Apelyan (Santa Maria) Apartmanı

Neredeyse yayınlandığı gün popüler olan Netflix dizisi Kulüp’ü ‘geçmişi nasıl canlandırmışlar’ diye izlemeye başladım… 

O anlamda pek çok kötü örnek arasından başarıyla sıyrıldığını da düşündüm, -şahsi fikir-.

Dizide bir apartmana dair konuşma da var üstelik. Hemen tanıdım! Çünkü dizide, Gökçe Bahadır (Matilda) ile Asude Kalabek’in (Raşel) olduğu sahnede ‘Raşel Salomon Aseo’ adıyla geçse de bizler onu Apelyan Apartmanı hatta Galeri Apel olarak tanırız! Galatarasaray Lisesi’nin hemen arkasında kalan, -çoğu zaman- ağaçlarla saklı, yanındaki yokuş-merdivenlerle özdeşleşen sarı, köşe bina.

Sonra bana apartmanı soran 30’a yakın mesaj gördüm.

Merakın bir kısmını gidereyim.

‘MİMAR İTALYAN DENİLİYOR’

Muhtemelen asıl, en kapsamlı bilgi tabii ki Galeri Apel’in kurucusu, sahibi Nuran Terzioğlu’nda; aynı binada 20’nci yıllarını kutladıkları ‘Nostospektif’ sergisi kataloğunda… 

Yazıyı yazarken ne kadar uzun zamandır galeriye gitmediğimi düşündüm:(

Binanın İtalyan bir mimar tarafından, 175 yıl kadar önce yapıldığı düşünülüyor. 

‘9 SENE SUYU AKMAMIŞ BİR BİNAYDI’

2017 yılında, Galeri Apel’in 20’nci yılı nedeniyle Aslı İzmirli’nin Milliyet Sanat için Nuran Hanım ile yaptığı röportajdan başlayalım:

“Burada galeri açacağımı söylediğimde herkes güldü, sadece Nevzat Sayın gülmedi. Burayı 1994’te aldım. Nevzat’la güle oynaya, çok eğlenerek mimarisiyle ilgilendik. Burası dökülüyordu o zamanlar. Alt katı iki sene sonra alabildik. Oradaki marangoz bize ucuza sattı. 1998’de açtık galeriyi. Bu binanın 170 senelik olduğu tahmin ediliyor. Binanın ismi Apelyan Apartmanı. Ben de ‘çağrı’ anlamına gelen ‘apel’ kısmını aldım. Bu kelimeyi çok yakıştırdım galeri anlayışıma. Fakat tarihçi olan kızım birkaç yıl önce kapıda eski Türkçe Santa Maria apartmanı yazdığını fark etti. Bu hikâyeyi kataloğa yazdım. (…) İlk açıldığında özel misafir dışında kimse uğramıyordu. Sokaktan kimse geçmiyordu. Ama ben küçüklüğümden biliyorum ki Beyoğlu eski hüviyetine döner. Nitekim öyle de oldu. Burada bir sürü galeri açıldı.”

‘ABD’DEN AİLE ULAŞMIŞ AMA…’

Aynı yıl Erkan Aktuğ, Hürriyet röportajında ise şunları söylüyor Nuran Terzioğlu:

“Binanın hikayesi de ilginç. Apel’in adı Apelyan apartmanından geliyor. Ve yıllar sonra Apelyan Efendi’nin California’da yaşayan ailesinden biri size ulaşıyor…

Evet, galeriye gelen izleyicilerden birçok defa apartmanın geçmişiyle ilgili ilginç anılar, rivayetler dinledik. Başlangıçta mekân çok problemliydi. 9 sene su akmamış bir mekân. Birkaç işgalci oturuyordu. 1884 depremini yaşamış bir bina, ondan önce olmalı yapılış tarihi. Belediyeye gittiğimizde elde ettiğimiz haritalarda ‘Apelian Apartmans’ diye geçiyor. Geçtiğimiz yıllarda tarihçi olan kızım bana dedi ki, ‘Kapıya kocaman Apelyan Apartmanı diye yazıp tabela koymuşsunuz ama eski Türkçe Santa Maria Apartmanı yazıyor.’ (Gülüyor) Ama galerinin adını Apel koymasaydık, belki de Hasmik Seropyan’dan hiç haberimiz olmayacaktı. Bizi internette ‘Apelyan’ diye arama yaparken tesadüfen buldu, e-posta gönderdi. Hasmik hanımla buluşup hikâyenin eksik parçalarını birleştirecektik ama olmadı, 2013 yılında hayata veda etti. Hasmik Hanım, Apelyan Efendi’nin kız kardeşinin torunuymuş. Apelyan Efendi, Hasmik hanımın annesini ve dayısını evlat olarak büyütmüş ve hiç evlenmemiş. Apartman da 1980’e kadar annesi ve dayısınınmış. ‘Bizim ailenin hikâyesi roman gibi… Galeriye Apel ismini vermeniz beni çok ama çok sevindirdi’ diye yazmıştı.”

Fotoğraf notları…

* Bina fotoğraflarını ben çektim

* İçinin fotoğraflarını instabul.co sitesinden aldım, satışta olan 3. kata dair, 140?125 m2 imiş.

* Binanı şeklini tam anlayamadım; o yüzden planını bir mimarlık sitesinden bulunca eklemek istedim

* Frank Sinatra ile olan fotoğraf, Galeri Apel’i göstersin istedim, sevgili Onur Yüksel fotoğrafından kadraj

* Dergi fotoğrafı, Galeri Apel Instagram sayfasından