Ankara Palas

Asıl meşhur Ankara Palas malum Ankara’da. Bu, İstanbul-Gümüşsuyu’nun meşhuru. 1943 yılından beri de alt katında Ayaspaşa Rus Lokantası‘nı bulunduran dev-köşe bina.

‘İçinde yaşayanlar’ı derlemek vakit alıyor, bu nedenle bu bina hep beklemedeydi. Ama bir şey bulmuşken yazmak istedim. Geçen bahsettim, bu hesabın en ‘özel haber’lerinden biri olabilir; Hasan Tahsin ve Hüseyin Hüsnü kardeşlerin, bugün adı İnönü Caddesi olan cadde üzerindeki binalardan ilki olan Ayaspaşa Palas‘ı yaptıklarından. İşte orada aileden bir fotoğraf paylaşmıştım, Miralay Şefik Bey’in de olduğu bir fotoğraf ve diğerleri… Instagram’da paylaştığımda, fotoğraflar arasında Mustafa Nazmi Doğan’ın gözleri seçti; Ankara Palas’ın inşaatı da görülüyor. Küçük bir araştırmayla öğreniyorum ki, evet; Ankara Palas, o cadde üzerinde yapılan ikinci bina. 

HASAN TAHSİN İLE HÜSEYİN HÜSNÜ, İLLER VE PALASLAR…

Ankara Palas’ı da çivi ve çimento işiyle uğraşan Hasan Tahsin ve Hüseyin Hüsnü kardeşler yapmış; nalbur antetli mektup ve faturalarını da buldum.

1993 yılı Arkitekt Dergisi’nde “Ankara Palas, İs­tanbul Palas, Birinci ve İkinci Sü­mer Palas’ı kurdular” yazıyor. Birinci ve İkinci Sümer ile kastedilen hangi binalar acaba? Nişantaşı’ndaki Marmara ve Sümer Apartmanları kastediliyor olabilir mi? Rafael Alguadiş’in mimarı olduğu binalar; aynı dönemin de insanları; aynı bölgede de çalışmışlar. Tanışıklık durumlarını bile merak ettim.

Eskiden adı Kamarot Sokak olan (hatıratlardan ve Pervititch haritasından anlıyorum), şimdinin Miralay Şefik Bey Sokak’ının üzerinde başka illerin isimleriyle bir grup bina var; Ankara, İstanbul, Antalya, İzmir, Bursa (Palas)… Nasıl, neden acaba? Neyse…

Ayaspaşa Palas, eski mezarlığın üzerine yapılan ilk bina; Ankara Palas ikinci… 1930 öncesi Ankara Palas’ın inşaası da bitmiş olmalı. Mimarı kim bilmiyorum; üzerinde imza vs. de yok.

YILMAZ GÜNEY DE GELMİŞ GEÇMİŞ…

Agah Özgüç’ün ‘Arkadaşım Yılmaz Güney’ adlı kitabına göre –güzellik yarışmalarından sonra Yeşilçam’a giren- Oya Peri burada oturur imiş; Yılmaz Güney de bu nedenle sık sık buraya gelmiş, hatta buradan onu kaçırıp otele götürme mevzuu da var, uzun konular:) 

Binadan daha çok ünlü isim geçtiğinden eminim, Muvakkar Ekrem Talu, milyarder iş adamı İhsan Doruk (Cahide Sonku ile daha sonra Kunt‘ta oturuyorlar, sitede bu da var).

Avukat Aslı Kazan aydınlattı beni; Özer Çiller anlatıyor… Özer Uçuran’ın Tansu Çiller ile evlenmek için ‘kız istemeye gittiği’ ev Ankara Palas’ta; Çiller Ailesi o dönem orada yaşıyor.

Peki Bülent Ecevit, Rahşan Hanım’a nerede evlenme teklif etmiş? Ankara Palas’ın altındaki (1943’ten bu yana) Ayaspaşa Rus Lokantası. 

Ben binaya Dilara Koçak ile Baha Aslanoba sayesinde girdim; hâlâ gayet iyi bakıldığı özellikle üst katlarda orijinal kapıların korunduğu da görülebiliyor. (Kapıları hep insanlarla çektiğimden yayınlayamıyorum:) sonra ev aradığımız bir dönem aşağıdaki -ihtiyaçtan; belki eve dönüştürürüz diye- ofis katlarına bakmıştık, o katlar daha az bakımlı. Burada ara ara yayınevleri faaliyet göstermiş. Üst katlar deniz görüyor, açıklık manzarası hoş. 

ART DECO İZLER

Ben bu yazıyı paylaştığımda Mimar Zafer Akay, “Bence bu yapı farklı mimar, hatta mühendislerin işi olabilir. Örneğin bina projesi bir Rum Mühendis, cephe süslemeleri bir Rum kalfa işi… Ferforje kapı ise mimar Sami Arsev’i akla getiriyor. (Macaroğlu Sami adıyla da bilinir)” yazmış.

Ben sadece Hasan ve Hüseyin Beylerle kesin ilgi kurabildim. Afife Batur’dan söyle bir paragrafı da kaydedeyim yalnız; Zafer Bey Macaroğlu demişken: 

“Cephelerde stilize pilastrlar, geometrik motifli balkon ve pencere parapetleri, daha çok giriş katlarında kullanılan pencereler ve hemen daima ayırt edici bir geometrik motif kompozisyonuna sahip olan kapılar, Istanbul art decosunun da tipik özellikleridir. Apartman girişinde büyük panolar halinde resim kullanımı, özgün bir uygulama olarak hayli yaygındır. Bu karakteristiklere sahip apartmanlara örnek olarak sunlar verilebilir; Gümüşsuyu’nda Bosfor Apartmanı (Mimar Sami Macaroglu), Ankara Palas, Gümüşsuyu Apartmanı; Nişantaşı’nda Melek Apartmanı; Taksim’de Pertev Apartman.