Billur Apartmanı

Yıkılıp yerine bugünkü The Central Palace Otel binası inşa edilen Billur Apartmanı ve hemen karşısındaki Şen (eski adıyla Ses) apartmanlarının kesişen öyküsü…

Sevgili Halil Kendir de benim gibi şehir dedektiflikleri peşinde olduğundan kendisini ve şahane fotoğraflarını ilgiyle takip ediyorum.

Geçenlerde paylaştığı, İstanbul dışındaki bir yapıyı, “Sitede bulunsa ne güzel olur” diyerek bu hesaba ‘istedim’. O yapıyı bana bir de ‘bonus’ ile göndermiş. Ba-yıl-dım.

Bir dönemin ‘inceliklerine’, bugüne gelen sürprizlere hayranım. 

Buyrunuz konuk yazarım Halil Kendir:

KEMANLI BİR KAPININ PEŞİNDEN…

“‘İstanbul’da Konut Girişleri ve Kapılar’ (Yazarları- Vedia Dökmeci, Hülya Yürekli, Fatma Erkök- 1996) isimli kitapta gördükten sonra hemen yola düşüp Talimhane’deki keman süslü bu romantik kapıyı güncel haliyle fotoğraflamak istemiştim.

Lamartine Caddesi’ni aşağı yukarı alt üst etmeme rağmen kapıyı bir türlü göremiyordum. Hayalkırıklığı ile ayrılırken bir otelin fotoselli açılır kapanır kapısı kapandıktan sonra iki yapboz parçasının birleşmesi ile bir keman belirdi. Bu aradığım yerdi. Bir dedektif edasıyla mekânı bulmuş olmama sevinmekle birlikte kapı ve bir parçası olduğu Billur Apartmanı’nın 2004 yılında yıkılarak yerine yüksek katlı bir otel inşa edilmiş olması üzüntü vericiydi. 

Keman o günlerin hatırası olarak paslanmaz çubuklarla iki cam arasına işlenmişti.

ŞEN APARTMANI’NDAKİ LİR

Kitaba göre, yine aynı caddede Şen Apartmanı‘nın Lir işlenmiş bir kapısı olmalıydı. Onu da bulmakta zorlandım. Ancak, tüm cephesi güvenlik perdesi ile kapatılmış restorasyon çalışması yapılan bir binanın şantiye tanıtım tabelasında buldum! Billur’daki büyük kayba rağmen bu yapının cephe planında ‘lir’e yer veriliyor olması ve korunuyor olması pek güzel.

DENİZKIZI EFTELYA İLE KEMANİ SADİ IŞILAY

Ofise döndüğümde cadde üzerinde karşılıklı yer alan bu iki apartman sahiplerinin inşa sürecinde birbirlerine nazire yapmış oldukları düşündüm. Biraz araştırma sonrası düşünemediğim bir sürprizle karşılaştım. Her iki yapı da aynı kişi için inşa edilmişti; ses sanatçısı-kantocu Denizkızı Eftalya (Atanasia Yeorgiadu).

1891 yılında doğan Eftalya Hanım, 78 devirli taş plakların yeni yaygınlaştığı dönemlerde ünlenen bir kadın plak yıldızıydı ve Türk Müziği’nin en büyük kemanilerinden Sadi Işılay’la evliydi. Kapıdaki kemanın Sadi Işılay Bey’e atfedildiğini rahatlıkla anlayabiliyoruz.

Bir nefis detaynda şu: Şen apartmanının satılmadan önceki adı Ses apartmanıydı. Karşılıklı iki apartman: “Billur Ses” ne de güzel tanımlıyor Denizkızı Eftalya’yı.

15 Mart 1939’da vefat eden ve Şişli Rum Ortodoks Mezarlığı’nda yatmakta olan Atanasia Yeorgiadu’yu saygıyla yâd ediyorum.

Son bir not; sözelci arkadaşlarıma her daim büyük bir saygı duyuyorum. Bir insanın düşündüklerini yazıya dökememesi, bir şeyler karalamaya çalışırken ecel terleri dökmesi çok fena çok…”

 

  • Edit; yazıyı yayımladıktan yaklaşık 1 ay sonra, tesadüf en çok ilgimi çeken Mimarlardan Arif Hikmet Koyunoğlu hakkında kapsamlı bir metin bulmuş okuyordum; Denizkızı Eftelya (Billur Apartmanı) da binalarından sayılıyor! Böylece bir mimar ile binasını da eşleştirmiş olduk. 
  • İkinci edit, mimar Seda Özen yazmış; otel olana kadar Tomris Uyar bu binada oturuyormuş.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

2 Yorumlar
  • Didem Avincan
    Tarih: 12:04h, 24 Şubat Cevapla

    Talimhane’den çıkamıyorum:) Billur Apartmanı’nın tamamını görünce pek sevindim.
    Eleonora Arhelaou arşivinden bahsetmiştiniz ama bir girerseniz çıkamazsınız dememiştiniz. Fotoğraflar siyah beyaz olunca, sanki 30’lara 40’lara baktığımı zannediyorum sonra karede bir Tofaş Şahin araba görünce uyanıyorum. 80’ler 90’lar hem uzak hem yakın geliyor.
    Normalde yapının geçmişine giderken çok makbul sayılmazdı bu yıllardan bir belge bulduğumda, ”eskiye daha eskiye” denilirdi. Görece yakın zamana ait bu fotoğraflarda görüyorum ki Talimhane apartmanları- özellikle Lamartin ve Şehit Muhtar Bey’i taradım- o zamana gayet de güzel yetişmişler ama sonra ne kadar da hızlıca bir dönüşüm olmuş- mutlaka vardır araştırmalar, fotoğraf bakmaktan tezlere geçemedim.
    Sahi Billur apartmanı, ikiz yapılar olduğunu düşündüğüm komşu apartmanlar Fulya ve Gül… Billur’un sağ komşusu Gönül (ki iki apartman arsası birleşerek şimdiki otel oldu sanırım) ve M.Türkay apartmanı. Hepsini gördüm, köşe yapı Hatay apartmanı o zamanda da yokmuş, siz de rastlamışsınızdır ama kendime fotoğraflarını kaydettim, e-posta olarak göndereyim, belki koyabiliriz siteye, sevgiler.
    Didem Avincan

    • Nilay Örnek
      Tarih: 19:32h, 24 Şubat Cevapla

      Hepsini koyarız:) Harikasınız

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Gümüşsuyu

Mustafa Bey Apartmanı

Beyoğlu’nun ilk apartmanlarından. İkinci derecede tarihi eser. İstanbul, Beyoğlu, Gümüşsuyu’ndan yolu geçip de onu görmeyen yoktur herhalde… Yüzyılı -çoktan- aşkın süredir, ‘azalarak’ orada. Eskiden yakınındaki Çin restoranının girişini gösteren, artık Gümüşsuyu’nun simgelerinden biri haline gelen, Taksim-Beşiktaş dolmuş duraklarının arkasındaki renkli-süslü girişin hemen arkasında kocaman alanda… Taksim

Devamı »
Nişantaşı

Villa Tozan / Tozan Apartmanı

Satvet Lûtfi Tozan, Villa Tozan ve Tozan Apartmanı ile karşınızdayım… Satvet Lûtfi Bey, tam hakkında kitap yazılacak adam; yazılmış da. Kendisini görüp tam emin olamasam da bildiğim kadarıyla Cemal Kutay’ın “Belgrad’ı Kurtaran Türk”ü, onun hakkındaki tefrikalardan oluşturulmuş bir kitap. Zaten Tozan ile Kutay yakın arkadaşlar

Devamı »
Adalar

Büyükada Rum Yetimhanesi – I

Bu yazıyı Büyükada Rum Yetimhanesi -2 ile okuyun lütfen. “Dağın tepesindeki bu dev ahşap yapı, Büyükada Rum Yetimhanesi, tıpkı Atlas okyanusunun dibinde duran Titanic gibi bir hayal olmayacak kadar gerçektir. Ama aynı zamanda gerçek olamayacak kadar da bir hayaldir” diyordu, Bianet’teki eski bir yazısında mimar

Devamı »
Taksim

Güneş Apartmanı

Sürekli “Eski daha güzeldi” cümlesinin tekrarlanmasına ya da o hissin dillendirilmesine sıcak bakan biri değilim ama var olana bu derece ihaneti de aklım almıyor. Taksim Meydanı gibi merkezi bir yerde, apaçık ortadaki bir apartmanın eski hallerine ulaşmak o kadar zor oldu ki… 50 ve 60’lı

Devamı »
Bebek

Ragıp-Selma Devres Villası

Konuk yazarım yüksek mimar Banu Uçak, Selma ve Ragıp Devres’in izinden, Side Müzesi’nin ardından şimdi de pek çoğumuzun İstanbul’un Bebek semtinden aşina olduğu ‘o villa’yı anlatıyor: “Devres ismi aslında bana arkeoloji tarihinden değil, mimarlık tarihinden aşinaydı. Bebek koyunda, görkemi sadeliğinde, gizli mücevher gibi bir villanın işvereni

Devamı »
Çemberlitaş

Barın Han

Prof. Emin Barın; mücellid, yani cilt yapan biri ve eşsiz bir hattat. Ve bence çok kıymetli bir grafik sanatçısı. Onun elinden çıkan küfi eserlere bakmaya doyamıyorum. Anıtkabir’de de onun yazısını görebilirsiniz, pek çok tahmin bile edemeyeceğiniz yer ve ayrıntıda da. BABADAN MÜCELLİD, BABADAN HATTAT 1913’te,

Devamı »
Söke

Efes Sineması & Efes Palas Oteli

Ege Bey (Instagram’da @istany15) şahane fotoğraflar çekiyor. Bana Aydın Söke’de yıllardır faaliyet göstermeyen Efes Sineması ve faaliyeti nispeten daha yakın zamanda biten Efes Oteli’nin fotoğraflarını göndermiş, mesajının içine bir paragraf bilgiyle bilgi edinebileceğim birkaç link de bırakmıştı. Taaa ne zaman! Bilgisayarımı düzenlerken önce fotoğrafları sonra

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.