Ralli Apartmanı

“Tarihi değeri olan, mimari açıdan değerli bir apartmanda yaşıyorsanız, hele de binanın hikâyesini biliyorsanız bana yazın, hatta kahveye davet edin” deyip duruyordum. Ferda Dedeoğlu da bana birkaç kez yazdı, “Beşinci kata kahveye bekleriz, hem de sergi gezersiniz”.

Dönem pandemi, yalan rakamlar da belli, tırsıyorum. Ama Ferda, önemli bir detay ekledi “Bu hafta Suriye Başkonsolosluğu kapalı”. Orası sakinken atladım gittim!!

Nişantaşı’ndan yolu geçenler bilir, -sanırım Suriye’nin Ankara Büyükelçiliği’nin kapanma kararından sonra böyle oldu- sokağa dev kalabalıklar taşıyor.

O güzel apartmanda işiniz olsa giresiniz gelmez, önünden zor geçersiniz.

Dev kalabalıklar, tuvalet vs. yok, yakında beklenecek düzgün alan yok, orada tartışmalar olur, bavuluyla poşetiyle gelen bırakır gider, garip bir hal olur…

APARTMANIN EN ÜNLÜSÜ KİM?

Oysa Ralli (ismi çok zengin bir Rum aile olan Ralli Ailesi’nden geliyormuş), uzun dönemler ünlü isimleriyle, sanat ve siyasetle anılmış.

Sanırım apartmanın en ünlüsü Fahrünnisa Zeid.

1940’larda apartmanın döndüncü katında oturan Fahrünnisa Zeid, ilk kişisel sergisini “Hayatta başarılı olamazsın” diyenlere rağmen evinde açıyor. Bildiğiniz evine asıyor tabloları, hatta sosyetik arkadaşlarının kınayacak olmasına aldırmadan “Profesyonelim ben” diyerek fiyatlarını da… Ama ilk gün bir süre heyacanla “yatak odasında” oturuyor.

Kızı Şirin Devrim’in Şakır Paşa Ailesi’nin hayatını anlattığı ‘Harika Çılgınlar’ı okurken daireyi çok merak ettiğimi hatırlıyorum. Yüksek tavanlar, oda oda odalar… (Tate Modern’in fotoğraf arşivinden aldığım fotoğrafta görebilirsiniz Fahrünnisa Hanım’ın dairesini)

YİNE, HALA SANATLA DOLU…

Fahrünnisa Hanım 1945 ve 1946’da burada açtığı sergisinde çok başarılı oluyor. Apartman onunla da özdeşleşiyor. Bugün de pek çok sanatçı oturanı var apartmanın en üst (5.) kat bahsettiğim Ferda Art Platform, bir alt katı Öner Kocabeyoğlu’nun kendi kişisel koleksiyonundan parçaları randevu ile ziyaretçilere açtığı Papko Art Collection. Açıkçası benim için aşırı güzel, çok imreneceğim içi sanat eserleriyle dolu, canlı, güncel bir yer.

MENDERES’İN SUZAN SÖZEN İLE BULUŞMALARINA ŞAHİT

Güncel; modacı Dilek Hanif’in showroom’u oradaydı; Dilek Hanım’ın kendi dairesiymiş orası Öner Kocabeyoğlu’na satmış.

Apartmanın zaman içinde çoookkk ünlü konuğu, pek çok büyük olaya şahit etmişliği var.

Biraz girelim…

Misal, Adnan Menderes’in âşık olduğu Suzan Sözen’le buluştuğu iki yerden biri Ralli Apartmanı.

MERMERLER?

İstanbul Belediyesi eski Başkanı Kemal Aygün burada oturmuş. İsmet İnönü ve Yassıada’ya dair pek çok belgede apartmanın adı da geçiyor. Bu arada “Kemal Aygün’ün ikamet ettiği, Belediye mülkü olmayan Ralli Apartmanı’na mermer kaplatmaktan sanık olmuşluğu” varmış, araştırırken buldum! Hangi mermerler onlar?

Prof. Dr. Nermin Abadan Unat’ın ailesi 1930’ların başında İstanbul’a taşınıyor; ilk oturdukları yer Ralli Apartmanı.

COMMODORE 64 BURADA ÇIKMIŞ

Ya da garip/çok ilginç insan Sevan Nişanyan meğer Türkiye’de ilk popüler bilgisayar firmasının kurucusu imiş! Commodore-64! Türkiye’nin ilk popüler bilgisayar dergisini de çıkarmışlar, o Baytan Bitirmez müstear adıyla yazılar da yazmış. Peki Commodore-64’ün ilk satıldığı merkez ofis nerede? Ralli Apartmanı’nda…

Peki Art déco ve art nouveau stilleri de barındıran, Atölye İstanbul çizimlerinden binanın ilginç yapısına daha da hakim olduğum bu apartmanın mimarı, ilk yaptıranı kim? Bu soruların kesin yanıtını bilmiyorum.

RALLİ AİLESİ’NDEN TRABZONLU KEFELİ AİLESİ’NE

Ama ilginç bir şey buldum. Gülsüm Kamu (fotoğrafı var) bir dönemin çok ünlü, güzelliğiyle destan tiyatro oyuncusu. Gülsüm Hanım’ın ailesi biraz tutucu olduğundan o, annesinin amcası Türk edebiyatının ünlü şairlerinden Kemalettin Kamu’nun soyadını kullanıyor. Oysa tam ismi Emine Gülsüm Kefeli. Emine Gülsüm, 13 Ağustos 1944’te dedesi Hamdi Kefeli’nin sahibi olduğu İstanbul Teşvikiye’deki ünlü Ralli Apartmanı’nda dünyaya gelir. 2 yaşındayken annesi başka bir erkeğe aşık olup terk eder babası Mustafa Kefeli’yi. Üvey anne de onu istemeyince dedesinin himayesine girer.

Gülsüm Kamu’yu Yahya Amcası’nın eşi büyütmüş. Birlikte büyüdüğü kuzeni, Teoman Madra’nın eşi Beral’i öz ablası olarak bilmiş. Baba Kefeli’yi eskiler Mısır Çarşısı’ndaki ünlü Ehram Mefruşat mağazasının sahibi olarak tanır imiş. Yani bir dönem kesinlikle apartmanın sahipleri Trabzonlu Kefeli Ailesi. Ancak ilk yaptıran onlar mı? Emin olamıyorum. Ama bina 1930’larda da var ondan eminim ve 1940’larda sahipleri bu aile.

Bu arada, üstteki paragrafta, Gülsüm Kamu’nun yaşadıklarını Hürriyet Gazetesi’nin bir haberinden yararlanarak öğrenmiştim. Ama haberde Beral yerine Meral yazıyordu, ben de Beral Madra’yı biliyorum, Teoman Madra’yı da ama ilişkilerde bazen eksiğimdir, sorgulamamışım.

Buradaya yorum yazan Tülay Balcı Yanık beni aydınlattı. Beni, Faruk Bildirici’nin Beral Hanım ile yaptığı bir röportajdan haberdar ederek aydınlattı. Şöyle diyor orada Beral Madra, “Ben 1942’de İstanbul’da doğdum. Ailem Maçka’daki Ralli apartmanının dördüncü katında oturuyordu. 1952’ye kadar o güzel apartmanda yaşadık. Sonra babamın inşa ettiği Şakayık sokaktaki binaya geçtik, 1970’e kadar orada kaldık. 100 yıl önce göçmen bir ailenin yerleşik düzene geçişinin örneği söz konusu. Annemin babasının babası Batum’dan geliyor ve Laz. Babamın ailesi Kırım’ın Kefe şehrinden geliyor. Babamın babası armatör olduğu için çocuklarını çok iyi okutabilmiş. Babam Yahya Kefeli, Robert Kolejden mezun olduktan sonra Sümerbank bursuyla Londra’ya gitmiş, İmperial Kolej’de mühendislik okumuş, döndüğünde önce devlete çalışmış. Annemin babası ise cumhuriyetin kuruluş döneminde İktisat ve milli savunma bakanlıkları yapmış bir kişi, Hüsnü Çakır. Ailemde Türkiye Cumhuriyeti’nin ütopyasını kurmaya çalışan insanlar var. Bu insanların o ütopyanın bozulmasını nasıl gördüklerini gençliğimde izledim.”

Bu arada bu apartmanın arkada ince uzun ve geniş bir balkonu var.

Bazı kapılar, mermerler, bazı parkeler hâlâ orijinal. Asansörden emin olamadım. Dairelerin çoğuna giren ikinci “hizmetli kapısı” var.

YİNE GÜZEL YORUMLAR VAR

Baysan Bayar (@piccolabb), Kemal Bayar’ın kızı yazmış, Instagram hesabındaki paylaşımın altına. Önemli; buraya da ekleyeyim.

piccolabb

Ralli’nin Eski bi Rum mezarlığı üstüne yapıldığı ve bundan dolayı uğursuz olduğu rivayet edilirdi. 1958-61 aşağı yukarı dört sene oturduk. Bilaistisna her daire acılar ve felaketlerle uğraştı. Biz de.

Bizim oturduğumuz daire Halil bey diye birinindi. Babam İstanbul belediye başkanı olunca o apt da ev tuttuk. Kirasını kendimiz ödeyerek. babam bld reisi lojman hakkını kabul etmedi. Bu Halil Bey önce bizi bayıla bayıla aldı, 60 ihtilali olunca bu Kemal Aygün’ler ne zaman çıkacak diye bağırarak kapının önünde tepindi.

istanbulkiliseleri

Merhaba, binanın ismi İstanbul’un eski rum katolik ailelerinden olan Ralli ailesinden gelmekte. Banker olan Ralli biraderler bu binayı yaptırmıştı.

Paylaşımlarınızı zevkle takip ediyoruz, teşekkürler

ankaraapartmanlari

Commodore 64 kutusunda da yazardı o adres, hala var bende bir tane Ralli Apartmanı Metin Toker’in anılarında da geçer, Kemal Aygün’den dolayı. Ankara’da da Filistin Caddesi’nde köşe parselde Aygün’ün müstakil evi varmış, bugün yerinde iş merkezi var.

erdalinci

nişanyan ve osman kavala ortak getiriyorlar commodore 64ü.

ugurses

Müze diye gezelim bu apartmanı; tarih var.

gulizblt

Annemle babama okudum yazdıklarınızı masal gibi 1970-1976 arası burda tanışmışlar terziler, giriş katında Ayşe hanım diye terzi varmış çok ünlüler gelirmiş diktiği elbiseler gazetelerde çıkarmış

cicican.ny

1987-1992 arasında Teleteknik ve Perka şirketlerinin merkezi (1. Kat) olduğu dönemde burada çalıştım. Bence de bu bina değişik dönemlerin ruhlarını temsil eden bir müze gibi. Her İstanbul ziyaretinde mutlaka önünden geçer ve oradaki hatıralarımı yadederim.

KAYNAKLAR

https://www.tbmm.gov.tr/tutanaklar/TUTANAK/MM__/d01/c008/b136/mm__010081360325.pdf

https://atolye-istanbul.weebly.com/ralli-apartman305—te350v304k304ye.html

https://www.milliyet.com.tr/gundem/apart-konsolosluk-sakinleri-dertli-2035330

BU YAZIYI PAYLAŞIN:

WhatsApp
Email
Twitter
LinkedIn
Telegram
Facebook

YORUMLAR

10 Yorumlar
  • İdil
    Tarih: 00:37h, 23 Ağustos Cevapla

    Ufak bir düzeltme. Önder değil. Öner.

    Emeğinize sağlık

    • Nilay Örnek
      Tarih: 12:24h, 23 Ağustos Cevapla

      Ya şahane bir düzeltme. iyi ki yazdınız, utandım valla! Takip de ettiğim, bildiğim biri… Çok sağolun, hemen düzeltiyorum:)

  • İdil
    Tarih: 15:02h, 23 Ağustos Cevapla

    Estağfurullah Nilay Hanım, her paylaşımızını zevkle takip edip okuyorum site şahane olmuş. Sevgiler

    • Nilay Örnek
      Tarih: 12:00h, 24 Ağustos Cevapla

      Çok sağolun

  • Pingback:Kefeli Apartmanı | Her Umut Ortak Arar - Nilay Örnek
    Tarih: 15:54h, 16 Ekim Cevapla

    […] Ralli Apartmanı‘nı okurken Kefeli soyadını görünce, tekrar anımsadım. Tabii ilk akla gelen […]

  • Tütü
    Tarih: 18:09h, 20 Ekim Cevapla

    Öncelikle, çalışmalarınızdan, bulduğunuz ip uçlarının peşinden gitmenizden dolayı sizi takdir ediyorum. Takipçilerinizin yorumları da, emeğinizin ne kadar ciddiye alındığının bir göstergesi…..Ben de bu ara Nışantaşı ile ilgili bir yazı hazırlamakta olduğum için, bu sayfada bir düzeltme yapmak ihtiyacı duydum. Meral değil Beral Madra olacak, Kefeliler’in kızı. Sanat dünyamızın önemli bir ismi. Beral Madra Ralli Apartmanı’nda doğdu. Daha sonra, dördüncü katında oturdukları Ralli apartmandan taşınrak, babasının Şakayık Sokak’ta yaptırdığı apartmana taşındılar…Bilgi, Faruk Bildirici’nin Beral Madra ile yaptığı röpotajdan…..1985’den bu yana, o eski binaların merakı ve hastası olan ben, bakıp geçmediğiniz için bir kez daha kutluyorum sizi..

  • Tütü
    Tarih: 18:32h, 09 Kasım Cevapla

    Sizde yanlış bilgi olmasını istemediğim için tekrar yazıyorum. RALİ APART.’ında oturan, Meral Madra değil (ki, o podcast yaptığınız Ömer Madra’nın eşi), Beral ((Kefeli) Madra olacak.Teoman Madra’mın eşi..

    • Nilay Örnek
      Tarih: 12:54h, 12 Kasım Cevapla

      aslında düzeltmişim, sizde eski metin mi çıkıyor acaba

  • Adsız Okur
    Tarih: 19:27h, 17 Aralık Cevapla

    Dosya için teşekkürler.
    Haritadaki konumu düzeltebilirsek harika olur. Sokağın alt köşesindeki değil üst köşesindeki yapı olacak. Atölye İstanbul linki de kopyalarken yanlışlıkla bozulmuş sanırım onu da ben düzeltmiş olayım: https://atolye-istanbul.weebly.com/ralli-apartman305—te350v304k304ye.html

    • Nilay Örnek
      Tarih: 17:50h, 28 Aralık Cevapla

      çok teşekkürler n.

Bir yorum yazın

DİĞERLERİ

Bebek

Narlıyan Apartmanı

Yine bir semtin simge binalarından biri olan ama üzerinde adı da yazmayan, hakkında bilgi edinilmesi zor olan bir bina; Bebek’in en sembol yapılarından Narlıyan Apartmanı. Apartman desem de yalı. Önenden geçer geçer ismini bulamaz, adını bilmediğim için de ‘bakınamazdım’. İnci Karcılıoğlu “Nilay Hanım satışa çıkıyor,

Devamı »
Göztepe

Emiroğlu Apartmanı

Malum binalara algım açık, bir güzel apartman gördüğüm an, “Bana yazar mısınız sizin apartmanı?” diye soruyorum. Eda Emiroğlu’nun @rapsodistanbul hesabında harika fotoğraflarla şöyle bir ifade gördüm: “Geçenlerde bizim aile apartmanına Mimar Sinan Üniversitesi’nde yüksek lisans yapan iki öğrenci uğramış. Hocaları Yakın Geçmişin Mirası ve Korunması

Devamı »
Cihangir

Çok Şükür Apartmanı

Bazen apartmanları insan hikâyelerini, bazen de insan hikâyelerini apartmanları anlatmak için kullandığım doğrudur. Bu apartmanı da “Sâdettin Kaynak’ın bir dönem yaşadığı apartman” olarak paylaşmaya hakkım olsun artık:) Beyoğlu-Sıraselviler’de başka bir bina yazıyordum. Sâdettin Kaynak’ın da Sıraselviler’de bir apartmanda oturduğunu fark ettim. ‘Küçük bir bina’ diye

Devamı »
Cevizlibağ

Tercüman Binası

O kadar ikonikti ki, Tercüman Gazetesi yokken de pek çok kez el değiştirilen binası hep Tercüman binası ismiyle anıldı. Ama artık bu bina yok. 4 Aralık 2023 salı akşamı başlayan yıkım 5 Aralık’ta da devam etti. Çocukken bile hayran olduğum, bana o yaşta “Bu bina

Devamı »
Nişantaşı

Günaydın Apartmanı

Bu işe başlamamım müsebbiblerinden Arkitekt Dergisi’ni ne zamandır ihmal ettim. Bir bakayım dedim ki; Maçka Parkı’na girmiş pek çok insanın görmüş olabileceği 2 bloktan oluşan dev Günaydın Apartmanı’nı görmeyeyim mi? Sabahattin Tanyeri ve Coşkun Kanay’ın proje ve tatbik mimarları olduğu projeyi dergiden okuyalım: “Nişantaşı’ndan Dolmabahçe’ye

Devamı »
Asmalımescit

S. Önay Apartmanı – 2

Ya süper oldu; bir yapının daha, -hem de sözlü tarihi de içine katarak- kaydını tutmuş oluyoruz… Bulduk! Çıkan kısmın özeti: S. Önay kim bir türlü bulamadım ama yine de mimarlarını bildiğim bina hakkında buraya birkaç satır yazdım. Sonra öğrendik ki Nuri İyem, Ferruh Başağa ve

Devamı »
Tarlabaşı

Leica Galeri

Şimdi, “Ara Güler hayatta olsaydı da sorardık, kesin biliyordur” diye düşünüyorum… Geçenlerde, kapılara ilgisini görüp takip etmeye başladığım Halil Kendir’in hesabında ilk defa o binanın içini gördüm. Sağolsun beni kırmadı binanın bugünkü haline dair fotoğrafları bana gönderip öğrendiklerini yazdı. (Dışardan fotoğraflar bana ait, içerisi muhteşemmiş!

Devamı »
Büyükada'nın Yaşlanmayan Modernleri
Hasan Çalışlar Arşivi

Çok sevdiğim mimar Hasan Çalışlar’ın, Instagram’da oluşturduğu ve “Büyükada’nın Yaşlanmayan Modernleri” adını verdiği arşivine, bundan sonra sitenin bu bölümünden ulaşabileceksiniz.