Zaman zaman “insan insanın kurdu, merak insanın yurdu” olabiliyor.
Geçen hafta -yine- bir fotoğrafı görür görmez evden fırlayıp “Şu bina olabilir mi?” yürüyüşü yaparken bunu düşündüm.
Bu merakla ve bu merakı faydaya dönüştürmekle ilgili bir şey. Ve bu çok güzel!
BİR GREKIAN ESERİ DAHA
Gümüşsuyu’nun ikonik binalarından Gümüşsuyu Palas’ı (Azaryan Apartmanı) 2020 yılında yeniden Léon Gurekian ile bağladığıma seviniyorum. Şimdi herkes yıllardır bu böyle biliniyormuş gibi anıyor. Merak!
Geçtiğimiz günlerde aynı -İtalyanca- kaynaktan, mimarın torununun yazdığı kitaptan fotoğraflarla Maksud Şahbaz Evi‘nin fotoğraflarını da bulup, -şok edici- Halaskargazi Caddesi’nin eski haliyle paylaşmıştım. Ona bakarken gördüm; torunu Armen Grekian’ın kitabında bir fotoğraf var ve altında “1906-Shahnazar (?) Appartamenti, Constantinopoli” yazıyor.
Soru işareti beni hemen harekete geçirdi. Bina Şişhane’de olabilir gibi geldi. Pervititch haritasından bir Şişhane haritası fotoğrafı da çekip çıktım evden ve sokakta yürürken binanın yüzey işlemelerinden buldum. Haritadaki ismiyle “Jak Fahri Apartmanı”.
Artık bu binanın mimarının da Léon Gurekian (Levon Güreğyan diye de yazılmış onu da ekleyeyim) olduğunu, 1906 yılında yapıldığını kayda geçebiliriz:)
Bina bugün otel, ismi Ansen Suites.
OTEL İSMİNDEN APARTMAN ADINA
Otelin sitesinde “Tarihçemiz” kısmında tarihçeleri yok ama fotoğraflara bakanken “Ansen Apartmanı” isminde biraz dekoratif bir tabela görünce “Binanın ismi bir dönem Ansen de olmuş mudur?” diye de baktım.
Milliyet Gazetesi’nin 2008 tarihli “10 odalı otelde iki restoran” başlıklı haberinde -Elif Berköz Ünsay yapmış- şöyle deniyor:
“Esra Pamuksüzer (…) Pera’daki tarihi Ansen Apartmanı’nın satılık olduğunu görünce hayalini gerçekleştirmek için burayı satın aldı. Dört katlı tarihi binanın adını ve kapı numarasını otelin adı olarak seçti: Ansen 130 Suites.
Binanın dış cephesi orijinaline sadık kalınarak yenilendi. İçi baştan aşağı tekrar inşa edildi. Ansen Apartmanı’ndan geriye sadece adının yazılı olduğu levha (bunu ben henüz görmedim) ve trabzanlar kaldı. Daha önce apartman dairesi olarak kullanılan alanlar otel odalarına dönüştürüldü”.
TimeOut haberine göre ise otel 2003’te renove edilmiş, 5 katın üst iki katı Haliç manzaralı, diğer katlar ve ön cephe ise Meşrutiyet Caddesi’ni görüyor.
JAK FARHİ OLMASIN!
Bu arada binaya ilk ismini veren Jak Fahri kim; çok aradım bulamadım.
Normalde her türlü isim denemesi yapmama rağmen, Jak Fahri’de bunu yapmamıştım. Açıkçası Pervititch haritasında isimsel hata çok nadir oluyor gibi bir ön kabulüm var. Bugüne kadar bir tek İnönü caddesindeki Dilaram / Dilamar Apartmanı’ndan şüphelendim.
Ama bu metni Instagram’da paylaştığımda “Jak Farhi olabilir” yazınca aşırı mantıklı geldi.
Genelde Türkiye’nin bir dönemine dair araştırma yapmanın en büyük güçlüklerinden biri isimler, yer adları.
Her türlü yazılışları var. Özellikle de konu azınlıklar, yabancı isimleri ise.
Bakınız mimar Léon Gurekian’ın ismi Leon Gurekian var -Agos gibi gazetelerde- Levon Güreğyan var.
Arama yaparken her şeyi denemeniz gerekiyor. Misal benim için bu konudaki en üst örneklerden biri, Şakirpaşa Ailesi’nin yaşadığı binaları araştırırken Fahrelnissa (isim zaten 20 türlü aranıyor) Hanım’ı, “Fahnünnisa İzzet Devrim Hanımefendi” diye bulabilmem idi.
Neyse! Bir Jak Farhi buldum. Zamanının terzisi. İzmir’de Irgatpazarı’nda çalışan Jak Farhi de aynı kişi olabilir. 30 Mayıs 1930 tarihli Akşam Gazetesi’nde de bir ilanda “Meşrutiyet Caddesi, no 60, Jak Farhi Apartmanı” denilmiş.
Henüz yorum yapılmamış.