Tarcan Apartmanı

Yazar Hıfzı Topuz, ‘Nişantaşı Anıları’nda, “Bir kulüp gibiydi” diye tanımladığı Nişantaşı-Kamelya Apartmanı’nın ziyaretçileri arasında Selim Sırrı Tarcan’ın kızı Azade Hanım’ı da sayıyordu.

Paylaştığımda, Defne Koryürek şöyle yazdı: Selim Sırrı Tarcan’ın kızı Azade Hanım, Nişantaşı’nda Alattin’den Topağacı’na inerken, Şakayık Sokak’ın köşesinde Tarcan Apartmanı’nın giriş katında otururdu (en üst katta da Piyale Makarnaları’nın sahibi aile) Azade Hanım jimnastikçiydi ve evinde kişisel – küçük gruplara ders verirdi. Annem ona giderdi. Benim de iki üç kez uğramışlığım var, postür için. Dursun kenarda. Bir gün bir şeyleri bağlarsın sen birbirine…”

Ya bağlamaz mıyım!

TARIK TARCAN, KENAN KALAV…

Onlarca kez Tarcan Apartmanı’nın onlarca kere önünden geçmişimdir ve fakat hep “Tarık Tarcan ile alakası var mıdır acaba?” diyerek… Karşı çaprazında da Kalav Apartmanı var! 80’lerde Serpil Çakmaklı, Banu Alkan filmleriyle zehirlenmiş insanlarız yani, kafa ötesine çalışmamış! 

Bir daha gittim, daha dikkatli baktım ki, şu günlerde girişi boyanan Tarcan Apartmanı’nın dışında bir tabelada “Selim Sırrı Tarcan, 2 Mart 1957’de burada ölmüştür” yazıyor. (Ben olsam pozitiflemeyle yazardım yalnız; SST bilmem kaç yıl bu apartmanda yaşadı, çok değerli eserlerinden bir kısmını bu binada yazdı, pek çok kıymetli ismi evinde ağırladı; falan filan… Ama yazılması nadir, yazılması güzel zaten).

APARTMAN BİLGİSİ EH

Hıfzı Topuz, 1952’de Tarcan ile evinde röportaj yapmış; buradan bir apartman değil de müstakil ev gibi bahsediyor sanki. Azade Tarcan ile eşi Tevfik Kent’in evi satıp Paris’e yerleştiklerinden söz ediyor. Bu yüzden apartmanın yapılış yılını çok da çıkaramıyorum.

Şakayık Sokak’ın eski ismi Çınar Sokak; Azade Hanım’ın jimnastik ilanları Ihlamur Sokak no:6, belki yer değiştirdi… Yani apartmana dair bulgularım kısıtlı maalesef. 

ALİ FAİK ÜSTÜNİDMAN’IN ÖĞRENCİSİ

Ama bu konu vesile oldu, ismini sporla ilgili -ve hatta ilgisiz- pek çok kişinin bileceği, adı okul ve spor salonlarına da verilmiş olan Selim Sırrı Tarcan hakkında bayağı okuma yaptım. “Vay be!” diye diye… 

Babası o 2 yaşındayken şehit düşüyor, spora ilgisi Galatasaray Lisesi’ndeki hocası Ali Faik Bey sayesinde oluyor. Peki soyadı kanunu ile Ali Faik Bey’in soyadı ne oluyor; Üstünidman!

Şehit maaşı yetmediğinden Tarcan, liseyi Galatasaray’da bitiremese de hep başarılı biri oluyor; Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk beden eğitimi öğretmeni; ilk beden öğretmenlerini de yetiştiren kişi.

VOLEYBOL, BOKS… BİR ÇOK İLK SAYESİNDE…

Asker, spor yöneticisi ve siyasetçi. 

Türkiye Milli Olimpiyat Komitesi kurucusu, ülkemizin modern Olimpiyatlara katılmasının sebebi. 

58 kitabı, 2500’ü aşan makalesi, 1520 konferansı var imiş (bunu etkilenin diye yazıyorum).

Osmanlıca yazılmış, bakması bile çok hoşuma giden, çocuklara spor eğitimi kitapları var, fotoğraflı. Çocukları çok severmiş belli.

Selim Sırrı Bey, Türkiye’de voleybol ve boksun da kurucusu.

“İsveç’e pazularımla gittim, kafamla döndüm” diyen Tarcan, oradaki beden eğitimi ihtisasından çok şey öğrenmiş.

GENÇLİK MARŞI DA ONUN SAYESİNDE İMİŞ!

Bu arada benim için yeni bilgi; bilmiyordum. Dağ Başını Duman Almış sözleriyle bildiğimiz Gençlik Marşı var ya; Tarcan, İsveç’te duyduğu ‘Tre Trallande Jantör’ (Şakıyan Üç Kız Kardeş) adlı parçayı, İsveç yetkililerinin izniyle Türkçe’ye uyarlatmış. Notalarını getirmiş, Ali Ulvi Elöve sözleri Türkçeleştirmiş. Marş, ilk kez 1916’da Kadıköy’deki İdman Bayramı’nda çalınmış. Apartman peşinde öğrendiklerime bak!

ZEYBEK OYNAMIŞ

İsveç’te folklor çalışmalarının nasıl yapıldığını gören Selim Sırrı Bey, 1911’de yurda dönünce Osmanlı’da folklor çalışmalarını başlatan ilk kişi olmuş. Ege bölgesinden zeybek oyunlarını derlemiş; Atatürk’ün karşısında oynamış ve Mustafa Kemal Atatürk de çok etkilenmiş.

Bir yazısını okudum; zeybeğe eğilme nedeni kadın-erkek birlikte dans edilmesi.

Daha neler neler…

Ancak Selim Sırrı Tarcan’ın hayatı uzun uzun -başarısı o kadar çok ki mecburen- anlatılırken eşinden hiç bahsedilmemesi bana hep garip geliyor. Allah’tan buldum eşinin ismi Hediye… 

Kızları da meşhur Selim Sırrı Bey’in; onun yolundan gidiyor kızları da. Büyük kızı Selma modern dans, Azade ise jimnastik eğitmeni oluyor.

ÖNCÜ KADINLAR

Bu arada ben tamamen kaçırmışım; 2019’da Marie Andersson ve Nancy Atakan, Türkiye’deki beden eğitimi sistemi ve kadın özgürleşmesi üzerine SALT Beyoğlu’nda ‘Uygun Adım Marş!’ adlı bir sergi açıyorlar. Bu serginin özneleri de Selim Bey’in yanı sıra -ondan da daha çok- modern dansçı Selma Mimaroğlu ile Azade Tarcan Kent (1947 tarihli ilanlarda bile Azade Hanım’ın iki soyadını birden kullanması hoşuma gitti, ne yalan söyleyeyim). Azade Hanım özel dersler bir yana, radyodan da jimnastik anlatmış…

Bu yazıyı paylaştığımda yazar Kaya Tanış da Twitter’da şu bilgileri eklemiş: “Tarcan’ın damadı da epey ilginç bir karakter olan Tevfik Kent. Bahsi geçen apartmanda epey sanatçı ağırladıkları gibi, Kent bir de (tek) hikâye kitabı yazar: Çelik Yıldırım. Rivayet o ki kendisine emanet edilen Nail V.’nin tek romanını polis korkusuyla yakar. Fikret Mualla ve Abidin Dino’yla çok yakınken, belirsiz bir nedenle araları açılır. Usulca ortalıktan çekilir Fuat Kent de. Piyanoda ‘Mucize çocuk’ olarak görülen ve bursla yurt dışına gönderilen çocuklarına ise elbette Selim adını verirler.”

Tanış, “Büyük ihtimal Tarcan Apartmanı’nda, dede-torun Selimler bir arada” diyerek bir de fotoğraf paylaştı.

Ben de torunun adı Fuat diye biliyordum. Şu benzerlik beni çok şaşırtmıştı. Selim Fuat Kent imiş, Klark Kent gibi aile!

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

4 Yorumlar
  • Bora Koç
    Tarih: 20:51h, 03 Şubat Cevapla

    Nilay Hanım, söz konusu Tarcan Apartmanı hakkındaki yazınız dahil olmak üzere ‘Her Umut Ortak Arar’ sitenizdeki pek çok yazıyı keyifle okudum. Böylesi değerli bir arşiv için size çok teşekkür ederim, emeklerinize sağlık. Naçizane bu yazıya ilave olarak; Selim Sırrı Tarcan’ın yeğeninin Türkiye’nin ilk beyin cerrahi uzmanı ve önemli bestekâr Bülent Tarcan olduğunu belirtmek isterim. Gelecek yazıları merakla bekliyorum. Teşekkürler.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 09:28h, 07 Şubat Cevapla

      Çok teşekkürler; sevgiler

  • Bora Koç
    Tarih: 20:19h, 19 Şubat Cevapla

    Geri dönüşünüz için teşekkür ederim. Sağlıcakla kalın.

    • Nilay Örnek
      Tarih: 19:35h, 24 Şubat Cevapla

      siz de:)

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Cihangir

Demir Palas

Bina dedektifliği işinde:) birkaç “çıkış noktası var”; biri binayı görüp merak eder, araştırmaya başlarsınız ki -genellikle zorlu olan budur-. Kimi zaman da bir biyografi-anı kitabından, mimarlıkla ilgili bir yazından ya da muhabbetten yola çıkar binayı aramaya başlarsınız ki, daha keyifli ve nispeten kolay olan da

Devamı »
Eminönü

Sadıkiye Han

Bina Eminönü’nde; ismi Sadıkiye Han. O kadar güzel ki her ayrıntısı.  Alnında dönemin önemli çay ithalatçılarından İsagulyan’ın Osmanlıca, Ermenice ve Fransızca duvar reklamı var. Ama fotoğraflara da bakın. Bu han “koruma kararı çıkmış” bir bina. Her yerine ayrı özensizlik (ağır kelimeler kullanasım var da…)  Ben

Devamı »
İlkadım

Kefeli Apartmanı

Bu hesap ve siteye uzaktan hep güzel katkısı olan iç mimar Didem Avincan ne zamandır bana “Samsun’da bir binayı yazacağım” diyordu. Bana gönderdiği bir haber linkini okudum; Prof. Dr. Yücel Tanyeri, habergazetesi.com‘daki köşesinde şöyle diyordu: “Kefeli Apartmanı, çocukluğumuzda Samsun’un en görkemli yapısı idi. 1950’li yıllarda Samsun’un

Devamı »
Taksim

Miramar Apartmanı

“Tüm bunlar toz oldu artık” Bugünkü mini metne başlık koyuyor olsam bunu yazardım. Bir mimarın peşinden, Marmara ve Sümer Apartmanları’ndan devam.  Agos ve Şalom gibi gazeteler yani azınlık yayınları olmasa tarihimiz -daha da- dev eksik. Dün  Karel Valansi’nin yazar Jak Alguadiş ile yaptığı söyleşiden bahsetmiştim.

Devamı »
Nişantaşı

Nine Apartmanı

Programı hazırlayan Cem (Erciyes) ile Kansu (Şarman), beni bu site, bu oluşum vesilesiyle programa davet ettiklerinde (buyrun yayın burada) ben de onlara sürpriz yapıp, Reşat Ekrem Koçu’nun yıllarca birlikte çalıştığı, çok sevdiği Sabiha Rüştü Bozcalı’nın evlerinin izini sürmeye karar verdim. Önceki metinlerde ayrıntılı bilgiler de

Devamı »
Asmalımescit

Temel (Masumlar) Apartmanı

Bir ev, villa, hele de apartman ‘içinde dönen’ senaryoların her zaman ayrı bir cazibesi var. Bir apartmanın içindeki diyaloglardan birkaç sezon aşk, gerilim, insanlık, hayat dersleri dolu bir dizi çıkarmak mümkün. Bakınız en bildiklerimizden biri, Bizimkiler. E tabii bir dizinin ismi ‘apartman’lı olunca, adından bir

Devamı »
Gümüşsuyu

Mühendis İbrahim Galip Bey Apartmanı

Genellikle dev blok yapıları ben pek sevmem. Bu yüzden de Gümüşsuyu’nda, İnönü Caddesi üzerinde her ama her gün, hemen hemen her açıdan görüp de hiç fotoğraflamadığım yapılardandır;  Bugünkü adıyla Akar Palas ve ismi hiç değişmeyen Üçler Apartmanları. Benim gözümde yan yana duran iki dev apartman. 

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.