Yumurcak Sineması

Bir zamanların Güler, ardından Yumurcak Sineması

Beşiktaş Koton mağazası; yapı gibi yapı, hoşuma gidiyor, bir bakayım dedim, şimdi de ‘yok olan sinemalar’a sardım, ara ara paylaşırım.

Bina ‘art deco’ belli; ama mimarını -henüz- bulamadım. “Mimarı Sedat Güler’dir” diyen var fakat yapı 1939 yılında Gürel Sineması adıyla açılmış.

Sedat Gürel o dönemde 14 yaşında, pek mümkün gelmedi. Ama soyadı uyumu da dikkat çekici. (Yazmıştım, ilk metinde. Bilerek de editini böyle yapıyorum ki şimdi, katkı da görülsün. Yolumuz belli olsun. Yüksek Mimar, Restoratör Seda Özen Bilgili ‘çok güvenilir kaynaklardan öğrenmiş’, kayıp tarihe notunu düşelim. “Yumurcak Sineması’nın tadilatı mimar Sedat Gürel’in abisi mimar Sermet Gürel tarafından yapılmış; ilk yapan bir Alman mimar. Seda onu da bulacak bana.)

1970’te işletmeci değiştirerek Yumurcak adını almış. Tahmin edin işletmeci kim?

YAZLIKLI KIŞLIKLI SİNEMALAR

Burası Türker İnanoğlu’nun sinema işletmeciliğine başladığı yer. ‘Bahçesinde’ 5 bin kişilik yazlık, 1000 kişilik de kışlık sinema bulunan mekânı arkadaşı Toros Karabulut ile ortaklaşa kiralayarak başlamışlar işe. (Harbiye Açıkhava 5 bin kişilikti bildiğim; yani büyük olmalı, metinlerde ‘büyük restorasyon sonrası yazlık bahçe 9 bin kişilik oldu’ yazıyor ama bilemedim. Çok geldi:). 

Tahmin edilebileceği gibi sinemaya İlker İnanoğlu’nun oynadığı ‘Yumurcak’ filmlerine atfen bu isim verilmiş. Genellikle 2 Türk filmi birden oynatılırmış. Yazları bahçede Türk filmi, kapalı mekânda da yabancı film gösterilirmiş. İstanbul’un dörtbir yanından sinemaya izleyici gelirmiş.

Sinema 80’lerin ortalarında kapanınca bir süre çeşitli topluluklarca tiyatro salonu olarak kullanılmış. Sonra beyaz eşyacı (Galeri İrfan galiba), en son da Koton mağazası olmuş. 

ESKİ BEŞİKTAŞ’TA 30’U AŞKIN SİNEMA

Koton adına Gülden Yılmaz, “(…) mağaza mimarisi, sinemadan izler taşısın istedim. Mesela eskiden perdenin olduğu bölüme büyük bir ekran yerleştirdik. Sinemanın ruhunu da taşıyan özgün bir mimari ortaya çıktı” demiş. Tabii bu bilgiler olmadan ben hiç o havayı almamıştım, bir daha o gözle bakacağım.

Esas ilginci Beşiktaş’ta 1914’ten bu yana 30’un üzerinde kışlık ve yazlık sinema varmış! Misal hemen Yumurcak’ın karşısında bir otopark vardır arada, orası yazlık sinemaymış, mis. Şimdi kaç tane var acaba?

Bir binaya “Eskiden neymiş burası, kimler geçmiş içinden” diye bakmak ne güzel ya.

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

Share on whatsapp
WhatsApp
Share on email
Email
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn
Share on telegram
Telegram
Share on facebook
Facebook

YORUMLAR

8 Yorumlar
  • Tümer
    Tarih: 10:26h, 24 Ağustos Cevapla

    Bu binanın önünden geçerken hikayesini hep merak etmişimdir. Emeğinize sağlık.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 11:57h, 24 Ağustos Cevapla

      Çok teşekkürler…

  • Kutalmış Bayraktar
    Tarih: 12:11h, 09 Eylül Cevapla

    Nilay Hanım siteye yazar mısınız dedi, aslında onun twitter paylaşımının altına yorum yazmıştım. Yapıda Art Deco’dan doğma bir akım olan Art Moderne izleri görüyorum. Bunlar nedir; yumuşatılmış hatlar özellikle köşelerde pah işçilik, lombar gibi denizci öğelere öykünme, enternasyonel akımda olduğu gibi asimetrik ön-arka cephe… Ki Art Moderne, Art Deco ve International’ın bir türevi diye yazar kaynaklarda… Geçenlerde, Etiyopya’nın Asmara kentinde İtalyan kolonizasyon dönemi mirasına dair bu akımdan heyecan bulmuş mimari izleri kent sosyolojisi bağlamında inceleyen bir makaleyi baskı öncesi okuma şansı bulmuştum. Üslup ifade edilmişken, akım bilgisi ısrarla verilmemişti (postmodernist tarih okuması diyebiliriz). Mimarın isim bilgisinden ziyade, okulu, hangi bürolarda çalıştığı ve o dönem için hangi mimarlık dergilerini okuduğu dolayısıyla geniş biyografi çok önemli oluyor.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 12:18h, 09 Eylül Cevapla

      Çok sevindim; olmadı, ben alıp eklerdim bir şekil, çünkü böyle katkılar önemli. Mimar ismi de o anlamda mühim, bu tip yapıları kimin yaptığını bilmiyoruz, kaydı yok garip değil mi. Biri bir mimar isminde ısrarlı ama bakıyorsun o dönemde mimar 15 yaşında bile değil!!:) Böyle böyle kaydediyoruz, öğreniyoruz. Mimar ismi kadar önceki yapılarına bakma fikri -misal bu yorumla bile- çıkıyor. Önemli katkılar bunlar, teşekkürler

  • Kutalmış Bayraktar
    Tarih: 12:49h, 09 Eylül Cevapla

    Rica ederim! Bu meraklı soruşturmaların biriktireceği külliyat sonrasında karanlık tarafı kalmayan kent ve kentler atlas(lar)ını doğuracaktır. Bilgin olmak için önce ilgin olmak bu yüzden fevkalade önemli… Paylaşım, etkileşim için teşekkürler!

    • Nilay Örnek
      Tarih: 13:14h, 09 Eylül Cevapla

      Umarım öyle olur; ben de teşekkür ederim:) Sevgiler

  • Reha Arcan
    Tarih: 15:03h, 10 Eylül Cevapla

    Tam karşısın da otopark olan sinema..Kamburun bahçesi idi.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 19:48h, 12 Eylül Cevapla

      Öyleymiş..

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Harbiye

Belvü Apartmanı

Binanın altındaki kuruyemişçi bunu saklamak için elinden geleni yapsa da, Art Deco sundurma, o kapı, binanın dışını süsleyen oyma güller, çiçekler… Başınızı hafif kaldırdığınız anda incelemeye koyulacağınız Belvü, Elmadağ’ın en güzel apartmanlarından biri…  Büyük şehirlerde pek çok Belvü Apartmanı, misal Ankara’da Belvü Palas var(mış). Fransızca

Devamı »
Şişhane

Abuaf (Demet) Apartmanı

Ben Art Nouveau işlemelerini, özellikle de kapısını bir müzik aletinin gövdesine benzettiğimden, apartmanın ünlü bir klasik müzik bestecisinin olduğunu falan düşünmeye eğilimli idim. Bu binayı yıllar içinde o kadar çok fotoğraflamışım ki, “Demet Apartmanı” yazısı bile elimde farklı fontlarla mevcut. Ancak asıl ismi Abuaf Apartmanı.

Devamı »
Çemberlitaş

Barın Han

Prof. Emin Barın; mücellid, yani cilt yapan biri ve eşsiz bir hattat. Ve bence çok kıymetli bir grafik sanatçısı. Onun elinden çıkan küfi eserlere bakmaya doyamıyorum. Anıtkabir’de de onun yazısını görebilirsiniz, pek çok tahmin bile edemeyeceğiniz yer ve ayrıntıda da. BABADAN MÜCELLİD, BABADAN HATTAT 1913’te,

Devamı »
Çankaya

Işık Apartmanı

“Ayrancı Semti, Ankara’nın en eski yerleşim yerlerinden biridir. Ayrancı herkesin herkesle bir yerden tanışık olduğu, şehrin merkezine yürüme mesafesi yakınlığında, çoğunlukla memur, akademisyen, öğrenci ve kedilerin yaşadığı, sessiz ve alabildiğince yeşil bir topoğrafyaya sahiptir. Ayrancı kendi has mimari yapısıyla da dikkat çeker. Ankara civarındaki kıymetli

Devamı »
Taksim

Miramar Apartmanı

“Tüm bunlar toz oldu artık” Bugünkü mini metne başlık koyuyor olsam bunu yazardım. Bir mimarın peşinden, Marmara ve Sümer Apartmanları’ndan devam.  Agos ve Şalom gibi gazeteler yani azınlık yayınları olmasa tarihimiz -daha da- dev eksik. Dün  Karel Valansi’nin yazar Jak Alguadiş ile yaptığı söyleşiden bahsetmiştim.

Devamı »
Şaşkınbakkal

Velioğlu Apartmanı

Bu işi yapmaya önünden geçip de bilmediklerimiz için, kayıt tutmak için, Cumhuriyet dönemi mimarlarına selam çakmak için başladım denilebilir; en çok da meraktan tabii ki… Ama farklı örnekler gelince kaydını tutmak da hoşuma gidiyor. Uzun yıllardır tanıdığım Harun Velioğlu, paylaştığım Kaplancalı Apartmanı’na “Bizim komşumuz, ben

Devamı »
Kabataş

Rota Apartmanı

Bir cumartesi günü önünden geçerken Instagram hesabımdan Rota Apartmanı’nın sadece ismini paylaştım. İyi ki paylaşmışım, iyi ki “Bizim apartman” yazan Sabri Burçin Dermenci’ye “Biliyorsanız yazsanıza” demişim. Anında yanıt geldi, o kadar şahane ki, sabah sabah koştur koştur Kabataş’a gidip fotoğraf çektim. ‘YABANCI ÇALIŞANLAR İÇİN TASARLANMIŞ’

Devamı »