanbey

İlbay Apartmanı

Uzun zamandır Arkitekt Dergisi arşivine bakmamıştım. Açtım; 1951 yılı, ocak şubat sayısını, tıkladım “İlbay Apartmanı”nı. Yanında Bomonti yazıyor ve “Halâskâr Gazi caddesinde Atatürk İnkılâp Müzesinin yanında inşa edilmiştir” deniliyordu. Bugün Şişli’nin o bölgesini Bomonti olarak saymıyoruz sanki… Apartmanın dışardan fotoğrafı yoktu (varmış ama başka dosyada

Devamı »
Tomtom

Yeni Çarşı Caddesi No: 33

DESENİN NE SAKINCASI VAR? Apartmanın adını bilmiyorum. Beyoğlu’nda Tomtom tarafından, Boğazkesen’den Galatasaray meydanına çıkan Yeni Çarşı Caddesi üzerinde no: 33. Geçenlerde Nazif Can Akçalı (Instagram’da @ncaisme) bana ilk dört fotoğrafı göndererek, “Üçüncü katta tadilat var şu günlerde… Giriş böyle, umarım üzerini kapamazlar” yazmıştı. Açıkçası “Yok yahu niye

Devamı »
Galata

Collège des Frères (St. Pierre İlkokulu)

Son dönemde Galata’da, içindeki İtalyan restoranı ve yapısıyla popüler olan bir işletme; Ecole St. Pierre Otel.  Otelin, adını, çok zaman önce orada olan eski bir okul binasından aldığını bildiğimden dönüşüm hikâyesini merak ediyordum. Bugüne kadar ibadete, eğitime ve ticarete ev sahipliği yapan, bugünse otel olan

Devamı »
Taksim

Şark Apartmanı

Osmanbey’de kaderine terk edilmiş güzel Şark Apartmanı bu sitede var. Bir Şark da Taksim Meydanı’nda var. 1930’ların sonundan itibaren Taksim Meydanı’ndan çekilen bütün fotoğraflarda Şark Apartmanı görülüyor.  Mimarını bulamadım.  Apartman, kavimli cephesiyle hem Gezi Parkı’nı, hem bütün açıklığıyla Taksim Meydanı’nı hem de AKM ve The

Devamı »
Karaköy

Karaköy Gümrük (Küçük Cedid Han)

Karaköy Gümrük Restoran… Şaka maka 10 yılını doldurmuş; açılışı 2014. (Türkiye’deki restoran yaşlarına köpek yaşı gibi bakmalıyız bence; her 10 yaşı, insan ömrüne benzerlikle anlatmak için 3 ya da 4 ile çarpmalıyız. Nasıl fikir?:) Neyse…) Önünden geçerken mimar imzasını görüp iki satır bir şey yazayım

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.