Tarcan Apartmanı

Yazar Hıfzı Topuz, ‘Nişantaşı Anıları’nda, “Bir kulüp gibiydi” diye tanımladığı Nişantaşı-Kamelya Apartmanı’nın ziyaretçileri arasında Selim Sırrı Tarcan’ın kızı Azade Hanım’ı da sayıyordu.

Paylaştığımda, Defne Koryürek şöyle yazdı: Selim Sırrı Tarcan’ın kızı Azade Hanım, Nişantaşı’nda Alattin’den Topağacı’na inerken, Şakayık Sokak’ın köşesinde Tarcan Apartmanı’nın giriş katında otururdu (en üst katta da Piyale Makarnaları’nın sahibi aile) Azade Hanım jimnastikçiydi ve evinde kişisel – küçük gruplara ders verirdi. Annem ona giderdi. Benim de iki üç kez uğramışlığım var, postür için. Dursun kenarda. Bir gün bir şeyleri bağlarsın sen birbirine…”

Ya bağlamaz mıyım!

TARIK TARCAN, KENAN KALAV…

Onlarca kez Tarcan Apartmanı’nın onlarca kere önünden geçmişimdir ve fakat hep “Tarık Tarcan ile alakası var mıdır acaba?” diyerek… Karşı çaprazında da Kalav Apartmanı var! 80’lerde Serpil Çakmaklı, Banu Alkan filmleriyle zehirlenmiş insanlarız yani, kafa ötesine çalışmamış! 

Bir daha gittim, daha dikkatli baktım ki, şu günlerde girişi boyanan Tarcan Apartmanı’nın dışında bir tabelada “Selim Sırrı Tarcan, 2 Mart 1957’de burada ölmüştür” yazıyor. (Ben olsam pozitiflemeyle yazardım yalnız; SST bilmem kaç yıl bu apartmanda yaşadı, çok değerli eserlerinden bir kısmını bu binada yazdı, pek çok kıymetli ismi evinde ağırladı; falan filan… Ama yazılması nadir, yazılması güzel zaten).

APARTMAN BİLGİSİ EH

Hıfzı Topuz, 1952’de Tarcan ile evinde röportaj yapmış; buradan bir apartman değil de müstakil ev gibi bahsediyor sanki. Azade Tarcan ile eşi Tevfik Kent’in evi satıp Paris’e yerleştiklerinden söz ediyor. Bu yüzden apartmanın yapılış yılını çok da çıkaramıyorum.

Şakayık Sokak’ın eski ismi Çınar Sokak; Azade Hanım’ın jimnastik ilanları Ihlamur Sokak no:6, belki yer değiştirdi… Yani apartmana dair bulgularım kısıtlı maalesef. 

ALİ FAİK ÜSTÜNİDMAN’IN ÖĞRENCİSİ

Ama bu konu vesile oldu, ismini sporla ilgili -ve hatta ilgisiz- pek çok kişinin bileceği, adı okul ve spor salonlarına da verilmiş olan Selim Sırrı Tarcan hakkında bayağı okuma yaptım. “Vay be!” diye diye… 

Babası o 2 yaşındayken şehit düşüyor, spora ilgisi Galatasaray Lisesi’ndeki hocası Ali Faik Bey sayesinde oluyor. Peki soyadı kanunu ile Ali Faik Bey’in soyadı ne oluyor; Üstünidman!

Şehit maaşı yetmediğinden Tarcan, liseyi Galatasaray’da bitiremese de hep başarılı biri oluyor; Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk beden eğitimi öğretmeni; ilk beden öğretmenlerini de yetiştiren kişi.

VOLEYBOL, BOKS… BİR ÇOK İLK SAYESİNDE…

Asker, spor yöneticisi ve siyasetçi. 

Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi kurucusu, ülkemizin modern Olimpiyatlara katılmasının sebebi. 

58 kitabı, 2500’ü aşan makalesi, 1520 konferansı var imiş (bunu etkilenin diye yazıyorum).

Osmanlıca yazılmış, bakması bile çok hoşuma giden, çocuklara spor eğitimi kitapları var, fotoğraflı. Çocukları çok severmiş belli.

Selim Sırrı Bey, Türkiye’de voleybol ve boksun da kurucusu.

“İsveç’e pazularımla gittim, kafamla döndüm” diyen Tarcan, oradaki beden eğitimi ihtisasından çok şey öğrenmiş.

GENÇLİK MARŞI DA ONUN SAYESİNDE İMİŞ!

Bu arada benim için yeni bilgi; bilmiyordum. Dağ Başını Duman Almış sözleriyle bildiğimiz Gençlik Marşı var ya; Tarcan, İsveç’te duyduğu ‘Tre Trallande Jantör’ (Şakıyan Üç Kız Kardeş) adlı parçayı, İsveç yetkililerinin izniyle Türkçe’ye uyarlatmış. Notalarını getirmiş, Ali Ulvi Elöve sözleri Türkçeleştirmiş. Marş, ilk kez 1916’da Kadıköy’deki İdman Bayramı’nda çalınmış. Apartman peşinde öğrendiklerime bak!

ZEYBEK OYNAMIŞ

İsveç’te folklor çalışmalarının nasıl yapıldığını gören Selim Sırrı Bey, 1911’de yurda dönünce Osmanlı’da folklor çalışmalarını başlatan ilk kişi olmuş. Ege bölgesinden zeybek oyunlarını derlemiş; Atatürk’ün karşısında oynamış ve Mustafa Kemal Atatürk de çok etkilenmiş.

Bir yazısını okudum; zeybeğe eğilme nedeni kadın-erkek birlikte dans edilmesi.

Daha neler neler…

Ancak Selim Sırrı Tarcan’ın hayatı uzun uzun -başarısı o kadar çok ki mecburen- anlatılırken eşinden hiç bahsedilmemesi bana hep garip geliyor. Allah’tan buldum eşinin ismi Hediye… 

Kızları da meşhur Selim Sırrı Bey’in; onun yolundan gidiyor kızları da. Büyük kızı Selma modern dans, Azade ise jimnastik eğitmeni oluyor.

ÖNCÜ KADINLAR

Bu arada ben tamamen kaçırmışım; 2019’da Marie Andersson ve Nancy Atakan, Türkiye’deki beden eğitimi sistemi ve kadın özgürleşmesi üzerine SALT Beyoğlu’nda ‘Uygun Adım Marş!’ adlı bir sergi açıyorlar. Bu serginin özneleri de Selim Bey’in yanı sıra -ondan da daha çok- modern dansçı Selma Mimaroğlu ile Azade Tarcan Kent (1947 tarihli ilanlarda bile Azade Hanım’ın iki soyadını birden kullanması hoşuma gitti, ne yalan söyleyeyim). Azade Hanım özel dersler bir yana, radyodan da jimnastik anlatmış…

Bu yazıyı paylaştığımda yazar Kaya Tanış da Twitter’da şu bilgileri eklemiş: “Tarcan’ın damadı da epey ilginç bir karakter olan Tevfik Kent. Bahsi geçen apartmanda epey sanatçı ağırladıkları gibi, Kent bir de (tek) hikâye kitabı yazar: Çelik Yıldırım. Rivayet o ki kendisine emanet edilen Nail V.’nin tek romanını polis korkusuyla yakar. Fikret Mualla ve Abidin Dino’yla çok yakınken, belirsiz bir nedenle araları açılır. Usulca ortalıktan çekilir Fuat Kent de. Piyanoda ‘Mucize çocuk’ olarak görülen ve bursla yurt dışına gönderilen çocuklarına ise elbette Selim adını verirler.”

Tanış, “Büyük ihtimal Tarcan Apartmanı’nda, dede-torun Selimler bir arada” diyerek bir de fotoğraf paylaştı.

Ben de torunun adı Fuat diye biliyordum. Şu benzerlik beni çok şaşırtmıştı. Selim Fuat Kent imiş, Klark Kent gibi aile!