Ankara’dan (Gemi Ev) Erzincan’a (Gemi İş Merkezi ve Erzincan Otogarı) uzanan mimar Danyal Tevfik Çiper yolculuğumuzda içini çok merak ettiğim, “Umarım bir gün fotoğraf bulur da görebiliriz” dediğim bir evden bahsedeceğim: Mersin’de 1980-81 yılları arasında inşa edilen ve artık var olmayan Mustafa Arif Yavuz Evi.
Bu evi ben özellikle üç metinden okudum. Biri Müge Cengizkan’ın ‘Tavizsiz bir modernist mimar: Danyal Tevfik Çiper’ kitabı ile TMMOB Mimarlar Odası Mersin Şubesi’nin yayınladığı Oda adlı derginin 2011 aralık ayındaki ilk sayısındaki iki metin. Biri o dönem Şube Başkanı da olan Sabri Konak’ın, diğeri ise Mersin Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nden Meltem Uçar ile Esra Şahin Burat’ın yazıları.
Derginin sosyolojik göndermeler, dönem analizleri de yaparak bilgi veren metinleri o kadar iyi ve birbirlerini o kadar iyi tamamlıyor ki, onlardan yararlanıp kendim bir şey yazmak istemedim. Bu linkten onları okuyabilirsiniz, görsellerin çoğu da göreceksiniz ki o metinden.
KALABALIK PARTİLER VE TEKERLEKLİ SANDALYE
İlk çerçeveyi o dönem TMMOB Mimarlar Odası Mersin Şube Başkanı olan Sabri Konak çiziyor:
“Evin sahibi Mustafa Arif Yavuz, Mersin’in ilk sanayicilerinden idi. Çukurova’nın tarımsal üretimden sanayiye geçişinin sonucunda doğal olarak ilk kurulan sanayi yatırımları iplik dokuma fabrikaları idi. Bu süreçte sermaye birikimi oluşturan (…) -metindeki ifadeyle ‘burjuva rolüne soyunan’- bu kişiler yaşam mekânlarının farklı mekânlar olmasına özen gösterdiler. (…) çoğu zaman abartılı bir dile ve mekânlara da sahip oldular. (…) Gösterişli ve ulaşılması zor.
Yavuz ailesinin yaşam biçimi ile ilgili olarak mimar Danyal Tevfik Çiper’e verilen en önemli iki bilgiden birisi, ailenin çok sık olarak kalabalık ev partileri verdiğidir. Bu nedenle mimarın, bu partilere uygun büyüklükte bir yaşam alanı tasarlaması istenir. Diğer önemli bilgi ise, ailenin annesi Naime Hanım’ın tekerlekli sandalye ile yaşadığıdır.
Bu çok önemli iki bilgi mimar Çiper’in tasarımının temel kriter girdilerini oluşturur. Kendisinin de çokça belirttiği gibi Frank Lloyd Wright hayranlığı ve takipçiliği sonucunda tasarım tamamlanır.
İSTENİLDİĞİ GİBİ ‘GÖSTERİŞLİ’
“Tam da istenildiği gibi kalabalık ev partilerine olanak verebilecek bir ana yaşam alanı ile ev sahibesinin rahatlıkla kullanılabileceği rampalardan oluşan ve onun evin her alanına ulaşmasına olanak veren bir iç mekân. Bir zamanlar deniz kenarında olması nedeni ile kademelerle denize inilen ve denize ulaşıldığı noktada aile üyelerinin hobisi olan, balık avı için sahip olunan teknelerin konulduğu tekne evi; ağaçlar arasında keyifi sohbet mekânları; yüzme havuzu, çiçek serası gibi artılar da yanında. Üstelik, işverenlerin tam da istediği gibi son derecede gösterişli.
Ama bunlardan çok daha önemlisi modern mimarlığın gerçekten iyi ve düzeyli bir örneği olması. Üstelik dönemsel olarak bakıldığı zaman son derece zor detaylara sahip olan, ama son derece kaliteli üretilmiş bir yapı.”
‘BU KADAR GÜZEL BİR YAPI MERSİN’DE VARDI’
“1980’li yıllar ile birlikte aile evi kullanmaya başlar. Kent sakinlerinin çok iyi bildiği ve ailenin de aslında istediği gibi ‘izlendiği’ bir evdir. Ama Türkiye’nin 1990’lar sonrası değişimine ayak uyduramayan aile bir süre sonra var olan sermaye gücünü kaybetmeye başlar. (…) Önce anne Naime Hanım, sonra baba Mustafa Arif Yavuz vefat eder. Boşaltılan ve ev önce TMSF’ye, sonra başkalarına geçer ve daha sonra tamamen terk edilir. Bir bekçisi de yoktur. Her şey talan edilir. Yerlerdeki seramikler bile. (…)
Ama bu kadar güzel bir yapı Mersin’de vardı diyebilmek için, derginin ilk sayısında bu yapıya yer verdik. Bu kadar güzel bir yapı Mersin’de vardı.”
Henüz yorum yapılmamış.