Türkiye İş Bankası Kadıköy Şube ve Lojman Binası

Yapım yılı: 1957

Başka bir bina yazacakken -pek çok defa olduğu gibi- anonim bir Facebook sayfasında ‘eski güzel Türkiye fotoğrafları’ gibi bir seriye bakarken buldum kendimi…

Ve bir fotoğraf! O kadar tanıdık ki… Bugün bambaşka, bugün “oymuş gibi yapan ama o olmayan bir yer”, Kadıköy ‘rıhtımında’ o geniş cephesiyle İş Bankası binası.

İstanbulluyum diyen hemen herkesin bilebileceği bir silüet.

İş Bankası 1950’lı yılların başında bir yarışma açıyor ve mimarlar Perran Doğancı, Altay Erol, Süleyman Giritlioğlu ve Cavit Özedey’in projesi birinci oluyor. Ve uygulanıyor.

Her daim varlığına şükrettiğim Arkitekt dergisi, 1957 yılının ikinci çeyreğinde yapıyı tanıttığına göre bina 1956-57 bitirilmiş olmalı.

RENKLİ PANOLARLA SAĞLANAN GİZLİLİK

Dergiden aktarıyorum:

“Binanın projesi verilen programa göre bodrum, zemin ve asma katları banka, diğer katları ise apartman dairelerini ihtiva edecek şekilde tanzim edilmiştir.

Teras katının manzara tarafı personel lokantasına, arka tarafı ise ikâmete tahsis edilmiştir. Binanın temelleri deniz seviyesinden 2 metre aşağıda yüzen betonarme bir havuz içindedir. Apartman katları ön daire yatak odaları dış tesirlere fazlasıyla maruz bulunduğundan lüzumlu ışık sathı dışındaki kısımlar sağır olarak düşünülmüş ve bu satıhlar dıştan muhtelif renkli cam mozaiklerle kıymetlendirilmiştir.

Banka katları sıcak hava ile apartman katları kaloriferle teshin edilmektedir.

Banka müşteri holünün bankosu seramik kaplanmış, desen ve seramikler Mediha Akarsu tarafından hazırlanmıştır.

‘ÇOK KİMSELER TARAFINDAN YADIRGANMIŞTIR’

Bina 1.500.000 liraya mal olmuştur. Kadıköy İş Bankası memleketimizde de revaç bulan ‘Polikromi’ (çok renkli) tatbik edilen ilk binalardan biridir. Bu itibarla, binanın cephesinin muhtelif pastel ve bazan daha kuvvetli renklerle kaplanması birçok kimseler tarafından yadırganmıştır. Esasen dışarıdaki ışıkla günün muhtelif saatlerinde, hattâ açık ve kapalı havalarda elde edilecek başarıyı önceden ölçmek bir hayli zordur. Kadıköy İşbankası yalnız çok uzaktan, cephesindeki renklerle güzel bir akuarel (sulu boya diyeyim buna) tesiri yapmaktadır.”

‘MEDİHA AKARSU SERAMİKLERİ’

Ben şahsen Mediha Akarsu‘nun seramik panolarına âşık oldum.

O dönemin seramik sanatçısı-mimar ilişkisine hayranım; sırf bunun izini sürmek bile çok keyifli ki, Türkiye’nin kendi bürosunu açmış ilk kadın mimarı olan Neyyire Perran Doğan’a onun Muammer Karaca ve seramik sanatçısı Mediha Akarsu ile ilişkisine sonraki metinlerde değineceğim. (Perran Doğan dosyası geliyor:)

YANITI BİLEN VAR MI?

Ancak yine de arada belirteyim Perran Hanım’ın öğrencilerine iki sorum var; 1- Üst katı kendi evi olan bürosundan fotoğraf-anı vs. var mı? 2- Nişantaşı’ndaki -şimdilerde kimsenin yaşamadığı, siteye tasarımcı Hatice Gökçe’nin yazdığı Güzel Apartmanı‘nı Perran Hanım yapmış olabilir mi?

Mimarların yapı listelerine ben nasıl ulaşabilirim bilmiyorum. Misal koca Emin Onat, Teksim Mete Caddesi’nde bir bina yapmış ama hangisi? Gel de çöz!

Neyse İş Bankası binasına dönersek…

Bugünkü bina -bir şekilde gönderme yapsa da eskisine- aynı bina değil belli ki. mimdap.org için bir yazı derleyen Hasan Kıvırcık, 1999 depreminin ardından yıkılıp yenisinin yapıldığını yazmış.

Panolar da gitti mi, saklandı, korundu mu, 1999’a gelebilmiş miydi, merak ediyorum…

Bu arada Perran Hanım günüydü dün benim için; hakkında yazılar okudum, eski Türk filmleri izledim! Anlatacağım…

yapi.com.tr‘de -iyi ki- bir röportajı var; çok güzel. İyi okumalar.

KAYNAKLAR

  • Kaynakların hepsi yazının içinde…
  • Eskiler Arkitekt dergisinden, http://dergi.mo.org.tr/dergiler/2/224/3055.pdf
  • 70 ya da 80’ler renkli hali Mimdap ve Goethe’nin sitelerinden
  • En yeni hali Google’dan
  • Perran Doğancı’nın yaşamına dair metin görüntüsü ‘Mimarlara Mektuplar- 2014’ adlı bir kitaptaki Yılmaz Ergüvenç metninden

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

2 Yorumlar
  • Lale GİRİTLİOĞLU ÖZÜTAM
    Tarih: 00:54h, 19 Kasım Yanıtla

    Merhaba ben Türkiye İş Bankası Kadıköy Şube ve Lojman Binası mimarlarından Süleyman GİRİTLİOĞLU’nun kızıyım. Babamı 1970 yılında bir iş kazasında kaybettiğimizde 40 günlükmüşüm. Bu bina 1956 yılında annem ve babam nişanlıyken babam ve arkadaşların katıldığı yarışmayı kazanmalarıyla yapılmış. Babam anneme uğur getirdiğini söylermiş. ”Ben ölür giderim ama bu binaya bir sey olmaz.” dermiş hep. Bu binanın manevi değeri ailemiz için büyüktür. Daha sonra babam Vakıflar Bankasının İstanbul’ da pek çok sube binasını da yapmış 1970 yılına kadar. Babacığım ışıklarda uyusun. Eserleri çok uzun yıllar yaşasın.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 21:04h, 24 Kasım Yanıtla

      Amin!

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Adalar

Hüseyin Rahmi Gürpınar Evi

Yine hafta sonu eki ya da bir dergi yapsam, kısacası bir ekip kursam ilk arayacağım insanlardan biridir Eyüp Tatlıpınar. Bir sohbetimiz sırasında birlikte çalıştığımız yıllarda Akşam Haftasonu için yazdığı, Heybeliada’daki Hüseyin Rahmi Gürpınar Evi’nden bahsetti; “E o yazıyı göndersene” dedim, tabii ki ‘takık’, “Adaya gideyim,

Devamı »
Karaköy

Karaköy Gümrük (Küçük Cedid Han)

Karaköy Gümrük Restoran… Şaka maka 10 yılını doldurmuş; açılışı 2014. (Türkiye’deki restoran yaşlarına köpek yaşı gibi bakmalıyız bence; her 10 yaşı, insan ömrüne benzerlikle anlatmak için 3 ya da 4 ile çarpmalıyız. Nasıl fikir?:) Neyse…) Önünden geçerken mimar imzasını görüp iki satır bir şey yazayım

Devamı »
Talimhane

Şen (Ses) Apartmanı

Salt Araştırma’nın hepimize açık arşivlerine geçtiğimiz günlerde bir yenisi daha eklendi;  Londra’da fotoğrafçılık da okuyan ressam Eleonora Arhelaou’nun (1937-2021) 1970’li yıllardan 1998’e kadar Beyoğlu, Tarlabaşı, Tepebaşı, Karaköy, Balat, Edirnekapı, Gedikpaşa, Heybeliada, Kurtuluş ve Talimhane semtlerindeki Rum mirasının izini süren fotoğrafları… Fotoğrafları anlamak için -bence- İstanbul’u

Devamı »
Talimhane

Billur Apartmanı

Sevgili Halil Kendir de benim gibi şehir dedektiflikleri peşinde olduğundan kendisini ve şahane fotoğraflarını ilgiyle takip ediyorum. Geçenlerde paylaştığı, İstanbul dışındaki bir yapıyı, “Sitede bulunsa ne güzel olur” diyerek bu hesaba ‘istedim’. O yapıyı bana bir de ‘bonus’ ile göndermiş. Ba-yıl-dım. Bir dönemin ‘inceliklerine’, bugüne

Devamı »
Ayvacık

Mehmet Ağa Konağı

Yaklaşık 20 yıldır hayatını yazarak kazanan, bir de kitabı olan biri Emre Dalkılıç. Adatepe’de (malum Çanakkale ilinin Ayvacık ilçesine bağlı bir köy), reklamcı Erhan Şengel ile eşi, belgesel yapımcısı Adatepe-Taş Mektep Derneği Başkanı Nilüfer Şengel’i ziyareti sayesinde Mehmet Ağa Konağı ile tanışıyor. İncelikle herumutortakarar.com için

Devamı »
Nişantaşı

Bayer Apartmanı

Hem kapısı (o tokmaklar, o yazı… Nedir?!), hem girişi, hem içiyle görkemli bir bina Bayer.  Mimarı, burada Konak Sineması, Divan Oteli gibi vesilelerle adını geçirdiğim Rükneddin Güney; hatta girişteki sütunda da ismi kazılı. YERİNDE NİŞANTAŞI SARAYI VARMIŞ Bayer ve çevresindeki birkaç apartmanın yerinde eskiden Sultan

Devamı »
Söke

Efes Sineması & Efes Palas Oteli

Ege Bey (Instagram’da @istany15) şahane fotoğraflar çekiyor. Bana Aydın Söke’de yıllardır faaliyet göstermeyen Efes Sineması ve faaliyeti nispeten daha yakın zamanda biten Efes Oteli’nin fotoğraflarını göndermiş, mesajının içine bir paragraf bilgiyle bilgi edinebileceğim birkaç link de bırakmıştı. Taaa ne zaman! Bilgisayarımı düzenlerken önce fotoğrafları sonra

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.