Türkiye İş Bankası Kadıköy Şube ve Lojman Binası

Yapım yılı: 1957

Başka bir bina yazacakken -pek çok defa olduğu gibi- anonim bir Facebook sayfasında ‘eski güzel Türkiye fotoğrafları’ gibi bir seriye bakarken buldum kendimi…

Ve bir fotoğraf! O kadar tanıdık ki… Bugün bambaşka, bugün “oymuş gibi yapan ama o olmayan bir yer”, Kadıköy ‘rıhtımında’ o geniş cephesiyle İş Bankası binası.

İstanbulluyum diyen hemen herkesin bilebileceği bir silüet.

İş Bankası 1950’lı yılların başında bir yarışma açıyor ve mimarlar Perran Doğancı, Altay Erol, Süleyman Giritlioğlu ve Cavit Özedey’in projesi birinci oluyor. Ve uygulanıyor.

Her daim varlığına şükrettiğim Arkitekt dergisi, 1957 yılının ikinci çeyreğinde yapıyı tanıttığına göre bina 1956-57 bitirilmiş olmalı.

RENKLİ PANOLARLA SAĞLANAN GİZLİLİK

Dergiden aktarıyorum:

“Binanın projesi verilen programa göre bodrum, zemin ve asma katları banka, diğer katları ise apartman dairelerini ihtiva edecek şekilde tanzim edilmiştir.

Teras katının manzara tarafı personel lokantasına, arka tarafı ise ikâmete tahsis edilmiştir. Binanın temelleri deniz seviyesinden 2 metre aşağıda yüzen betonarme bir havuz içindedir. Apartman katları ön daire yatak odaları dış tesirlere fazlasıyla maruz bulunduğundan lüzumlu ışık sathı dışındaki kısımlar sağır olarak düşünülmüş ve bu satıhlar dıştan muhtelif renkli cam mozaiklerle kıymetlendirilmiştir.

Banka katları sıcak hava ile apartman katları kaloriferle teshin edilmektedir.

Banka müşteri holünün bankosu seramik kaplanmış, desen ve seramikler Mediha Akarsu tarafından hazırlanmıştır.

‘ÇOK KİMSELER TARAFINDAN YADIRGANMIŞTIR’

Bina 1.500.000 liraya mal olmuştur. Kadıköy İş Bankası memleketimizde de revaç bulan ‘Polikromi’ (çok renkli) tatbik edilen ilk binalardan biridir. Bu itibarla, binanın cephesinin muhtelif pastel ve bazan daha kuvvetli renklerle kaplanması birçok kimseler tarafından yadırganmıştır. Esasen dışarıdaki ışıkla günün muhtelif saatlerinde, hattâ açık ve kapalı havalarda elde edilecek başarıyı önceden ölçmek bir hayli zordur. Kadıköy İşbankası yalnız çok uzaktan, cephesindeki renklerle güzel bir akuarel (sulu boya diyeyim buna) tesiri yapmaktadır.”

‘MEDİHA AKARSU SERAMİKLERİ’

Ben şahsen Mediha Akarsu‘nun seramik panolarına âşık oldum.

O dönemin seramik sanatçısı-mimar ilişkisine hayranım; sırf bunun izini sürmek bile çok keyifli ki, Türkiye’nin kendi bürosunu açmış ilk kadın mimarı olan Neyyire Perran Doğan’a onun Muammer Karaca ve seramik sanatçısı Mediha Akarsu ile ilişkisine sonraki metinlerde değineceğim. (Perran Doğan dosyası geliyor:)

YANITI BİLEN VAR MI?

Ancak yine de arada belirteyim Perran Hanım’ın öğrencilerine iki sorum var; 1- Üst katı kendi evi olan bürosundan fotoğraf-anı vs. var mı? 2- Nişantaşı’ndaki -şimdilerde kimsenin yaşamadığı, siteye tasarımcı Hatice Gökçe’nin yazdığı Güzel Apartmanı‘nı Perran Hanım yapmış olabilir mi?

Mimarların yapı listelerine ben nasıl ulaşabilirim bilmiyorum. Misal koca Emin Onat, Teksim Mete Caddesi’nde bir bina yapmış ama hangisi? Gel de çöz!

Neyse İş Bankası binasına dönersek…

Bugünkü bina -bir şekilde gönderme yapsa da eskisine- aynı bina değil belli ki. mimdap.org için bir yazı derleyen Hasan Kıvırcık, 1999 depreminin ardından yıkılıp yenisinin yapıldığını yazmış.

Panolar da gitti mi, saklandı, korundu mu, 1999’a gelebilmiş miydi, merak ediyorum…

Bu arada Perran Hanım günüydü dün benim için; hakkında yazılar okudum, eski Türk filmleri izledim! Anlatacağım…

yapi.com.tr‘de -iyi ki- bir röportajı var; çok güzel. İyi okumalar.

KAYNAKLAR

  • Kaynakların hepsi yazının içinde…
  • Eskiler Arkitekt dergisinden, http://dergi.mo.org.tr/dergiler/2/224/3055.pdf
  • 70 ya da 80’ler renkli hali Mimdap ve Goethe’nin sitelerinden
  • En yeni hali Google’dan
  • Perran Doğancı’nın yaşamına dair metin görüntüsü ‘Mimarlara Mektuplar- 2014’ adlı bir kitaptaki Yılmaz Ergüvenç metninden

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram
Share on facebook
Facebook

YORUMLAR

Henüz yorum yapılmamış.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Çankaya

(İkinci) Sönmez Apartmanı

Ankara’da 1937-1977 yılları arasında var olan Sönmez Apartmanı‘ndaki karakterlerimizi hatırlayalım; eski bir bürokrat ve siyasetçi Talat Sönmez, kızı Ruhiye ve damadı Refik Besim Bakuy. Ve benim gezip aşık olduğum, bugün hala güzelliğini koruyan “ikinci” Sönmez Apartmanı’na gelelim. (O merdivenler, o ara renkli camlar, o ışık,

Devamı »
Kurtuluş

Zümrüt Palas

Ressam Hamit Görele. Resimlerine aşina olmayanlar bile bilir ismini diye düşünüyorum. Özetle… Giresun’da doğmuş, Güzel Sanatlar Akademisi’nde Hikmet Onat ve İbrahim Çallı’nın öğrencisi olmuş, 1928’de mezun olduktan sonra Avrupa Resim Yarışması’nda ikinci olmuş, devlet bursuyla Paris’e giderek Andre Lhote ve Fernand Leger’in atölyelerinde öğrenim görmüş. 

Devamı »
Yeldeğirmeni

Valpreda Apartmanı (İtalyan Apartmanı)

Bu yazıyı okumadan önce mimar, mühendis, şehir plancısı Aron Angel hakkındaki şu yazıyı okuyun isterim… Aron Angel’in ailesi, Sultan Abdülaziz’in isteği ve davetiyle İstanbul’a geliyor -çok güzel hikâye-. O ise 6 Haziran 1916’da Kadıköy Yeldeğirmeni’nde dünyaya geliyor.  Aron Angel ile ilgili ilk yazıda bahsettiğin ‘İstanbul

Devamı »
Asmalımescit

Temel (Masumlar) Apartmanı

Bir ev, villa, hele de apartman ‘içinde dönen’ senaryoların her zaman ayrı bir cazibesi var. Bir apartmanın içindeki diyaloglardan birkaç sezon aşk, gerilim, insanlık, hayat dersleri dolu bir dizi çıkarmak mümkün. Bakınız en bildiklerimizden biri, Bizimkiler. E tabii bir dizinin ismi ‘apartman’lı olunca, adından bir

Devamı »
Arnavutköy

Tuncel Kurtiz’in Arnavutköy’deki ‘o’ evi

Sanatçı Tuncel Kurtiz’in 44 yıl arayla bir çatıda çektirdiği, İstanbul-Arnavutköy’deki büyük değişimi gösteren iki fotoğrafı belki siz de internette görmüşsünüzdür. Benim #tarih dergisinde en sevdiğim köşe idi ‘Dün & Bugün’; yıllar öncesinden genellikle ünlü birinin bir fotoğrafı bulunur, sonra o kişi orada anılarını anlatır ve fotoğraflanır.

Devamı »
Cihangir

Mavrodi Apartmanı

Kimi “Nilay Hanım, apartmanımı bir araştırsanız” diyerek bana adres gönderiyor, kimiyse algısını açıyor, gördüğüne bakar oluyor, hatta en istediğim şeyi yapıp kollektif bir bellek için belge-bilgi topluyor.  Dedikodulu yazım tarzım da şahidimdir ki, ikinci tip insanı daha çok seviyorum:) @bengandbengdesign ‘Resimli Apartmanlar’ serim için gönderdi… Cihangir, Mavrodi Apartmanı,

Devamı »
Gümüşsuyu

Tülin Apartmanı

Alguadiş, 1894’te Lüleburgaz’da doğmuş, Saint Joseph’i bitirdikten sonra Lozan’da mühendislik okumuş, 1921’de de İstanbul’a dönmüş. O, Türkiye’nin ilk betonarme mühendislerinden biri. O zaman mimar ve mühendis ayırımı yok…  Rafael Alguadiş’in sanatsal yanı da güçlü, mimarlığı ağır basıyor ama mühendis olarak da iş yapıyor. O ZAMANLAR,

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.