Türkiye İş Bankası Kadıköy Şube ve Lojman Binası

Yapım yılı: 1957

Başka bir bina yazacakken -pek çok defa olduğu gibi- anonim bir Facebook sayfasında ‘eski güzel Türkiye fotoğrafları’ gibi bir seriye bakarken buldum kendimi…

Ve bir fotoğraf! O kadar tanıdık ki… Bugün bambaşka, bugün “oymuş gibi yapan ama o olmayan bir yer”, Kadıköy ‘rıhtımında’ o geniş cephesiyle İş Bankası binası.

İstanbulluyum diyen hemen herkesin bilebileceği bir silüet.

İş Bankası 1950’lı yılların başında bir yarışma açıyor ve mimarlar Perran Doğancı, Altay Erol, Süleyman Giritlioğlu ve Cavit Özedey’in projesi birinci oluyor. Ve uygulanıyor.

Her daim varlığına şükrettiğim Arkitekt dergisi, 1957 yılının ikinci çeyreğinde yapıyı tanıttığına göre bina 1956-57 bitirilmiş olmalı.

RENKLİ PANOLARLA SAĞLANAN GİZLİLİK

Dergiden aktarıyorum:

“Binanın projesi verilen programa göre bodrum, zemin ve asma katları banka, diğer katları ise apartman dairelerini ihtiva edecek şekilde tanzim edilmiştir.

Teras katının manzara tarafı personel lokantasına, arka tarafı ise ikâmete tahsis edilmiştir. Binanın temelleri deniz seviyesinden 2 metre aşağıda yüzen betonarme bir havuz içindedir. Apartman katları ön daire yatak odaları dış tesirlere fazlasıyla maruz bulunduğundan lüzumlu ışık sathı dışındaki kısımlar sağır olarak düşünülmüş ve bu satıhlar dıştan muhtelif renkli cam mozaiklerle kıymetlendirilmiştir.

Banka katları sıcak hava ile apartman katları kaloriferle teshin edilmektedir.

Banka müşteri holünün bankosu seramik kaplanmış, desen ve seramikler Mediha Akarsu tarafından hazırlanmıştır.

‘ÇOK KİMSELER TARAFINDAN YADIRGANMIŞTIR’

Bina 1.500.000 liraya mal olmuştur. Kadıköy İş Bankası memleketimizde de revaç bulan ‘Polikromi’ (çok renkli) tatbik edilen ilk binalardan biridir. Bu itibarla, binanın cephesinin muhtelif pastel ve bazan daha kuvvetli renklerle kaplanması birçok kimseler tarafından yadırganmıştır. Esasen dışarıdaki ışıkla günün muhtelif saatlerinde, hattâ açık ve kapalı havalarda elde edilecek başarıyı önceden ölçmek bir hayli zordur. Kadıköy İşbankası yalnız çok uzaktan, cephesindeki renklerle güzel bir akuarel (sulu boya diyeyim buna) tesiri yapmaktadır.”

‘MEDİHA AKARSU SERAMİKLERİ’

Ben şahsen Mediha Akarsu‘nun seramik panolarına âşık oldum.

O dönemin seramik sanatçısı-mimar ilişkisine hayranım; sırf bunun izini sürmek bile çok keyifli ki, Türkiye’nin kendi bürosunu açmış ilk kadın mimarı olan Neyyire Perran Doğan’a onun Muammer Karaca ve seramik sanatçısı Mediha Akarsu ile ilişkisine sonraki metinlerde değineceğim. (Perran Doğan dosyası geliyor:)

YANITI BİLEN VAR MI?

Ancak yine de arada belirteyim Perran Hanım’ın öğrencilerine iki sorum var; 1- Üst katı kendi evi olan bürosundan fotoğraf-anı vs. var mı? 2- Nişantaşı’ndaki -şimdilerde kimsenin yaşamadığı, siteye tasarımcı Hatice Gökçe’nin yazdığı Güzel Apartmanı‘nı Perran Hanım yapmış olabilir mi?

Mimarların yapı listelerine ben nasıl ulaşabilirim bilmiyorum. Misal koca Emin Onat, Teksim Mete Caddesi’nde bir bina yapmış ama hangisi? Gel de çöz!

Neyse İş Bankası binasına dönersek…

Bugünkü bina -bir şekilde gönderme yapsa da eskisine- aynı bina değil belli ki. mimdap.org için bir yazı derleyen Hasan Kıvırcık, 1999 depreminin ardından yıkılıp yenisinin yapıldığını yazmış.

Panolar da gitti mi, saklandı, korundu mu, 1999’a gelebilmiş miydi, merak ediyorum…

Bu arada Perran Hanım günüydü dün benim için; hakkında yazılar okudum, eski Türk filmleri izledim! Anlatacağım…

yapi.com.tr‘de -iyi ki- bir röportajı var; çok güzel. İyi okumalar.

KAYNAKLAR

  • Kaynakların hepsi yazının içinde…
  • Eskiler Arkitekt dergisinden, http://dergi.mo.org.tr/dergiler/2/224/3055.pdf
  • 70 ya da 80’ler renkli hali Mimdap ve Goethe’nin sitelerinden
  • En yeni hali Google’dan
  • Perran Doğancı’nın yaşamına dair metin görüntüsü ‘Mimarlara Mektuplar- 2014’ adlı bir kitaptaki Yılmaz Ergüvenç metninden

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

2 Yorumlar
  • Lale GİRİTLİOĞLU ÖZÜTAM
    Tarih: 00:54h, 19 Kasım Cevapla

    Merhaba ben Türkiye İş Bankası Kadıköy Şube ve Lojman Binası mimarlarından Süleyman GİRİTLİOĞLU’nun kızıyım. Babamı 1970 yılında bir iş kazasında kaybettiğimizde 40 günlükmüşüm. Bu bina 1956 yılında annem ve babam nişanlıyken babam ve arkadaşların katıldığı yarışmayı kazanmalarıyla yapılmış. Babam anneme uğur getirdiğini söylermiş. ”Ben ölür giderim ama bu binaya bir sey olmaz.” dermiş hep. Bu binanın manevi değeri ailemiz için büyüktür. Daha sonra babam Vakıflar Bankasının İstanbul’ da pek çok sube binasını da yapmış 1970 yılına kadar. Babacığım ışıklarda uyusun. Eserleri çok uzun yıllar yaşasın.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 21:04h, 24 Kasım Cevapla

      Amin!

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Gümüşsuyu

Apartıman Bosfor

Bu arada eklemeliyim. Bahsedilen teras artık yok, ek kat, hatta katlar kondurulmuş. Ama apartmanın içine iyi bakılmamış desem yalan olur. Apartmanda derginin sayfaları bile özenle konulmuş.  TERAS GİTMİŞ TABİİ Dergiden:  “Bu apartman Ayaspaşa’da, Alman sefarethanesi karşısındaki sırada, Mimar Sami ve Mühendis Livas beyler taralından yapılmıştır.

Devamı »
Nişantaşı

Vehbi Bey Apartmanı

“(Narmanlı Apartmanı)… Vehbi Bey Apartmanı gibi döneminin modası ‘Art Deco’ izleri taşımasa da, zamanın en modern yapılarından biriydi. Narmanlı’nın sahibi Hacı Mustafa Efendi’nin, kızına mirasında bu apartmandan pay ayırmaması üzerine, kendi gibi Erzurumlu damadı Vehbi Bey’in, eşinin gönül kırıklığını tamir için, iki ev sonrasındaki arsayı

Devamı »
Gümüşsuyu

Gümüşay Apartmanı – Ahmet Hamdi Tanpınar Evi

Misal çok yakınımda Gümüşsuyu-Ayaspaşa Emektar Sokak’ta bir berber var. Berber gibi berber. Saç tasarımı falan yapmıyor, pencereleri David Beckham ya da Ronaldo fotoğraflarıyla donatılmamış ve uygun fiyatlı. Meğer onun olduğu bina, Gümüşay Apartmanı, Ahmet Hamdi Tanpınar’ın son yaşadığı ve Türk Edebiyatı’nın benim en, en, en,

Devamı »
Yeldeğirmeni

Valpreda Apartmanı (İtalyan Apartmanı)

Bu yazıyı okumadan önce mimar, mühendis, şehir plancısı Aron Angel hakkındaki şu yazıyı okuyun isterim… Aron Angel’in ailesi, Sultan Abdülaziz’in isteği ve davetiyle İstanbul’a geliyor -çok güzel hikâye-. O ise 6 Haziran 1916’da Kadıköy Yeldeğirmeni’nde dünyaya geliyor.  Aron Angel ile ilgili ilk yazıda bahsettiğin ‘İstanbul

Devamı »
Gümüşsuyu

İndigo Apartmanı

İndigo Apartmanı’na özel, tarihinden, kimlerin yaşamış olduğundan önce isminin hikâyesini merak ediyorum. İsim etiketindeki ‘mavi’ de çoook bilinçli bir isim tercihi yapıldığını her zaman ortaya koyar. Kim, nasıl niye bu ismi koymuş? Bulamadım. MAVİ RENGİN KAYNAĞI Malum Latince adı, indigofera olan indigo bitkisi, tüm dünyada

Devamı »
Nişantaşı

Marmara ve Sümer Apartmanları

Güzel bina sevdamın nedenlerinden biri de bu iki binadır. Çünkü daha sıradan apartmanların, yazlık evlerin olduğu semtlerde oturan benim gibi çocuklar için -daha önce de söylemiştim- Vakko Fabrikası, -eski- Tercüman binası, Sümer ve Marmara gibi apartmanlar, Gümüşsuyu-İnönü Caddesi’ndeki binalar bir başkadır… O başkalık dikkat çeker,

Devamı »
Sirkeci

Agopyan Han

Ancak kapısı her şeye rağmen bize bir şeyler söylüyor, 1921 yılında hizmete girmiş misal. Binanın mimarı Levon Nafilyan. Levon Bey, bu toprakların ilk bevliye (üroloji) uzmanı ve aynı zamanda birçok askeri hekimin yetişmesinde rol oynamış bir hocanın, Andon Nafilyan Paşa’nın oğlu. Paris’te okumuş. Bankalar Caddesi’ndeki

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.